Lý lịch tư pháp số 2 nay do công an cấp, hạn dùng do nước đến đặt

Từ ngày 1/7/2026, Phiếu lý lịch tư pháp số 2, loại giấy tờ về án tích mà cơ quan có thẩm quyền của Hoa Kỳ, Canada và Úc yêu cầu với người nộp hồ sơ từ Việt Nam, do cơ quan công an cấp thay cho ngành tư pháp. Yêu cầu cấp phiếu gửi trực tuyến được trả bằng phiếu bản điện tử.

Phiếu phải mới đến mức nào là do nước đến quyết định: Chưa tìm thấy thời hạn sử dụng trong các văn bản Việt Nam đã rà soát, trong khi Hoa Kỳ tính 2 năm kể từ ngày cấp, còn diện cư trú theo đầu tư của Bồ Đào Nha là 3 tháng.

Từ 1/7, cơ quan cấp là công an thay cho ngành tư pháp

Luật số 107/2025/QH15, được thông qua ngày 5/12/2025, sửa đổi, bổ sung Luật Lý lịch tư pháp năm 2009 với hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Theo văn bản năm 2009, phiếu do Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia và Sở Tư pháp các tỉnh, thành phố cấp.

Luật sửa đổi giao việc này cho Cục Hồ sơ nghiệp vụ Bộ Công an và Công an cấp tỉnh, thay các cơ quan cũ bằng các cơ quan này ở những điều còn lại, và đặt cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp tập trung tại Bộ Công an.

Nghị định 216/2026/NĐ-CP và Thông tư 101/2026/TT-BCA của Bộ Công an, cùng có hiệu lực từ ngày đó, thay thế nghị định hướng dẫn năm 2010 và một thông tư năm 2011 của Bộ Tư pháp về biểu mẫu.

Phiếu số 2 thể hiện những gì

Phiếu lý lịch tư pháp số 2, theo Điều 43 của Luật, ghi mọi án tích, kể cả án tích đã được xóa cùng thời điểm được xóa án tích, và họ tên cha, mẹ, vợ hoặc chồng của người được cấp phiếu. Phiếu lý lịch tư pháp số 1, theo Điều 42, ghi “không có án tích” đối với án tích đã được xóa, khi thông tin xóa án tích đã được cập nhật vào lý lịch tư pháp.

Với người nước ngoài chưa từng bị kết án, mẫu Phiếu số 2 năm 2026 ghi “Không có án tích trong thời gian cư trú tại Việt Nam”.

Đến hết ngày 30/6, Phiếu số 2 được cấp cho cơ quan tiến hành tố tụng và, khi có yêu cầu, cho cá nhân. Từ ngày 1/7, cả hai loại phiếu đều được cấp cho cá nhân: Công dân Việt Nam và người nước ngoài đã hoặc đang cư trú tại Việt Nam, từ đủ 16 tuổi trở lên, một mốc tuổi mà văn bản năm 2009 không đặt ra.

Cơ quan tiến hành tố tụng nay khai thác thông tin lý lịch tư pháp của cá nhân qua kết nối với cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp và không yêu cầu cá nhân cung cấp phiếu.

Luật sửa đổi còn bổ sung khoản 4 Điều 7: Cơ quan, tổ chức, cá nhân không được yêu cầu cá nhân cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 2. Câu này không kèm ngoại lệ nào, trong khi Phiếu số 1 vẫn có thể được yêu cầu trong trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc nghị định, nghị quyết của Chính phủ quy định.

Văn bản không nói quy định cấm này có áp dụng với cơ quan nước ngoài hay không. Các trang của Hoa Kỳ, Canada và Úc được đọc khi viết bài này đều nêu Phiếu số 2 là giấy tờ phải nộp.

Mặc định trực tuyến, kết quả là bản điện tử

Theo luật sửa đổi, cá nhân yêu cầu cấp phiếu bằng hình thức trực tuyến, qua Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia; người nước ngoài và người chưa có định danh điện tử có thể nộp trực tiếp hoặc qua bưu chính.

Trong câu trả lời công bố ngày 24/7/2026, Bộ Công an cho biết công dân đã có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 không được nộp hồ sơ trực tiếp hoặc qua bưu chính: Hai hình thức này dành cho người chưa có định danh điện tử mức độ 2, người được công dân ủy quyền, hoặc cha, mẹ, vợ, chồng, con hay người giám hộ đứng ra làm thủ tục.

Yêu cầu trực tuyến được trả bằng phiếu bản điện tử, yêu cầu trực tiếp hoặc qua bưu chính được trả bằng phiếu bản giấy, và luật quy định hai bản có giá trị pháp lý như nhau.

Điều 46 của luật năm 2009 không cho phép ủy quyền cho người khác làm thủ tục cấp Phiếu số 2; Luật số 107 bãi bỏ điều này, và khoản mới cho phép ủy quyền bằng văn bản không giới hạn ở Phiếu số 1. Điều này cho thấy người được ủy quyền nay có thể yêu cầu cấp Phiếu số 2.

