Dominica nói EU muốn nước này chuyển đổi khỏi quốc tịch theo đầu tư

Trong một thông cáo đăng trên phòng báo chí của Văn phòng Thủ tướng ngày 28/10/2026, Chính phủ Dominica cho biết Liên minh châu Âu (EU) “đã nêu” rằng Dominica và các nước khác thuộc Tổ chức các Quốc gia Đông Caribe (OECS) đang vận hành chương trình quốc tịch theo đầu tư “phải chuyển đổi khỏi các chương trình đó chậm nhất vào tháng 6/2028 để giữ quyền đi lại miễn thị thực vào khu vực Schengen”. Thông cáo không công bố việc tạm ngừng Chương trình Quốc tịch theo Đầu tư của Dominica.

Với nhà đầu tư hoặc gia đình người Việt, cũng như với mọi người nộp đơn khác, thông cáo không nêu quyết định nào. Những chỗ thông cáo nhắc đến việc đình chỉ đều nói về cơ chế thị thực của EU, không phải chương trình của Dominica. Trang web của Đơn vị Quốc tịch theo Đầu tư (Citizenship by Investment Unit), truy cập ngày 29/10/2026, vẫn liệt kê 2 lộ trình, trong đó có khoản đóng góp 200.000 USD vào Quỹ Đa dạng hoá Kinh tế cho một đương đơn, và không đăng thông báo nào về EU.

Thông cáo nói gì

Trong đoạn thứ hai, thông cáo tiếp tục viện dẫn Quy định (EU) 2025/2441, theo đó EU “đã sửa đổi cơ chế đình chỉ miễn thị thực để đưa việc vận hành các chương trình quốc tịch dành cho nhà đầu tư vào số các căn cứ đình chỉ việc đi lại miễn thị thực”. Thông cáo không nêu ngày cụ thể trong tháng 6/2028, không nêu thời điểm hay hình thức của việc EU nêu quan điểm, và không nêu tên cơ quan nào của EU hay bức thư nào.

Về nguồn thu, đoạn thứ ba cho biết khoản thu từ chương trình “đã giúp tài trợ cho hạ tầng lớn, phục hồi sau thiên tai và khả năng chống chịu quốc gia”, và “mọi thay đổi đối với nguồn thu này vì vậy đòi hỏi sự cân nhắc và hoạch định cẩn trọng”. Thông cáo không nêu số tiền nào.

Đoạn thứ tư đề cập công tác giám sát: Chính phủ “cũng đang làm việc với các đối tác khu vực nhằm thành lập” Cơ quan Quản lý Quốc tịch theo Đầu tư Đông Caribe (Eastern Caribbean Citizenship by Investment Regulatory Authority), với mục đích “tăng cường giám sát, thẩm định chuyên sâu và các tiêu chuẩn chung”. Thông cáo không nêu ngày bắt đầu hoạt động của cơ quan này.

Đoạn thứ năm mô tả các cuộc thảo luận: Dominica và các đối tác OECS “đang thảo luận với EU về các tác động kinh tế và tài khóa của việc chấm dứt các chương trình quốc tịch theo đầu tư (CBI)”. Các nước này đã nêu “tầm quan trọng của khung thời gian thực tế và hỗ trợ chuyển tiếp phù hợp”, và các cuộc thảo luận “bao gồm việc xem xét hỗ trợ tài chính và kỹ thuật để phát triển các nguồn thu thay thế”.

Đoạn thứ sáu bổ sung rằng Chính phủ “sẽ tiếp tục quá trình làm việc này trong tinh thần hợp tác, nhằm đạt một thỏa thuận thực tế, giải quyết các mối quan ngại của EU và cho phép quản lý mọi quá trình chuyển đổi một cách có trách nhiệm”. Thông cáo không nêu thỏa thuận nào đã đạt được và không nói rằng Dominica đã quyết định chấm dứt chương trình của mình.

Thông cáo không nhắc đến người nộp đơn, hồ sơ đang chờ xử lý, quốc tịch đã được cấp, Quỹ Đa dạng hoá Kinh tế, Đơn vị Quốc tịch theo Đầu tư, các loại phí, số tiền nào hay quyết định của Nội các. Để so sánh, tuyên bố của những người đứng đầu chính phủ đăng trên cùng phòng báo chí ngày 10/7/2026 không nhắc đến tháng 6/2028 lẫn ngày 12/11.

Các văn bản của Liên minh châu Âu

Trong các căn cứ để đình chỉ quyền miễn thị thực của một nước, Quy định (EU) 2025/2441, được thông qua ngày 26/11/2025, có hiệu lực từ ngày 30/12/2025, liệt kê việc vận hành chương trình quốc tịch dành cho nhà đầu tư, theo đó quốc tịch được cấp để đổi lấy các khoản thanh toán hoặc đầu tư xác định trước mà người nhận “không có bất kỳ mối liên hệ thực tế nào với nước thứ ba đó”. Quy định không định nghĩa “mối liên hệ thực tế”, một điều kiện mà thông cáo của Dominica lược bỏ.

