Chương trình quốc tịch Nauru nay tự gọi là Naoero Economic and Climate Resilience Citizenship Program

Công báo Chính phủ là ấn phẩm công bố chính thức của nhà nước. Dòng tên công báo (măng-sét) chuyển từ REPUBLIC OF NAURU GOVERNMENT GAZETTE ngày 27/5/2026 sang REPUBLIC OF NAOERO GOVERNMENT GAZETTE ngày 28/5/2026, giữa hai số liên tiếp 184 và 185.

Bốn thông báo thăng ngạch ở số 185 theo mục 27A(2a) của Public Service Act 2016 đều do Chief Secretary ký ngày 20/5/2026. Các trường hợp gồm cán bộ đàm phán chuyển sang cán bộ đăng ký đất đai, hai nhân viên cứu hỏa và một dự báo viên khí tượng. Số này không công bố đổi quốc hiệu hay giải thích măng-sét.

Số 184 mang NAURU trên măng-sét, nhưng văn bản Tổng thống phân công trách nhiệm bộ trưởng theo Điều 23 ghi CONSTITUTION OF NAOERO, với chữ ký Tổng thống THE REPUBLIC OF NAOERO. Dòng đầu mỗi trang của cả hai số kết thúc bằng Nauru.

Giấy chứng nhận quốc tịch phải ghi gì?

Ngày 29/1/2026, Nội các chứng thực Nauru Economic and Climate Resilience Citizenship (Amendment) Regulations 2026, No. 2 of 2026 (G.N. No. 114/2026). Văn bản sửa quy định năm 2024, gồm mẫu giấy chứng nhận quốc tịch cho hồ sơ quốc tịch theo đóng góp được chấp thuận.

Mục 3 yêu cầu giấy chứng nhận quốc tịch theo mục 20 của luật và quy định 19 phải có “the words ‘Republic of Nauru’ and a reference to the Nauru Economic and Climate Resilience Citizenship Act 2024”. Lời tuyên bố mở đầu “I, [Name of current President] President of the Republic of Nauru hereby declare”, xác lập quốc tịch “pursuant to the Nauru Economic and Climate Resilience Citizenship Act 2024”. Văn bản có Republic of Nauru bốn lần, không có Naoero.

Phép kiểm 858 số chưa tìm thấy sửa đổi mục 3 sau 29/1/2026.

Trang About, đọc ngày 17/9/2026, ghi “Established through the Naoero Economic and Climate Resilience Citizenship Act 2024”. Ba trang đã đọc (trang chủ, About và FAQ) dùng Naoero; trang chủ không có Nauru. FAQ viết “your Naoero passport”. Tài khoản mạng xã hội văn phòng chương trình đăng ký theo cách viết cũ.

Quy định về giấy chứng nhận quốc tịch và trang chương trình dùng hai tên khác nhau; khác biệt không chứng minh chương trình bất hợp pháp hay luật vô hiệu. Giấy chứng nhận quốc tịch khác hộ chiếu; người viết chưa xem hộ chiếu, không xác nhận tên in trên đó.

Hai tên trên cùng một trang

Chương trình tự gọi mình là Naoero Economic and Climate Resilience Citizenship Program, và văn phòng vận hành là Naoero Program Office. Trên tám trang đã đọc ngày 17/9/2026, cách viết ấy dùng nhất quán: how-to-apply có Naoero 22 lần và Nauru 0 lần, agents 19 và 0, contribution 15 và 0, terms-policy 12 và 0, trang chủ 29 và 0.

Trang News là chỗ hai tên đứng cạnh nhau rõ nhất. Phần khung của chính trang ghi Naoero 13 lần, còn các tiêu đề báo mà chính trang ấy chọn trưng lên ghi Nauru 18 lần. Một trong số đó viết “CEO of the Nauru Economic and Climate Resilience Citizenship Program has echoed calls…”; một tiêu đề khác mô tả người mới nhập tịch nhập cảnh bằng “a Nauru passport”.

Bản tiếng Tây Ban Nha và tiếng Pháp đã chuyển hết: bản ES mang tiêu đề “Program de Ciudadanía de Naoero” với Naoero 28 lần và Nauru 0 lần; bản FR là “Programme de citoyenneté de Naoero”, 27 và 0. Bản tiếng Trung thì không: tiêu đề trang đọc là 瑙鲁公民身份计划｜瑙鲁计划办公室, trong đó 瑙鲁 là tên Trung văn của Nauru, và chữ Naoero chỉ còn trong chuỗi thương hiệu chưa dịch.

Trang News không đăng thông báo nào về việc đổi tên. Người viết đọc toàn văn trang ấy ngày 17/9/2026 và không thấy mục công bố, cũng không thấy các cụm rebrand, renamed, new name hay formerly.

Văn bản ngày 5/6/2026 dẫn tên Nauru

Ngày 5/6/2026, tám ngày sau khi măng-sét đổi, văn bản Nội các đăng công báo gia hạn chỉ định dự án đặc biệt thuộc chương trình tới 31/12/2026, theo mục 9(7), sau Nghị quyết 539/2026 ngày 3/6/2026. Măng-sét ghi REPUBLIC OF NAOERO; nội dung dẫn NAURU ECONOMIC AND CLIMATE RESILIENCE CITIZENSHIP ACT 2024 và Nauru Economic and Climate Resilience Citizenship Regulations 2024, không có Naoero.

