Người ở Việt Nam chịu 30% thuế cổ tức Hoa Kỳ, tiền lãi thường miễn

Với một cá nhân sống tại Việt Nam, luật thuế Hoa Kỳ xử lý 3 loại thu nhập từ tài sản nắm giữ tại Hoa Kỳ theo 3 cách khác nhau. Cổ tức chịu thuế 30% trên tổng số tiền, do bên chi trả khấu trừ, và Việt Nam không có tên trong danh sách hiệp định thuế đang có hiệu lực của Sở Thuế vụ Hoa Kỳ (IRS), nên không có cơ sở giảm mức này.

Lãi tiền gửi ngân hàng tại Hoa Kỳ được miễn thuế, còn tiền lãi trái phiếu chính phủ Hoa Kỳ (trái phiếu Kho bạc) có thể được miễn nếu đáp ứng một số điều kiện. Lãi từ bán cổ phiếu không chịu thuế đối với người có mặt tại Hoa Kỳ dưới 183 ngày trong năm.

Người được mô tả trong bài không phải công dân Hoa Kỳ, không có thẻ xanh, không kinh doanh tại Hoa Kỳ và được coi là “người nước ngoài không cư trú” (nonresident alien) theo luật thuế Hoa Kỳ. Ý nghĩa của FATCA đối với thường trú nhân Hoa Kỳ được trình bày trong một bài riêng. Bài viết chỉ xem xét thuế Hoa Kỳ.

Cổ tức: Thuế 30% trên tổng số tiền, khấu trừ tại nguồn

Điều 871(a)(1) Bộ luật Thuế vụ Hoa Kỳ, theo ấn bản năm 2024 của Bộ luật, đánh thuế 30% đối với cổ tức, tiền lãi và các khoản thu nhập tương tự mà người nước ngoài không cư trú nhận từ nguồn tại Hoa Kỳ, trong phạm vi khoản thu nhập đó không có liên hệ thực tế (effectively connected) với hoạt động thương mại hoặc kinh doanh tại Hoa Kỳ, và Điều 1441 buộc bên chi trả khấu trừ khoản thuế này.

Theo hướng dẫn Mẫu W-8BEN của IRS, thuế được tính trên tổng số tiền chi trả. Ấn phẩm 519, tài liệu hướng dẫn của IRS dành cho cá nhân người nước ngoài, nêu: “Công ty môi giới hoặc bên chi trả cổ tức cần khấu trừ khoản thuế này tại nguồn.”

Cổ tức từ các quỹ Hoa Kỳ, kể cả quỹ hoán đổi danh mục (ETF) tổ chức dưới dạng công ty đầu tư chịu điều tiết (regulated investment company, RIC), cũng là cổ tức theo cùng quy định này, trừ các loại phân phối của quỹ được trình bày ở phần sau.

Người cư trú tại Việt Nam không có thuế suất theo hiệp định

Ấn phẩm 515, tài liệu hướng dẫn của IRS dành cho bên khấu trừ, ấn định mức 30% “trừ khi một hiệp định thuế cho phép thuế suất thấp hơn hoặc miễn thuế”. Cả hai danh sách hiệp định thuế của IRS đều không có Việt Nam: Danh sách hiệp định thuế thu nhập từ A đến Z, rà soát lần cuối ngày 3/1/2026, và Bảng 3, danh sách “các quốc gia có hiệp định thuế đang có hiệu lực với Hoa Kỳ”, cập nhật đến ngày 26/9/2025.

Bảng 3 hướng dẫn người đọc dựa vào chính bảng này, thay vì trang “Treaties and TIEAs” của Bộ Tài chính Hoa Kỳ, để xác định hiệp định đang có hiệu lực. Trang hiệp định thuế của Bộ Tài chính Hoa Kỳ liệt kê một hiệp định với Việt Nam về thuế thu nhập đề ngày 7/7/2015, trong số các văn kiện mà trang này cho biết được đăng “khi ký và trước khi được phê chuẩn và có hiệu lực”.

