Ở Campuchia, diện đóng góp viện dẫn ít điều kiện hơn diện đầu tư

Campuchia có hai diện nhập tịch gắn với khoản đầu tư hoặc đóng góp. Theo cách đọc văn bản trình bày dưới đây, nghị định ký ngày 1/12/2025 ấn định yêu cầu cho từng diện. Một diện yêu cầu vốn đầu tư vào lĩnh vực thuộc danh mục của nghị định; diện còn lại yêu cầu khoản tiền gấp 3 lần, nộp vào ngân sách quốc gia. Mỗi diện dẫn chiếu tới một nhóm điều kiện được đánh số trong Luật Quốc tịch. Diện có mức tiền cao hơn viện dẫn ít hơn diện kia một điều kiện.

Phương pháp đọc và những văn bản chưa được đọc

Cả hai văn bản đều là bản quét tiếng Khmer dưới dạng hình ảnh, không có lớp văn bản hay kết quả nhận dạng ký tự quang học. Người đọc không thông thạo tiếng Khmer. Các chữ số, số điều và dẫn chiếu tới điều kiện được đánh số có thể được nhận diện với độ tin cậy cao. Tuy nhiên, ý nghĩa pháp lý của cấu trúc ấy chỉ là cách đọc, được nêu rõ ở phần dưới. Bài viết cũng chỉ rõ những cách đọc có nguồn tiếng Anh đối chứng độc lập.

Một khoảng trống còn quan trọng hơn giới hạn phương pháp. Luật Quốc tịch đã được sửa đổi bằng đạo luật do Quốc vương ban hành ngày 5/9/2025, nhưng bản công bố của văn bản sửa đổi chưa được tìm thấy. Chính Chương 7 của Nghị định số 225 dẫn chiếu tới “Điều 29 mới” của luật. Vì vậy, mọi nội dung về luật dưới đây đều dựa trên bản năm 2018 theo cách đọc được trình bày trong bài. Việc nghị định tiếp tục dẫn chiếu tới các số điều ấy không chứng minh rằng Điều 18 đến Điều 23 vẫn giữ nguyên nội dung.

Luật quy định các diện nhập tịch, nghị định ấn định mức sàn

Theo cách đọc này, Điều 18 xác định nhập tịch là ân huệ của Vương quốc Campuchia, không phải quyền của người nộp đơn, đồng thời cho phép khước từ đơn theo quyền tuỳ nghi. Điều 19 quy định diện nhập tịch thông thường với thời gian cư trú liên tục 7 năm cùng 5 điều kiện khác.

Bốn điều kiện trong số đó thuộc các yêu cầu thông thường. Người nộp đơn phải có tư cách đạo đức tốt và không có tiền án. Điều kiện về chỗ ở tại Campuchia và thẻ cư trú cấp theo Luật Nhập cư áp dụng cho người nước ngoài thuộc Điều 21 và Điều 22. Yêu cầu về sức khoẻ là không gây gánh nặng cho quốc gia.

Điều kiện số 5 có nội dung khác. Điều kiện này đề cập đến khả năng sử dụng ngôn ngữ, chữ viết Khmer và một số hiểu biết về lịch sử Khmer. Người nộp đơn còn phải có bằng chứng về việc sinh sống hoà hợp trong xã hội Khmer và chấp nhận phong tục Khmer.

Điều 21 và Điều 22 quy định riêng hai diện gắn với đầu tư và đóng góp. Cả hai điều đều kết thúc bằng quy định giao việc ấn định mức tiền cho cơ quan hành pháp thông qua nghị định. Nghị định số 225 do Thủ tướng Hun Manet ký, với chữ ký tiếp ký của Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Nội vụ Sar Sokha. Điều 59 quy định nghị định áp dụng từ ngày ký. Trên trang ký, năm 2025 là chữ in; ngày ký được đọc là 1/12/2025, với chữ số chỉ ngày được viết tay. Điều 58 bãi bỏ Nghị định số 112 ngày 30/8/2018.

Hai mức tiền đều được ghi bằng riel

Điều 29 đặt mức sàn đầu tư từ 4.000.000.000 riel trở lên, là vốn cá nhân đã sử dụng để triển khai một dự án thực tế. Điều 31 đặt mức đóng góp từ 12.000.000.000 riel trở lên, có nguồn gốc rõ ràng, hợp pháp, nộp vào ngân sách quốc gia thông qua Bộ Kinh tế và Tài chính. Cách hiểu đây là mức sàn, thay vì khoản tiền cố định, xuất phát từ việc đọc bản tiếng Khmer. Trang tiếng Anh của đơn vị vận hành và bản tóm lược nghị định bằng tiếng Anh của một hãng luật cũng diễn giải như vậy.