Văn bản ủy quyền phải được công chứng hoặc chứng thực, còn cha, mẹ, vợ, chồng, con hoặc người giám hộ có thể làm thủ tục mà không cần văn bản này. Thời hạn cấp phiếu nay là 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu hợp lệ, có thể kéo dài nhưng không quá 15 ngày khi có thông tin về án tích hoặc hành vi phạm tội mới cần xác minh; văn bản năm 2009 cho phép tới 10 ngày, hoặc 15 ngày trong các trường hợp được liệt kê.

Mức phí thông thường là 200.000 đồng/lần, hoặc 100.000 đồng đối với học sinh từ đủ 16 tuổi, sinh viên và một số đối tượng khác; yêu cầu cấp đồng thời cả Phiếu số 1 và Phiếu số 2 thì phải nộp 2 bộ hồ sơ và 2 lần phí.

Từ ngày 15/8/2026 đến hết ngày 28/2/2027, công dân có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 được miễn phí khi nộp yêu cầu trực tuyến, sau khi đã tích hợp thông tin lý lịch tư pháp và 5 loại thông tin, giấy tờ cơ bản trên VNeID.

Phái bộ Hoa Kỳ yêu cầu bản giấy

Hoa Kỳ yêu cầu mỗi người xin thị thực nhập cư từ 16 tuổi trở lên nộp bản gốc hoặc bản sao có chứng nhận của giấy xác nhận lý lịch do cảnh sát cấp ở nước mang quốc tịch, nếu đã sống tại đó ít nhất 6 tháng vào bất kỳ thời điểm nào, và ở nước đang cư trú sau 6 tháng cư trú.

Danh mục giấy tờ cần nộp của Phái bộ Hoa Kỳ tại Việt Nam, cập nhật tháng 8/2026, yêu cầu “Bản chính Lý lịch Tư pháp Số 2 của Việt Nam có chữ ký và mộc đỏ” và ghi rõ “phiếu lý lịch tư pháp điện tử sẽ không được chấp nhận”; bộ tài liệu hẹn phỏng vấn cùng tháng cho biết buổi phỏng vấn diễn ra tại Tổng Lãnh sự quán Hoa Kỳ ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Bộ Công an đã xử lý điểm chưa khớp này trong hướng dẫn được Cổng Thông tin điện tử Chính phủ đăng ngày 11/10/2026. Theo đó, Bộ Công an tạm thời cấp bổ sung tối đa 2 Phiếu lý lịch tư pháp bản giấy, không thu phí, cho công dân đã được cấp phiếu bản điện tử, khi công dân chứng minh được hai điều: Bản giấy dùng cho thủ tục với cơ quan đại diện ngoại giao nước ngoài, và thủ tục đó yêu cầu bản giấy.

Bản giấy được in, ký duyệt và đóng dấu, bảo đảm đúng nội dung và thời điểm cấp của bản điện tử, trong không quá 8 giờ làm việc kể từ khi người dân hoàn tất hồ sơ đề nghị. Hướng dẫn không nêu thời điểm kết thúc. Hồi tháng 7, Bộ Công an từng hướng công dân cần bản giấy sang hình thức ủy quyền hoặc nhờ người thân làm thủ tục; hai hình thức này được trả bằng bản giấy.

Bản giấy ghi thời điểm cấp của bản điện tử, không phải ngày in. Như vậy, với nước đến tính thời hạn từ ngày cấp, như Hoa Kỳ và Úc, mốc tính là ngày cấp bản điện tử.

Các trang chính thức vẫn mô tả quy định cũ

Khi được truy cập ngày 12/10/2026, một số trang chính thức vẫn mô tả quy định trước tháng 7:

• Trang dịch vụ công của Bộ Công an về thủ tục này nêu thời hạn 10 ngày, cho rằng không được ủy quyền yêu cầu cấp Phiếu số 2 trừ trường hợp người chưa thành niên ủy quyền cho cha, mẹ, và chỉ viện dẫn luật năm 2009.
• Trang hỏi đáp về thị thực nhập cư của Phái bộ Hoa Kỳ, sửa lần cuối ngày 11/4/2025, ghi rằng phải nộp yêu cầu tại Sở Tư pháp, mất khoảng 10 ngày làm việc, phải nộp trực tiếp và không được ủy quyền.
• Trang về Việt Nam của Bộ Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC), đề ngày 9/4/2024, hướng người nộp đến Sở Tư pháp và Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia.
• Trang thông tin về Việt Nam của Bộ Nội vụ Úc, không ghi ngày, đã nêu phòng hồ sơ nghiệp vụ của công an cấp tỉnh, nhưng vẫn ghi rằng bên thứ ba và người đại diện không được nộp thay và thời gian xử lý là 10 đến 15 ngày làm việc.

Từ ngày 1/7, luật quy định cơ quan cấp là công an, cho phép ủy quyền bằng văn bản (việc bãi bỏ Điều 46 và câu chữ của khoản mới cho thấy nay áp dụng cả với Phiếu số 2) và đặt thời hạn 5 ngày làm việc, hoặc tối đa 15 ngày khi cần xác minh.