Trong một ví dụ minh họa tại hướng dẫn Mẫu 1042-S, IRS ghi thuế suất 30,00 cho khoản cổ tức Hoa Kỳ trả cho một cá nhân người nước ngoài đã nộp Mẫu W-8BEN và không đủ điều kiện hưởng thuế suất theo hiệp định.

Điều này cho thấy người cư trú tại Việt Nam không có thuế suất theo hiệp định nào để kê khai trên Mẫu W-8BEN, và cổ tức Hoa Kỳ chịu đủ 30%: Khoản cổ tức 1.000 USD về tài khoản còn 700 USD.

Tiền lãi: Miễn thuế theo luật, kèm điều kiện

Theo Điều 871(i), lãi tiền gửi tại ngân hàng không chịu thuế nếu không có liên hệ thực tế với hoạt động kinh doanh tại Hoa Kỳ, và không bị khấu trừ; Ấn phẩm 515 coi chứng chỉ tiền gửi và tiền gửi có kỳ hạn là tiền gửi.

Diện miễn thuế rộng hơn dành cho “tiền lãi danh mục đầu tư” (portfolio interest). Theo Điều 871(h), khoản lãi này không chịu thuế và không bị khấu trừ nếu đáp ứng các điều kiện, trong đó có: Khoản nợ ở dạng ghi danh (registered form); bên chi trả đã nhận được văn bản xác nhận chủ sở hữu hưởng lợi không phải là người Hoa Kỳ; và người nắm giữ không sở hữu từ 10% trở lên tại công ty hoặc công ty hợp danh phát hành.

Theo hướng dẫn kèm theo, Mẫu W-8BEN là mẫu mà cá nhân nộp để xác lập mình không phải là người Hoa Kỳ. Điều này cho thấy mẫu này là văn bản xác nhận mà điều luật yêu cầu.

Ấn phẩm 515 bổ sung rằng khoản nợ phải được phát hành sau ngày 18/7/1984, và coi một khoản nợ là ở dạng ghi danh nếu khoản nợ đó chỉ chuyển nhượng được qua hệ thống ghi sổ do tổ chức phát hành hoặc đại lý của tổ chức này quản lý, hoặc được phát hành qua “hệ thống ghi sổ phi vật chất” (dematerialized book entry system) do một tổ chức bù trừ quản lý, trong đó trái phiếu chỉ tồn tại dưới dạng bút toán ghi sổ.

Theo TreasuryDirect, trái phiếu trung hạn (Treasury note) và trái phiếu dài hạn (Treasury bond) của Kho bạc Hoa Kỳ “hiện chỉ được phát hành dưới dạng điện tử”, và Ấn phẩm 515 đưa Chính phủ Hoa Kỳ vào nhóm bên đi vay có tiền lãi thuộc diện khấu trừ “trừ một số ngoại lệ cụ thể, chẳng hạn tiền lãi danh mục đầu tư”.

Các trái phiếu này chỉ tồn tại dưới dạng bút toán ghi sổ, cho thấy chúng đáp ứng yêu cầu về dạng ghi danh. Theo TreasuryDirect, trái phiếu trung hạn có kỳ hạn tối đa 10 năm và trái phiếu dài hạn tối đa 30 năm, nghĩa là không còn trái phiếu nào phát hành vào hoặc trước ngày 18/7/1984 đang lưu hành. Ngưỡng 10% được viết cho chủ sở hữu công ty và công ty hợp danh.

Các điểm trên cho thấy tiền lãi trái phiếu trung hạn và dài hạn của Kho bạc là tiền lãi danh mục đầu tư đối với người cư trú tại Việt Nam đã nộp Mẫu W-8BEN. Trong các văn bản của IRS và Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã tra cứu, không văn bản nào nêu đích danh trái phiếu Kho bạc trong quy định về tiền lãi danh mục đầu tư.

Tín phiếu Kho bạc ngắn hạn lại dựa thẳng vào luật. Khoản thuế 30% đánh vào “tiền lãi” không bao gồm chiết khấu phát hành gốc (original issue discount, OID), và Điều 871(g) loại mọi nghĩa vụ nợ có thời hạn thanh toán từ 183 ngày trở xuống kể từ ngày phát hành gốc ra khỏi định nghĩa “nghĩa vụ nợ có chiết khấu phát hành gốc” dùng để tính thuế.