Cả hai điều chỉ ghi số tiền bằng riel, không ghi giá trị bằng đô-la Mỹ. Các con số tròn thường được nhắc tới là 1 triệu và 3 triệu đô-la Mỹ tương ứng với tỷ giá quy đổi ngầm định đúng 4.000 riel cho mỗi đô-la Mỹ; đây không phải tỷ giá được công bố vào một ngày xác định. Theo tỷ giá chính thức của Ngân hàng Quốc gia Campuchia ngày 14/9/2026, ở mức 4.052 riel cho mỗi đô-la Mỹ, hai mức sàn lần lượt tương đương 987.167 và 2.961.500 đô-la Mỹ sau khi làm tròn đến hàng đơn vị. Các giá trị quy đổi này thấp hơn 1,28% so với hai con số tròn.

Điều kiện được viện dẫn ở diện này nhưng vắng ở diện kia

Điều 21 và Điều 22 dẫn chiếu tới những điều kiện khác nhau trong Điều 19.

Diện đầu tư viện dẫn các điều kiện số 1, 2, 4, 5 và 6. Diện đóng góp viện dẫn các điều kiện số 1, 2, 4 và 6. Điều kiện số 5 xuất hiện trong nhóm thứ nhất nhưng không có trong nhóm thứ hai. Theo cách đọc văn bản, thời gian cư trú hợp pháp tại Campuchia phải đạt ít nhất đủ 12 tháng đối với diện đầu tư và ít nhất đủ 6 tháng đối với diện đóng góp.

Các số được viện dẫn có thể được nhận diện mà không cần diễn giải tiếng Khmer, cũng như các mức tiền bằng riel và số hiệu điều luật. Nội dung điều kiện số 5 là cách đọc đã trình bày ở trên; đợt rà soát chưa tìm thấy nguồn tiếng Anh để đối chứng nội dung này. Bài viết chưa xác định việc không viện dẫn điều kiện ấy có tác dụng ra sao đối với người nộp đơn trên thực tế.

Khoản đầu tư nào được tính và quốc tịch có thể bị tước ra sao

Điều 29 không chỉ quy định mức tiền. Theo cách đọc văn bản, khoản vốn phải được đầu tư vào lĩnh vực ưu tiên và loại dự án trong phụ lục nghị định. Nhà đầu tư còn phải đáp ứng các điều kiện khác, chẳng hạn nghĩa vụ thuế phát sinh từ khoản đầu tư ban đầu. Điều 30 giao Bộ Nội vụ thẩm định vốn, lĩnh vực đầu tư, loại dự án và các điều kiện khác. Vốn đầu tư phải có nguồn gốc rõ ràng, hợp pháp theo cùng quy định.

Phụ lục gồm 12 mục, trong đó có nông nghiệp, chế biến và sản xuất. Các mục khác bao gồm du lịch, công nghệ cao và tổ chức tài chính cấp vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Mục thứ mười hai, cũng là mục cuối cùng, đề cập đến nhà ở với hai hình thức. Dự án thuộc mục này là nhà ở giá phải chăng hoặc nhà ở tại khu vực được Chính phủ Hoàng gia xác định là địa bàn ưu tiên.

Chương 7 cũng áp dụng cho việc tước quốc tịch của người đã nhập tịch. Chế độ này tách biệt với Chương 6, vốn áp dụng cho quốc tịch có từ khi sinh ra và có một uỷ ban quốc gia riêng. Điều 52 liệt kê 5 căn cứ tước quốc tịch, với số thứ tự hiện rõ trên trang văn bản. Phần diễn giải nội dung các căn cứ dưới đây dựa trên cách đọc văn bản.

Ba căn cứ đầu liên quan đến hành vi sau khi có quốc tịch. Căn cứ thứ nhất là hành vi phản quốc hoặc thông đồng với nước ngoài gây tổn hại lợi ích quốc gia. Căn cứ thứ hai là hành vi gây tổn hại chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia. Căn cứ thứ ba là việc tự nguyện phục vụ trong lực lượng vũ trang hoặc giữ chức vụ công của nước ngoài và không từ nhiệm khi Chính phủ Hoàng gia yêu cầu.

