Theo báo chí, Antigua đề nghị chấm dứt chương trình quốc tịch theo đầu tư chậm nhất cuối năm 2030

Antigua News Room đưa tin ngày 30/10/2026 rằng Antigua and Barbuda đã đề nghị chấm dứt Chương trình Quốc tịch theo Đầu tư chậm nhất vào cuối năm 2030, với điều kiện Liên minh châu Âu (EU) chấp thuận một giai đoạn chuyển tiếp dài hơn và hỗ trợ về tài chính, kỹ thuật. Trang tin này cho biết đề nghị nằm trong một bức thư chưa công bố, đề cùng ngày, của Thủ tướng Gaston Browne gửi Ủy viên châu Âu Magnus Brunner. Chưa tìm thấy phản hồi nào của Ủy ban châu Âu.

Với nhà đầu tư hoặc gia đình người Việt, cũng như với mọi người nộp đơn khác, chương trình vẫn được trình bày là đang vận hành vào ngày 3/11/2026. Trang web của Đơn vị Quốc tịch theo Đầu tư (Citizenship by Investment Unit) liệt kê 4 lộ trình đầu tư, trong đó có khoản đóng góp cho Quỹ Phát triển Quốc gia (National Development Fund) tối thiểu 230.000 USD cho mỗi hồ sơ, và không đăng thông báo nào về EU.

Bức thư được cho là đề nghị những gì

Antigua News Room nêu các điều khoản sau.

• Chấm dứt chương trình chậm nhất vào cuối năm 2030, so với mốc 1/6/2028 mà Ủy ban châu Âu đã đề nghị.
• Bản đánh giá tác động về tài chính, kinh tế, xã hội và pháp lý, có kết quả gửi Ủy ban chậm nhất vào tháng 3/2027, cùng sự hỗ trợ kỹ thuật của EU để thực hiện.
• Hỗ trợ tài chính của EU để bù đắp nguồn thu, đầu tư và việc làm bị mất, cùng khoản hỗ trợ riêng trong khung tài chính 2028–2034 của EU, mà theo ông Browne hiện chưa có phần phân bổ nào dành cho các nước đang chấm dứt chương trình tương tự.
• Các biện pháp bảo đảm có tính ràng buộc và việc phối hợp với cơ chế giám sát của EU trong giai đoạn chuyển tiếp.
• Việc Ủy ban ghi nhận cam kết có điều kiện trong báo cáo tháng 12, chấp thuận giai đoạn chuyển tiếp và mở đàm phán về hỗ trợ sau khi có bản đánh giá.

Theo trang tin này, ông Browne viện dẫn các nhận định của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về vai trò của chương trình đối với mức thặng dư sơ cấp (chưa tính chi trả lãi vay) gần 5% GDP năm 2025. Ông cảnh báo việc dừng đột ngột có thể khiến dự án dở dang, đẩy các nhà phát triển vào tranh chấp pháp lý và làm suy yếu các ngân hàng đã cho vay dựa trên nguồn thu dự kiến.

Antigua News Room nhận định đề nghị thể hiện sự sẵn sàng chấm dứt chương trình theo các điều kiện được thương lượng, chứ chưa phải một quyết định vô điều kiện.

Thủ tướng nói gì sau đó

Một bài viết trước đây đã đề cập các bản tin ngày 25/10 rằng Antigua có thể tạm ngừng chương trình chậm nhất vào ngày 12/11. Trên chương trình Browne and Browne Show phát sóng thứ Bảy 31/10, theo Antigua News Room đưa tin ngày 1/11, ông Browne nói ngày đó là hạn để Antigua and Barbuda thông báo lập trường cho EU, không phải ngày chương trình đóng cửa.

Ông nói: “Bức thư gửi cho chúng tôi nêu thời gian chấm dứt theo lộ trình đến tháng 6/2028. Tuy nhiên, họ muốn có cam kết chậm nhất vào ngày 12/11.” Theo ông Browne, hạn trả lời trước đó là 30/9 rồi được gia hạn.

Chính phủ đã đề nghị kéo dài giai đoạn chuyển tiếp đến tháng 12/2030, tức chỉ hơn 4 năm theo lời ông, cùng một nghiên cứu tác động kinh tế – xã hội về việc chấm dứt chương trình lẫn việc mất quyền miễn thị thực, đồng thời đề nghị EU hỗ trợ tài chính.

Một bản tin khác trích lời ông về chi phí: “Nếu mất 100 triệu đô-la vì quý vị đưa ra yêu cầu và chúng tôi đóng chương trình, thì quý vị sẵn sàng hỗ trợ ngân sách cho chúng tôi những gì?” Trang tin lưu ý ông không nêu loại tiền, và cho biết Chính phủ đang chờ phản hồi của EU, trong khi chưa có ngày đóng chương trình, gói hỗ trợ hay hạn mới nào được công bố.

Hồ sơ chính thức cho thấy gì

Lập trường bằng văn bản của Chính phủ về đề nghị của Ủy ban là thông cáo ngày 6/7, đăng ngày 7/7. Thông cáo cho biết thư ngày 25/6 của Ủy ban chính thức đề nghị chấm dứt theo lộ trình chậm nhất ngày 1/6/2028; thông cáo nêu thêm chương trình sẽ tiếp tục, và mọi hướng đi được thỏa thuận phải gồm sự hỗ trợ cụ thể của EU để tạo nguồn thu thay thế tương đương. Điều này cho thấy điều kiện nêu hồi tháng 7 nay đi kèm một mốc kết thúc, theo tường thuật của trang tin.