Ấn phẩm 515 nêu tiền lãi và khoản chiết khấu của các nghĩa vụ nợ này không bị khấu trừ, với điều kiện đáp ứng các yêu cầu khác nhằm bảo đảm người nắm giữ không phải là người Hoa Kỳ. TreasuryDirect bán tín phiếu kỳ hạn 4, 6, 8, 13, 17, 26 và 52 tuần, với “tiền lãi” là chênh lệch giữa giá mua và mệnh giá.

Do đó, tín phiếu được phát hành lần đầu với kỳ hạn từ 26 tuần trở xuống thuộc quy tắc 183 ngày, còn tín phiếu 52 tuần, tức 364 ngày, phải dựa vào quy định về tiền lãi danh mục đầu tư.

Theo TreasuryDirect, tín phiếu bán trong một đợt phát hành bổ sung (reopening), tức đợt bán thêm một chứng khoán đã phát hành, giữ nguyên ngày đáo hạn ban đầu nhưng có ngày phát hành khác. Thời hạn 183 ngày được tính từ ngày phát hành gốc. Vì vậy, tín phiếu mua trong đợt phát hành bổ sung của một lô tín phiếu 52 tuần nằm ngoài quy tắc này, bất kể thời gian còn lại đến ngày đáo hạn.

Một số loại phân phối của quỹ cũng không chịu mức 30%. Theo Điều 871(k), “cổ tức gắn với tiền lãi” (interest-related dividend), tức phần cổ tức mà quỹ Hoa Kỳ thông báo bằng văn bản cho cổ đông là gắn với tiền lãi, không chịu thuế nếu bên chi trả có văn bản xác nhận chủ sở hữu không phải là người Hoa Kỳ.

“Cổ tức từ lãi vốn ngắn hạn” (short-term capital gain dividend) cũng vậy, trừ khi người nắm giữ có mặt tại Hoa Kỳ từ 183 ngày trở lên trong năm. Hướng dẫn Mẫu 1042-S yêu cầu bên chi trả báo cáo các khoản phân phối lãi vốn của quỹ, cả dài hạn lẫn ngắn hạn, theo mã dành cho thu nhập “được miễn hoặc giảm” theo Bộ luật.

Điều này cho thấy khoản phân phối của một quỹ Hoa Kỳ không chịu mức 30% trong phạm vi quỹ thông báo đó là cổ tức gắn với tiền lãi hoặc khoản phân phối lãi vốn; phần còn lại chịu thuế như cổ tức.

Ấn phẩm 515 coi các khoản trên là miễn khấu trừ theo Chương 3 của Bộ luật, và cả Ấn phẩm 515 lẫn Ấn phẩm 519 lưu ý rằng tiền lãi danh mục đầu tư vẫn có thể bị khấu trừ theo Chương 4, tức cơ chế thường gọi là FATCA, trừ khi áp dụng một ngoại lệ của chương này.

Theo Ấn phẩm 515, tiền lãi của tín phiếu ngắn hạn không phải là khoản chi trả thuộc diện khấu trừ theo Chương 4, và ví dụ về cổ tức của IRS nêu trên ghi nhận cá nhân đã nộp Mẫu W-8BEN là “người nhận không thuộc diện khấu trừ theo Chương 4”.

Lãi vốn: Không chịu thuế nếu ở Hoa Kỳ dưới 183 ngày

Điều 871(a)(2) chỉ đánh thuế 30% trên lãi vốn ròng có nguồn tại Hoa Kỳ của người nước ngoài không cư trú nếu người đó có mặt tại Hoa Kỳ từ 183 ngày trở lên trong năm tính thuế.

Theo Ấn phẩm 519, dưới ngưỡng đó, lãi vốn được miễn thuế nếu không có liên hệ thực tế với hoạt động kinh doanh tại Hoa Kỳ, trừ 4 loại chịu thuế bất kể số ngày: Lãi từ gỗ, than hoặc quặng sắt mà người bán vẫn giữ lại một quyền lợi, 2 loại lãi liên quan đến bằng sáng chế và tài sản tương tự, và lãi từ bán hoặc trao đổi nghĩa vụ nợ có chiết khấu phát hành gốc.