Căn cứ thứ tư là việc có được quốc tịch Khmer bằng hành vi gian lận hoặc cung cấp thông tin sai sự thật. Căn cứ thứ năm là việc bị kết án về một trọng tội hoặc một khinh tội liên quan tới hành vi xâm phạm thân thể Quốc vương, gây phương hại an ninh nhà nước và hành vi khủng bố.

Căn cứ thứ tư khác với bốn căn cứ còn lại ở chỗ nó hướng về chính hồ sơ xin nhập tịch. Đối với căn cứ này, Điều 54 quy định Bộ Nội vụ tập hợp lại và đối chiếu hồ sơ mà người đó đã nộp, đồng thời có thể triệu tập người đó để giải trình nếu cần. Khi có đủ bằng chứng, Bộ báo cáo Thủ tướng kèm ý kiến. Theo Điều 56, quyết định tước quốc tịch được ban hành bằng sắc lệnh hoàng gia theo đề nghị của Thủ tướng. Đợt rà soát không tìm thấy trong Chương 7 thời hạn giới hạn việc áp dụng căn cứ gian lận này.

Đơn vị vận hành trình bày gì với người nộp đơn

Bên cạnh các văn bản pháp luật là chương trình Cambodia My 2nd Home (CM2H). Theo đơn vị vận hành, chương trình cung cấp thị thực 10 năm, được Bộ Nội vụ thúc đẩy và hoạt động theo biên bản ghi nhớ ký với Tổng cục Di trú ngày 16/6/2022. Trang về nhập tịch của đơn vị này nêu lại cả hai mức tiền bằng riel và quy đổi sang hai con số tròn bằng đô-la Mỹ.

Cũng trên trang đó, đơn vị vận hành cho biết người nộp đơn phải có tư cách thành viên CM2H từ 5 năm trở lên và có doanh nghiệp hoặc bất động sản tại Campuchia đứng tên mình. Yêu cầu thành viên 5 năm chưa được tìm thấy trong Điều 18 đến Điều 23 của luật theo bản đã đọc, cũng như trong toàn bộ 19 trang của Nghị định số 225. Địa vị pháp lý của CM2H và tác dụng của điều kiện thành viên này vẫn chưa được xác định.

Những điểm khác bài viết chưa xác định được

Nghị định năm 2018 đã bị bãi bỏ chưa được tìm thấy, nên bài viết chưa xác định được các mức tiền bằng riel đã tăng, giảm hay được đặt ra lần đầu. Các tài liệu đã đọc cũng không cho biết phí nộp hồ sơ. Điều 26 giao việc ấn định phí cho một thông tư liên tịch chưa được tìm thấy. Số người đã nhập tịch theo từng diện và khoảng thời gian dùng để tính đủ 12 tháng hoặc 6 tháng cư trú cũng chưa được xác định từ các tài liệu này.

Hệ quả đối với hồ sơ nhập tịch

Hai diện khác nhau không chỉ ở mức sàn. Khác biệt rõ nhất có thể nhận diện mà không cần dịch văn bản nằm ở các dẫn chiếu. Điều 21 viện dẫn 5 điều kiện được đánh số trong Điều 19, còn Điều 22 viện dẫn 4 điều kiện.

Các nội dung khác của hồ sơ khó xác định hơn từ việc đọc văn bản. Theo cách đọc đã nêu, Điều 18 xác định nhập tịch là ân huệ, không phải quyền. Điều 30 giao Bộ Nội vụ thẩm định vốn và các điều kiện đầu tư khác, thay vì chỉ đối chiếu một số tiền. Căn cứ thứ tư tại Điều 52 cho phép Bộ xem xét lại hồ sơ sau khi người nộp đơn đã nhập tịch. Đợt rà soát không tìm thấy thời hạn giới hạn áp dụng căn cứ này trong Chương 7; luật sửa đổi có quy định thời hạn ấy hay không vẫn chưa rõ.

Người nộp đơn có thể tự đọc hai con số 4 tỷ và 12 tỷ riel. Điều 54 mô tả việc Bộ Nội vụ làm gì với phần còn lại của hồ sơ, và việc đầu tiên là tập hợp lại chính hồ sơ người đó đã nộp.