Người có thẻ xanh nhận quà trên 100.000 USD mỗi năm từ người thân ở Việt Nam phải khai Form 3520

Khi cha mẹ hoặc người thân ở Việt Nam không phải công dân hay cá nhân cư trú Hoa Kỳ tặng hoặc để lại tiền cho một công dân Hoa Kỳ, người có thẻ xanh hoặc cá nhân cư trú khác theo luật thuế Hoa Kỳ, thì người nhận không phải nộp thuế thu nhập Hoa Kỳ đối với khoản tiền đó.

Tuy vậy, khi các khoản quà tặng và thừa kế như vậy vượt 100.000 USD trong một năm tính thuế, người nhận phải khai báo với Sở Thuế vụ Hoa Kỳ (IRS) tại Phần IV của Form 3520, và nộp muộn có thể bị phạt 5% giá trị quà mỗi tháng, tối đa 25%.

Form 3520 là tờ khai riêng, tách biệt với các báo cáo về tài khoản và tài sản ở nước ngoài được trình bày trong một bài riêng về ý nghĩa của FATCA đối với thường trú nhân Hoa Kỳ.

Quà tặng không phải là thu nhập, nhưng phải khai báo

Điều 102 Bộ luật Thuế vụ Hoa Kỳ (văn bản chính thức trên govinfo) loại khỏi tổng thu nhập “giá trị tài sản có được do tặng cho, di tặng, để lại theo di chúc hoặc thừa kế”.

Việc loại trừ này chỉ áp dụng cho chính khoản quà: Thu nhập mà tài sản đó tạo ra về sau không được loại trừ, và Ấn phẩm 525 của IRS kể đích danh tiền lãi, cổ tức và tiền cho thuê.

Hướng dẫn Form 3520 (bản sửa đổi tháng 12/2025) yêu cầu “người Hoa Kỳ” (U.S. person) khai Phần IV. Với cá nhân, đó là công dân hoặc cá nhân cư trú Hoa Kỳ, kể cả cá nhân được coi là đối tượng cư trú của cả hai nước và yêu cầu hưởng ưu đãi theo hiệp định thuế.

Theo Điều 7701(b), một người nước ngoài là cá nhân cư trú trong một năm dương lịch nếu có thẻ xanh vào bất kỳ thời điểm nào trong năm đó hoặc đáp ứng “phép thử hiện diện đáng kể” (substantial presence test), tức phép thử tính số ngày có mặt tại Hoa Kỳ.

100.000 USD theo hướng dẫn của IRS, 10.000 USD theo luật

Hướng dẫn Form 3520 yêu cầu khai Phần IV đối với người đã nhận trong năm tính thuế hơn 100.000 USD mà họ coi là quà tặng hoặc tài sản thừa kế “từ một cá nhân nước ngoài không cư trú hoặc một khối di sản nước ngoài”, tính cả những người nước ngoài có quan hệ với người tặng đó. Luật quy định mức thấp hơn.

Điều 6039F buộc người Hoa Kỳ có tổng giá trị quà tặng từ nước ngoài trong một năm tính thuế vượt 10.000 USD cung cấp thông tin theo quy định của Bộ Tài chính Hoa Kỳ, và điều chỉnh mức 10.000 USD này theo lạm phát.

Sổ tay Thuế vụ (Internal Revenue Manual) của IRS nêu cả hai mức: Ngưỡng đối với quà tặng từ cá nhân nước ngoài không cư trú và khối di sản nước ngoài “theo luật là 10.000 USD, nhưng đã được nâng lên 100.000 USD theo Thông báo 97-34“, văn bản ban hành năm 1997.

Quà tặng từ công ty và công ty hợp danh nước ngoài được đối chiếu với mức 10.000 USD theo luật sau khi điều chỉnh; Văn bản hướng dẫn thủ tục (Revenue Procedure) 2024-40 và 2025-32 ấn định mức này là 20.116 USD cho năm 2025 và 20.573 USD cho năm 2026.

Trang thông tin của IRS về quà tặng từ người nước ngoài cảnh báo rằng IRS có thể xác định lại bản chất của những khoản được gọi là quà tặng từ các tổ chức này. Như vậy, tiền do một công ty gia đình ở Việt Nam chuyển, thay vì do cha hoặc mẹ trực tiếp chuyển, được tính theo ngưỡng thấp hơn này.

Khoản phân phối từ quỹ tín thác nước ngoài được khai tại Phần III của tờ khai, không phải Phần IV. Quỹ tín thác xuyên biên giới được trình bày trong một bài riêng.