Danh sách này không nêu việc bán cổ phiếu và chứng chỉ quỹ ETF thông thường. Loại cuối cùng có thể áp dụng cho tín phiếu hoặc trái phiếu Kho bạc bán trước ngày đáo hạn; điểm này chưa được xem xét trong bài.

Theo Ấn phẩm 515, bên chi trả nhìn chung không phải khấu trừ đối với khoản lãi từ bán tài sản, và Mẫu W-8BEN nộp cho công ty môi giới giúp tiền bán chứng khoán không thuộc diện báo cáo trên Mẫu 1099 và khấu trừ dự phòng (backup withholding).

Mẫu W-8BEN và hệ quả khi không nộp

Mẫu W-8BEN, bản sửa đổi tháng 10/2021, được nộp cho bên khấu trừ hoặc bên chi trả trước khi khoản thu nhập được chi trả; bên này nhìn chung là người trả hoặc ghi có khoản thu nhập, trên thực tế là công ty môi giới hoặc ngân hàng. Mẫu có in dòng chữ “Do not send to the IRS” (không gửi cho IRS).

Mẫu này nhìn chung có hiệu lực đến ngày cuối cùng của năm dương lịch thứ ba sau năm ký, trừ khi một thay đổi hoàn cảnh làm thông tin trên mẫu không còn đúng; khi đó người nộp phải thông báo cho bên chi trả trong vòng 30 ngày và nộp mẫu mới.

Hướng dẫn của mẫu lưu ý rằng nếu không có mẫu này, bên chi trả có thể khấu trừ ở mức 30% hoặc ở mức khấu trừ dự phòng, mà Ấn phẩm 515 (năm 2026) ấn định là 24%.

Theo quy định về khấu trừ thuế, khoản chi trả mà bên chi trả không thể đối chiếu chắc chắn với chứng từ thì, trừ một số ngoại lệ, được suy đoán là trả cho người Hoa Kỳ; ngay cả người nhận được suy đoán là người nước ngoài cũng không được áp dụng miễn thuế tiền lãi danh mục đầu tư, vì diện miễn này cần có chứng từ.

Theo Ấn phẩm 519, người không cư trú phải nộp tờ khai thuế Hoa Kỳ, Mẫu 1040-NR, khi thu nhập có nguồn tại Hoa Kỳ chưa được nộp đủ thuế qua khấu trừ, và phải nộp tờ khai để yêu cầu hoàn số thuế bị khấu trừ thừa. Như vậy, cổ tức đã bị khấu trừ đủ 30% thì không cần nộp tờ khai.

Thuế di sản phân loại chính các tài sản này theo cách khác

Với người không cư trú và không phải công dân Hoa Kỳ, cổ phiếu của một công ty Hoa Kỳ là tài sản tại Hoa Kỳ cho mục đích thuế di sản theo Điều 2104, và nợ của Chính phủ Hoa Kỳ cũng vậy, trừ khi Điều 2105 loại trừ.

Điều 2105 loại trừ tiền gửi ngân hàng có tiền lãi thuộc diện miễn thuế, khoản nợ có tiền lãi đủ điều kiện là tiền lãi danh mục đầu tư, dù đã có văn bản xác nhận hay chưa, và nghĩa vụ nợ kỳ hạn từ 183 ngày trở xuống. Phân tích về tiền lãi danh mục đầu tư ở trên cho thấy trái phiếu trung hạn, trái phiếu dài hạn và tín phiếu 52 tuần của Kho bạc được loại trừ.

Quy định trước đây loại trừ một phần giá trị của cổ phần trong một quỹ thành lập tại Hoa Kỳ đã hết áp dụng với người qua đời sau năm 2011. Vì vậy, cổ phần này là tài sản tại Hoa Kỳ. Thuế di sản Hoa Kỳ được đề cập trong một bài viết riêng.