Administrative Arrangements (No. 2) Order 2026 do Tổng thống ban hành ngày 25/5/2026 liệt kê luật thành văn có hiệu lực, gồm 206 tên đạo luật, 38 tên chứa Nauru, bảy tên chứa Naoero. Lệnh ghi Naoero Citizenship Act 2017 là luật quốc tịch thông thường, Nauru Economic and Climate Resilience Citizenship Act 2024 là luật chương trình, Constitution of Nauru 1968 là hiến pháp. Tên Naoero sớm nhất có từ 2017; danh mục không ghi lịch sử đặt tên.

Sáu chứng thực không kèm điều khoản

Clerk of Parliament đăng sáu thông báo chứng thực luật sửa hiến pháp của Chủ tịch Quốc hội.

24 thông báo chứng thực trong hai năm chỉ ghi số hiệu, tên ngắn và ngày chứng thực. Tám phép tìm độc lập quét 858 số. Phép thử trước trên số 463/2025 nhận diện đúng văn bản quy phạm đăng toàn văn.

Trong tập 858 số, các phép tìm không thấy điều khoản sửa hiến pháp, công thức ban hành luật, điều khoản sửa Điều 1, viện dẫn Phụ lục Năm hay nội dung Phần I. Bài viết không suy đoán nội dung sáu đạo luật từ tên ngắn.

Hai cuộc trưng cầu không đạt ngưỡng

Ngày 15/8/2025, Tổng thống, với tư cách Chủ tịch Nội các, đăng công báo Referendum Procedures (Article 84) Notice 2025 theo Referendum Procedures Act 2025. Thông báo ấn định trưng cầu theo Điều 84 về Constitution (Amendment) Bill 2025 cùng ngày tổng tuyển cử. Ngày 2/10/2025, Nội các ban hành quy định theo mục 27, thay Mẫu 1 bằng BALLOT PAPER – ARTICLE 84 REFERENDUM.

Cuộc trưng cầu diễn ra thứ Bảy 11/10/2025. Chứng nhận kết quả đăng công báo hai ngày sau, do ba Ủy viên Bầu cử ký trong vai trò phụ trách bầu cử. Đề xuất tăng nhiệm kỳ Quốc hội từ ba lên bốn năm nhận 3.714 phiếu thuận, 4.601 phiếu chống trong 8.315 phiếu hợp lệ. Tỷ lệ thuận 44,7% không đạt 2/3; dự luật không thuộc sáu đạo luật được chứng thực.

Điều 84(2) yêu cầu ít nhất 90 ngày từ trình đến thông qua và không dưới 2/3 tổng số nghị sĩ tán thành. Điều 84(3) yêu cầu thêm không dưới 2/3 phiếu hợp lệ qua trưng cầu đối với nội dung thuộc Phụ lục Năm. Mục (iv) ghi “clause (7) of Article 41”, quy định nhiệm kỳ ba năm. Mục (i) là Phần I, mang tiêu đề “The Republic of Nauru and the Supreme Law of Nauru”, chứa Điều 1. Điều 82(1) xác định tiêu đề các Phần thuộc hiến pháp.

Trong 858 số, chỉ hai số năm 2025 nhắc Article 84, đều về trưng cầu nhiệm kỳ. Các số năm 2026 đã đọc không có thông báo trưng cầu. Chưa biết nội dung sáu đạo luật, bài viết không kết luận thủ tục nào bắt buộc.

Cuộc trưng cầu ngày 27/2/2010 về dự luật sửa các điều thuộc Phụ lục Năm có 67% chống, 33% thuận theo Quốc hội. Trang này gọi đây là lần đầu, chưa cập nhật lần thứ hai.

Hai bản hiến pháp ghi tên khác nhau

Trang Quốc hội đăng “Constitution of Naoero”, với Điều 1 ghi “Naoero is an independent republic”. PDF được trang dẫn làm nguồn mở đầu bằng THE CONSTITUTION OF NAURU, có Nauru 191 lần, không có Naoero; Điều 1 ghi “Nauru is an independent republic”. Chú thích bản web ghi ngày sửa 17/5/1968; bảng sửa đổi trong PDF không ghi mốc muộn hơn.

Nội dung chưa đọc giới hạn kết luận

Người viết chưa đọc điều khoản sáu luật sửa hiến pháp vì công báo không đăng; chưa đọc toàn văn hai luật quốc tịch vì cơ sở dữ liệu trực tuyến không trả nội dung đọc được. Hansard và Notice Papers năm 2026 chưa được đọc, nên nội dung Quốc hội thảo luận chưa rõ.

Người viết đọc website chính phủ qua HTTP vì chứng thư không khớp tên máy chủ, không tắt kiểm chứng thư.

Người cân nhắc chương trình có thể đối chiếu quy định về giấy chứng nhận quốc tịch với tên luật trên trang chương trình.