Quà của những người tặng có quan hệ với nhau được cộng gộp

Quà tặng từ những cá nhân nước ngoài không cư trú và khối di sản nước ngoài khác nhau được cộng gộp để tính ngưỡng 100.000 USD nếu người nhận biết, hoặc có cơ sở để biết, rằng những người này có quan hệ với nhau, hoặc một người đứng tên hộ hay làm trung gian cho người kia.

Người có quan hệ bao gồm thành viên gia đình: Anh chị em ruột, vợ hoặc chồng, cha mẹ, ông bà và các đời trên, con, cháu và các đời sau, cùng vợ hoặc chồng của những người này. Điều này cho thấy quà của cha và của mẹ ở Việt Nam được tính chung một tổng, quà của ông bà và cha mẹ cũng vậy.

Khi đã vượt ngưỡng, dòng 54 của Form 3520 yêu cầu ghi, cho từng khoản quà trên 5.000 USD, ngày nhận, mô tả tài sản và giá trị thị trường hợp lý.

Dòng 54 không hỏi người tặng là cá nhân nào; phần thuyết minh của dự thảo quy định do Bộ Tài chính Hoa Kỳ công bố tháng 5/2024 (văn bản chính thức trên govinfo) nhắc lại rằng người nhận “không bắt buộc phải nêu danh tính bên chuyển giao”, dù Thông báo 97-34 cho biết IRS có thể yêu cầu cung cấp danh tính người tặng.

Dòng 55, dành cho quà tặng từ công ty và công ty hợp danh nước ngoài, thì yêu cầu ghi tên, địa chỉ và mã số thuế của bên tặng.

Học phí trả thẳng cho nhà trường không bị tính

Điều 6039F loại khỏi khái niệm “quà tặng từ nước ngoài” mọi “khoản chuyển giao đủ điều kiện” (qualified transfer) theo Điều 2503(e)(2), tức khoản tiền trả thay cho một cá nhân dưới dạng học phí cho cơ sở giáo dục, hoặc trả cho bên cung cấp dịch vụ y tế để thanh toán cho dịch vụ đó.

Vì vậy, tiền cha mẹ gửi cho người con đang đi học để người con tự đóng cho nhà trường không phải là khoản trả cho nhà trường thay cho người con, và vẫn được tính vào ngưỡng 100.000 USD.

Thuế quà tặng do người tặng chịu, người tặng nước ngoài chỉ chịu với tài sản tại Hoa Kỳ

Theo phần hỏi đáp của IRS dành cho người tặng không cư trú, cập nhật lần cuối ngày 23/7/2026, người tặng, chứ không phải người nhận, nhìn chung là người có trách nhiệm nộp thuế quà tặng của Hoa Kỳ.

Người tặng không phải công dân và không cư trú tại Hoa Kỳ chịu thuế này đối với quà là “bất động sản và động sản hữu hình nằm tại Hoa Kỳ”; IRS cho biết tại một trang khác rằng quà là tài sản vô hình nằm tại Hoa Kỳ không chịu thuế. Không trang nào trong hai trang này nói tiền hoặc một khoản chuyển khoản nằm ở đâu.

Quy tắc xác định nơi tài sản nằm được nêu tại Quy định 25.2511-3 của Bộ Tài chính Hoa Kỳ (văn bản chính thức trên govinfo). Bất động sản và động sản hữu hình là tài sản tại Hoa Kỳ “chỉ khi” thực sự nằm tại Hoa Kỳ.

Khoản tiền gửi ngân hàng mà bên có nghĩa vụ chính là một người Hoa Kỳ theo nghĩa trên thì là tài sản tại Hoa Kỳ, kể cả khi khoản tiền gửi nằm tại một chi nhánh ở nước ngoài của ngân hàng Hoa Kỳ đó; mọi khoản tiền gửi ngân hàng khác “là tài sản nằm ngoài Hoa Kỳ”; và tiền mặt “không phải là nghĩa vụ nợ” theo quy tắc này.

Áp vào một khoản chuyển từ Việt Nam, các quy tắc này cho thấy tiền cha mẹ chuyển từ tài khoản tại một ngân hàng Việt Nam không phải chi nhánh của ngân hàng Hoa Kỳ là tài sản nằm ngoài Hoa Kỳ, và không phát sinh thuế quà tặng Hoa Kỳ đối với cha mẹ đó. Cũng theo các quy tắc này, tiền mặt trao tay ngay tại Hoa Kỳ thuộc quy tắc về động sản hữu hình thực sự nằm tại đó.