TreasuryDirect yêu cầu số an sinh xã hội và tài khoản ngân hàng Hoa Kỳ

Theo Điều 363.11, Đề mục 31, Bộ Quy định Liên bang Hoa Kỳ (31 CFR 363.11), mở tài khoản TreasuryDirect, kênh riêng của Kho bạc Hoa Kỳ để mua trái phiếu chính phủ Hoa Kỳ, yêu cầu số an sinh xã hội (SSN) hợp lệ, địa chỉ đăng ký tại Hoa Kỳ và tài khoản tại một ngân hàng Hoa Kỳ; đơn đăng ký đề nghị người nộp đơn xác nhận mình là “người Hoa Kỳ” (U.S. person). Do đó, người cư trú tại Việt Nam không có các yếu tố này thì không mở được tài khoản.

Trang hướng dẫn mua của TreasuryDirect nêu kênh còn lại: Ngân hàng, công ty môi giới hoặc nhà giao dịch chứng khoán (dealer), những bên có thể đặt cả lệnh thầu cạnh tranh lẫn lệnh thầu không cạnh tranh.

Việc một cá nhân Việt Nam có được phép mua chứng khoán Hoa Kỳ từ Việt Nam hay không là vấn đề thuộc pháp luật Việt Nam, được đề cập trong một bài viết riêng. Cư trú thuế tại Việt Nam và chuyển vốn xuyên biên giới cũng được trình bày trong các bài riêng.

Những điều bài viết này chưa xác lập

Chưa xác lập được lý do hiệp định đề ngày 7/7/2015 chưa có hiệu lực, hay tình trạng của hiệp định này tại Thượng viện Hoa Kỳ; hồ sơ của Quốc hội Hoa Kỳ chưa được tra cứu.

Trang Bộ luật Hoa Kỳ của Hạ viện đang bảo trì vào ngày 10/10/2026, nên các sửa đổi sau ngày 6/1/2025, mốc mà ấn bản năm 2024 cập nhật đến, chưa được xác nhận đối với các điều luật được trích dẫn.

Trong các văn bản chính thức đã tra cứu, không văn bản nào nêu đích danh trái phiếu trung hạn, trái phiếu dài hạn hay tín phiếu 52 tuần của Kho bạc là tiền lãi danh mục đầu tư, cho biết ai quản lý hệ thống lưu giữ trái phiếu Kho bạc, hay gọi Mẫu W-8BEN là văn bản xác nhận mà Điều 871(h) yêu cầu. Các mối liên hệ đó là suy luận rút ra từ văn bản.

Chưa kiểm tra đợt đấu thầu tín phiếu nào là đợt phát hành bổ sung của một lô tín phiếu kỳ hạn dài hơn. Mức khấu trừ dự phòng 24% được lấy từ Ấn phẩm 515, vì Bộ luật chỉ nêu công thức, và cách xử lý khoản phân phối lãi vốn dài hạn của quỹ được lấy từ hướng dẫn Mẫu 1042-S.

Bài viết chưa xem xét 7 điểm sau:

• Thời gian có mặt tại Hoa Kỳ có làm một người cụ thể trở thành cá nhân cư trú tại đó cho mục đích thuế hay không.
• Việt Nam có được nêu trong Rev. Proc. 2024-42 (văn bản hướng dẫn thủ tục của IRS) hay không; theo văn bản này, ngân hàng Hoa Kỳ báo cáo lãi tiền gửi được miễn thuế từ 10 USD trở lên trả cho người cư trú tại các nước được liệt kê.
• Khấu trừ theo Chương 4 (FATCA) đối với nhà đầu tư cá nhân, ngoài các điểm đã nêu.
• Các sản phẩm giao dịch trên sàn được tổ chức dưới dạng quỹ tín thác loại grantor trust hoặc công ty hợp danh thay vì RIC.
• Quy định về lãi từ nghĩa vụ nợ có chiết khấu phát hành gốc áp dụng thế nào cho trái phiếu Kho bạc bán trước ngày đáo hạn.
• Quy định về quyền lợi bất động sản tại Hoa Kỳ.
• Thuế cấp bang.

Ấn phẩm 519 năm 2026 chưa được phát hành; bài viết dùng bản năm 2025. Thuế Việt Nam đối với cùng khoản thu nhập và tình huống của bất kỳ cá nhân cụ thể nào nằm ngoài phạm vi bài viết.