Phiếu phải mới đến mức nào do nước đến quyết định

Chưa tìm thấy thời hạn sử dụng của phiếu trong luật năm 2009, luật sửa đổi năm 2025, Nghị định 216 hay Thông tư 101.

Sổ tay Đối ngoại (FAM) của Hoa Kỳ còn cho phép viên chức lãnh sự yêu cầu phiếu mới hơn khi có lo ngại về án tích gần đây, và Úc có thể yêu cầu phiếu mới nếu người nộp đã quay lại nước đó sau khi phiếu cũ hết hạn.

Với nước không phải nơi đang cư trú, Canada yêu cầu phiếu được cấp sau lần cuối người nộp sống tại đó liên tục từ 6 tháng trở lên kể từ khi đủ 18 tuổi, và chỉ nhận bản quét màu của bản gốc, không nhận bản sao có chứng thực.

Đơn vị Quốc tịch theo đầu tư của Dominica yêu cầu mỗi người nộp hồ sơ từ 16 tuổi trở lên cung cấp xác nhận lý lịch từ nước nơi sinh, nước mang quốc tịch, nước cư trú, và mọi nước đã sống trên 6 tháng trong 10 năm qua.

Các bài riêng đã trình bày những lộ trình đầu tư đòi hỏi các bộ hồ sơ này, trong đó có chương trình EB-5 của Hoa Kỳ, diện doanh nhân của các tỉnh bang Canada và Thị thực Đổi mới sáng tạo quốc gia của Úc.

Chứng nhận Apostille hay chứng nhận lãnh sự

Nghị định 293/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 23/7/2026, có hiệu lực từ ngày 11/9/2026. Từ đó, giấy tờ công của Việt Nam dùng tại quốc gia có quan hệ áp dụng Công ước Apostille với Việt Nam được Bộ Ngoại giao cấp chứng nhận Apostille; nghị định liệt kê phiếu lý lịch tư pháp trong số các giấy tờ thuộc diện này.

Với quốc gia không phải thành viên Công ước, và với quốc gia mà Công ước không có hiệu lực giữa hai nước do một bên phản đối theo Điều 12, thủ tục vẫn là chứng nhận lãnh sự theo Nghị định 111/2011/NĐ-CP, được Nghị định 196/2025/NĐ-CP sửa đổi. Việc Công ước Apostille có hiệu lực với Việt Nam và các trường hợp phản đối đã được đề cập trong một bài trước.

Hồi tháng 7, trước khi bắt đầu cấp chứng nhận Apostille, Bộ Công an cho biết Cục Lãnh sự, Bộ Ngoại giao chịu trách nhiệm về cả phiếu bản giấy lẫn phiếu bản điện tử; Bộ Công an gọi bước đó là hợp pháp hóa lãnh sự.

Không trang nào của Hoa Kỳ, Canada hay Úc được đọc khi viết bài này yêu cầu chứng nhận Apostille hay chứng nhận lãnh sự đối với phiếu của Việt Nam, hoặc miễn các thủ tục này. Cơ quan Hội nhập, Di cư và Tị nạn (AIMA) của Bồ Đào Nha yêu cầu chứng nhận lãnh sự, với chứng nhận Apostille là phương án thay thế mà trang hỏi đáp của cơ quan này nêu, còn Dominica yêu cầu giấy tờ không bằng tiếng Anh phải được dịch, công chứng và hợp pháp hóa.

Những điều bài viết này chưa xác lập

Chưa tìm thấy thời hạn sử dụng trong các văn bản Việt Nam đã rà soát, và chưa khảo sát các quy định chuyên ngành yêu cầu phiếu được cấp trong một số tháng nhất định cho thủ tục trong nước.

Chưa xác lập được quy định cấm tại khoản 4 Điều 7 có áp dụng với cơ quan nước ngoài hay với người nộp phiếu cho các cơ quan đó hay không.

Cũng chưa xác lập được cơ quan cấp chứng nhận Apostille có nhận phiếu bản điện tử hay không, hay cơ quan ngoại vụ cấp tỉnh có tiếp nhận hồ sơ Apostille hay không, và Hoa Kỳ, Canada hay Úc có yêu cầu chứng nhận Apostille hoặc chứng nhận lãnh sự hay không.

Các trang của Canada không nói bản quét của phiếu bản điện tử có được coi là bản quét của bản gốc hay không. Cơ chế cấp bổ sung phiếu bản giấy không nêu thời điểm kết thúc, và chưa tìm thấy số liệu về thời gian cấp phiếu trên thực tế kể từ ngày 1/7.

Trang thông tin về Việt Nam của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ báo lỗi truy cập, và bản ghi về thủ tục này trên Cổng Dịch vụ công quốc gia không mở được.

Chưa tìm thấy văn bản hợp nhất của luật đã sửa đổi; văn bản năm 2009 được đọc cùng luật sửa đổi năm 2025, và không thấy lần sửa đổi nào sau đó trong các danh mục đã rà soát.

Hy Lạp và Malta chưa được nghiên cứu, và trang của Dominica được sửa lần cuối vào tháng 10/2024.