Việc di sản của cha mẹ có chịu thuế di sản Hoa Kỳ hay không là một vấn đề khác, được trình bày trong một bài riêng về chuyển giao di sản xuyên biên giới.

Hạn nộp 15/4, gửi qua bưu điện đến Ogden

Với cá nhân có năm tính thuế theo năm dương lịch, hạn nộp Form 3520 là ngày 15/4 của năm sau. Người sống và làm việc ngoài Hoa Kỳ được nộp đến ngày 15/6, kèm một bản giải trình.

Gia hạn nộp tờ khai thuế thu nhập cũng kéo dài hạn nộp Form 3520, muộn nhất đến ngày 15/10; trang thông tin của IRS hướng dẫn đánh dấu ô 1k và ghi số hiệu mẫu tờ khai thuế thu nhập để Form 3520 không bị coi là nộp muộn.

Tờ khai được nộp riêng, không kèm tờ khai thuế thu nhập, và gửi qua bưu điện đến IRS theo địa chỉ P.O. Box 409101, Ogden, UT 84409. Hướng dẫn Form 3520 cho biết thêm chỉ tờ khai đầy đủ mới được coi là nộp đúng hạn, và chữ ký điện tử được chấp nhận.

Phạt 5% mỗi tháng, tối đa 25%

Nếu quà tặng từ nước ngoài không được khai đúng hạn, Điều 6039F cho phép IRS xác định hệ quả thuế của việc nhận khoản quà đó và quy định khoản phạt bằng 5% giá trị quà cho mỗi tháng nộp muộn, tối đa 25%; trang thông tin của IRS áp cùng mức rủi ro này cho Phần IV khai thiếu hoặc khai sai.

Theo các mức này, khoản phạt đối với quà tặng 200.000 USD đạt mức tối đa 50.000 USD sau 5 tháng. Khoản phạt không áp dụng nếu người nhận chứng minh được việc nộp muộn là do lý do chính đáng và không phải do cố ý sao nhãng.

Cơ chế miễn phạt lần đầu (first-time abatement) của IRS không áp dụng: Phần về khoản phạt của Sổ tay Thuế vụ liệt kê Form 3520 trong số các tờ khai mà cơ chế miễn phạt này “KHÔNG áp dụng”.

“IRS đã chấm dứt việc tự động áp khoản phạt ngay khi nhận Form 3520 Phần IV nộp muộn”, Người Bảo vệ Quyền lợi Người nộp thuế cấp quốc gia (National Taxpayer Advocate) viết trong một bài blog ngày 24/10/2024, dẫn thông báo của người đứng đầu IRS, Danny Werfel.

Mục hiện hành của Sổ tay Thuế vụ dành cho nhân viên xử lý tờ khai, ngày 1/5/2026, yêu cầu không áp khoản phạt nào đối với Phần IV và nêu rằng “IRS không còn áp khoản phạt khi nhận Form 3520 nộp muộn khai quà tặng và tài sản thừa kế từ nước ngoài tại Phần IV”.

Báo cáo mục tiêu năm 2025 của Cơ quan Bảo vệ Quyền lợi Người nộp thuế (Taxpayer Advocate Service) lại mô tả cùng thay đổi này là áp dụng khi tờ khai có kèm bản giải trình lý do chính đáng và lý do đó được chấp nhận; hai cách mô tả không khớp nhau.

Khoản phạt vẫn nằm trong luật. Chương về các khoản phạt quốc tế của Sổ tay Thuế vụ, trong bản được đọc khi viết bài này, có ngày cập nhật gần nhất là năm 2021, vẫn dự liệu việc nhân viên kiểm tra thuế áp khoản phạt khi người nhận đã nhận một khoản quà thuộc diện phải khai, nộp Form 3520 muộn và không chứng minh được lý do chính đáng.

Như vậy, thay đổi năm 2024 chấm dứt việc tự động áp phạt khi tờ khai muộn được nộp; thay đổi đó không xóa bỏ khoản phạt.

Năm đầu tiên có thẻ xanh

Theo Điều 7701(b), người trở thành cá nhân cư trú trong năm chỉ được coi là cư trú kể từ “ngày bắt đầu cư trú” (residency starting date). Với người có thẻ xanh không đáp ứng phép thử hiện diện đáng kể, đó là ngày đầu tiên trong năm người đó có mặt tại Hoa Kỳ với tư cách thường trú nhân hợp pháp.