Việc đình chỉ cần một văn bản thực thi của Ủy ban châu Âu có thời hạn 12 tháng, và với nước có thỏa thuận miễn thị thực lưu trú ngắn hạn thì Hội đồng phải đồng thời đình chỉ việc áp dụng thỏa thuận đó. Một bài viết trước đây trình bày các bước Liên minh phải thực hiện.

Dominica nằm trong danh sách các nước được miễn thị thực theo văn bản hợp nhất ngày 30/12/2025, chưa ghi nhận việc đình chỉ nào. Một chú thích nêu rằng việc miễn trừ “sẽ áp dụng kể từ ngày có hiệu lực của một thỏa thuận về miễn thị thực sẽ được ký kết với Liên minh châu Âu”. Nội dung thỏa thuận này chưa được tra cứu.

Chính phủ Antigua and Barbuda cho biết trong một thông cáo hồi tháng 7 rằng thư của Ủy ban châu Âu đề ngày 25/6/2026 “chính thức đề nghị Antigua and Barbuda chấm dứt theo lộ trình Chương trình CBI chậm nhất vào ngày 1/6/2028”, một đề nghị chứ chưa phải quyết định đóng chương trình hay đình chỉ miễn thị thực. Bức thư chưa được công bố.

Trong các văn bản của Liên minh châu Âu được tra cứu, không có văn bản nào nhắc đến tháng 6/2028 hay ngày 12/11, và văn bản Quy định được tra cứu không đặt ra thời điểm nào mà một nước phải chấm dứt chương trình. Điều này cho thấy mốc tháng 6/2028 dựa vào thông tin do hai chính phủ đưa ra, chứ không dựa vào một văn bản đã công bố của Liên minh châu Âu.

Diễn biến tiếp theo và các mốc thời gian

Thông cáo kết thúc bằng câu: “Chúng tôi sẽ trao đổi thêm với Liên minh châu Âu chậm nhất vào ngày 12 tháng 11 năm 2026 và thông tin cho người dân Dominica khi các cuộc thảo luận có tiến triển.” Chủ ngữ là Chính phủ Dominica. Câu này không nói rằng EU đặt ra ngày đó, rằng các chính phủ khác cũng dùng ngày đó, hay việc trao đổi sẽ gồm nội dung gì.

Ngày 12/11 là thứ Năm, tức 14 ngày sau ngày truy cập 29/10. Chương trình của Antigua and Barbuda được đưa tin ngày 25/10 là có thể phải đối mặt với quyết định tạm ngừng chậm nhất vào ngày 12/11. Bản tin đó dựa vào lời kể của báo chí về phát biểu của Thủ tướng, trong khi thông cáo của Dominica là văn bản chính thức mô tả một bước khác; trong các văn bản được tra cứu, không có văn bản nào liên kết hai việc này.

Những điều bài viết này chưa xác lập

Chưa xác lập được Dominica đã quyết định điều gì hay chưa. Thông cáo mô tả các cuộc thảo luận và một lần trao đổi tiếp theo, và trong các văn bản của Chính phủ được tra cứu, chưa có văn bản nào ghi nhận một quyết định.

Việc trao đổi ngày 12/11 là gì, gửi cho ai, và ngày đó xuất phát từ Dominica, EU hay OECS đều chưa được xác lập.

Phía EU của mốc tháng 6/2028 chưa được xác lập: Hình thức, ngày và tác giả của việc EU nêu quan điểm, cũng như nội dung của bất kỳ bức thư nào của Ủy ban châu Âu. Trong các văn bản của Liên minh châu Âu được tra cứu, không có văn bản nào nêu tháng 6/2028 hay ngày 12/11.

Nội hàm của “chuyển đổi khỏi” hay “chấm dứt” chưa được xác lập. Thông cáo và trang web của Đơn vị đều không nói về hồ sơ đang chờ xử lý, hồ sơ đang thẩm định chuyên sâu, quốc tịch đã được cấp, Quỹ Đa dạng hoá Kinh tế và các dự án bất động sản đã được phê duyệt.

Chưa xác lập được các nhà lãnh đạo OECS đã họp hay chưa. Thủ tướng Antigua được đưa tin đã đề nghị họp vào tuần bắt đầu từ ngày 26/10, và phòng báo chí của OECS, truy cập ngày 29/10, không liệt kê nội dung nào về cuộc họp này.

Chưa xác lập được lập trường của Grenada, Saint Kitts and Nevis và Saint Lucia: Không tìm thấy nội dung nào trên các trang chính thức hay nguồn tin mở được tra cứu từ ngày 20/10, và phát biểu phát sóng của các nhà lãnh đạo chưa được tìm kiếm.

Chưa xác lập được liệu có cần một quyết định của Hội đồng để đình chỉ thỏa thuận miễn thị thực của riêng Dominica với EU hay không, vì nội dung thỏa thuận chưa được tra cứu.

Các trang của Cơ quan Thông tin Chính phủ Dominica không đọc được và các trang mạng xã hội của Chính phủ chưa được mở, nên chưa xác lập được liệu Thủ tướng có phát biểu thêm về thông cáo hay không.