Trong các văn bản của Chính phủ được tra cứu, không có văn bản nào nhắc đến đề nghị này. Tính đến ngày 3/11, danh sách thông cáo báo chí năm 2026 không có mục nào sau ngày 30/10, ghi chép phiên họp Nội các ngày 21/10 và 28/10 không nhắc đến chương trình hay EU, và trang web của Đơn vị không đăng thông báo nào.

Thông cáo ngày 28/10 của Dominica, đã được nêu trong một bài viết trước đây, là một văn bản chính thức cũng nói về các cuộc thảo luận này. Thông cáo cho biết các cuộc thảo luận gồm việc xem xét hỗ trợ tài chính và kỹ thuật để phát triển nguồn thu thay thế, và Dominica sẽ trao đổi thêm với EU chậm nhất vào ngày 12/11.

Báo cáo quốc gia số 26/97 của IMF, mà ông Browne được cho là viện dẫn, có cả hai con số. Nợ công giảm từ 101% GDP năm 2020 xuống mức ước tính 68% năm 2025, và thặng dư sơ cấp năm 2025 ước đạt 4,9% GDP, một phần nhờ nguồn thu từ chương trình tăng lên.

Báo cáo nêu nguồn thu từ chương trình ở mức 2,6% GDP năm 2025 và 1,9% năm 2026. Các cuộc thảo luận làm cơ sở cho báo cáo kết thúc ngày 30/1/2026, trước thư của Ủy ban.

Quy định của Liên minh châu Âu

Quy định (EU) 2025/2441, mà một bài viết trước đây đã trình bày các bước, cho phép Liên minh đình chỉ quyền miễn thị thực của một nước nếu nước đó vận hành chương trình cấp quốc tịch cho nhà đầu tư để đổi lấy các khoản thanh toán hoặc đầu tư định trước, mà người nhận không có “mối liên hệ thực tế” (genuine link) với nước đó. Quy định không định nghĩa thuật ngữ này.

Việc đình chỉ áp dụng cho công dân của nước đó và kéo dài 12 tháng theo một văn bản thực thi của Ủy ban; nếu các căn cứ vẫn còn, thời gian đình chỉ sẽ được gia hạn thêm 24 tháng bằng một văn bản ủy quyền.

Quy định không ấn định mốc ngày nào. Trong các văn bản của EU được tra cứu, không có văn bản nào nhắc đến năm 2030, ngày 12/11 hay ngày 30/9, và Ủy ban chưa công bố thư ngày 25/6.

Các mốc thời gian sắp tới

• Ngày 12/11 (thứ Năm): Hạn để Antigua and Barbuda thông báo lập trường, theo lời ông Browne; Dominica cho biết sẽ trao đổi thêm với EU chậm nhất vào cùng ngày.
• Tháng 12/2026: Thời điểm dự kiến của báo cáo Ủy ban theo cơ chế đình chỉ miễn thị thực, mà theo Chính phủ, EU đã cho biết sẽ ghi nhận phản hồi của Antigua and Barbuda.
• Tháng 1/2027: Thời điểm Ủy ban có thể công bố việc đình chỉ nếu không đạt thỏa thuận, theo lời ông Browne, với hiệu lực vào khoảng tháng 3 hoặc tháng 4.
• Tháng 3/2027: Thời điểm kết quả bản đánh giá được gửi cho Ủy ban theo đề nghị.

Những điều bài viết này chưa xác lập

Toàn văn bức thư chưa được xác lập. Antigua News Room đã nêu các điều khoản của thư, còn trang web của ABS TV Radio ngày 3/11 không có tin nào về đề nghị này.

Chưa xác lập được Ủy ban châu Âu đã nhận đề nghị hay sẽ chấp thuận hay không. Chưa tìm thấy tuyên bố nào của Ủy ban.

Liệu đơn mới có tiếp tục được nhận đến mốc kết thúc hay không, cũng như hướng xử lý đối với các hồ sơ đang chờ xét duyệt, các khoản đã đóng góp, các dự án được duyệt và những người đã nhập quốc tịch, đều chưa được xác lập.

Loại tiền và cơ sở của con số 100 triệu đô-la mỗi năm chưa được xác lập; bảng của IMF tính bằng đô-la Đông Caribe và ghi nguồn thu từ chương trình năm 2025 là 158 triệu đô-la Đông Caribe.

Nguồn gốc của hạn 30/9 và của ngày 12/11 chưa được xác lập. Cũng chưa xác lập được cuộc họp được mô tả ngày 25/10 có phải cuộc họp ở Brussels ngày 20/10 hay không, nơi Antigua News Room sau đó mô tả 3 phương án thay vì 2.

Lập trường của các chính phủ khác ngoài Dominica chưa được xác lập; trang thông tin chính thức của Saint Kitts and Nevis và Grenada tính đến ngày 3/11 không đăng gì về vấn đề này, còn trang tin của Saint Lucia không liệt kê mục nào. Chưa tìm thấy văn bản bài phát biểu nhân Ngày Độc lập 1/11.