Ấn phẩm 519 bổ sung rằng người đó là người nước ngoài không cư trú trong phần năm trước ngày này. Với nhà đầu tư EB-5, thẻ xanh đầu tiên là thẻ có điều kiện, như đã giải thích trong một bài riêng về số vốn đầu tư EB-5 và thẻ xanh có điều kiện 2 năm; việc thẻ này có được tính cho phép thử thẻ xanh hay không được nêu ở cuối bài.

Điều 6039F áp dụng cho quà tặng từ nước ngoài “do người Hoa Kỳ nhận”. Điều này cho thấy khoản quà nhận trước ngày bắt đầu cư trú là do một người nước ngoài không cư trú nhận, nên nằm ngoài Phần IV.

Trong các văn bản chính thức tìm thấy được, văn bản duy nhất nêu rõ điều này là dự thảo quy định công bố tháng 5/2024, theo đó một người không phải là người Hoa Kỳ trong phần năm mà người đó được coi là người nước ngoài không cư trú. Dự thảo này chưa phải quy định chính thức, và người nộp thuế cùng mọi người có quan hệ với họ chỉ được dựa vào dự thảo nếu áp dụng toàn bộ và nhất quán.

Tại Việt Nam, thuế áp với chứng khoán, phần vốn và bất động sản

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, xác định thu nhập chịu thuế từ nhận thừa kế, quà tặng gồm 4 loại tài sản: Chứng khoán, phần vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh, bất động sản và các tài sản phải đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng.

Thuế suất là 10% trên phần giá trị vượt trên 20 triệu đồng theo từng lần phát sinh; với cá nhân không cư trú tại Việt Nam, thuế áp dụng cho quà tặng như vậy tại Việt Nam.

Luật miễn thuế thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản giữa vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi; cha chồng, mẹ chồng với con dâu; cha vợ, mẹ vợ với con rể; ông nội, bà nội với cháu nội; ông ngoại, bà ngoại với cháu ngoại; anh, chị, em ruột với nhau.

Như vậy, quà tặng bằng tiền không nằm trong 4 loại tài sản chịu thuế được liệt kê ở đầu mục. Việc chuyển tiền định cư ra khỏi Việt Nam được trình bày trong một bài riêng.

Những điều bài viết này chưa xác lập

Không văn bản nào của IRS được đọc khi viết bài này cho biết Form 3520 có thể nộp điện tử hay không, hoặc thẻ xanh có điều kiện mà nhà đầu tư EB-5 giữ trước khi được xóa điều kiện có được tính cho phép thử thẻ xanh hay không.

Hướng dẫn Form 3520 và trang thông tin của IRS chỉ nêu địa chỉ ở Ogden, và Hướng dẫn cho biết thêm chữ ký điện tử được chấp nhận.

Cũng không ấn phẩm nào của IRS được đọc khi viết bài này áp dụng quy tắc về tiền gửi ngân hàng của Quy định 25.2511-3 cho một khoản chuyển từ tài khoản tại Việt Nam; kết luận đó, cùng kết luận về tiền mặt, chỉ được rút ra từ câu chữ của quy định.

Hướng dẫn Form 3520 không đề cập năm mà một người trở thành cá nhân cư trú, còn dự thảo quy định có đề cập thì chưa phải quy định chính thức.

Chưa tìm thấy văn bản của chính IRS về thông báo tháng 10/2024, cũng chưa tìm thấy số liệu về các khoản phạt Phần IV được áp qua kiểm tra thuế kể từ đó. Cơ quan Bảo vệ Quyền lợi Người nộp thuế cho biết IRS dự kiến áp dụng cơ chế miễn phạt lần đầu cho người nộp thuế đủ điều kiện từ năm 2026, trong khi Sổ tay Thuế vụ vẫn xếp Form 3520 vào diện không được áp dụng.

Các mức điều chỉnh theo lạm phát cho năm 2027 chưa được công bố tính đến ngày 12/10/2026. Các điều của Bộ luật Thuế vụ được đọc theo ấn bản năm 2024; các sửa đổi sau đó chưa được kiểm tra.

Tình trạng hiệp định thuế thu nhập Hoa Kỳ–Việt Nam chưa được kiểm tra, Nghị định 253/2026/NĐ-CP chưa được đọc, và luật mới của Việt Nam chưa được so sánh với luật trước đó. Tình huống của bất kỳ cá nhân cụ thể nào nằm ngoài phạm vi bài viết.