Ngân sách Canada đề xuất hạ mức khấu trừ khi công ty không cư trú bán tài sản
Michael Mai
Người mua sẽ khấu trừ 15% giá thay vì 25% khi công ty không cư trú bán tài sản chịu thuế tại Canada (30% thay vì 50% với một số tài sản); đề xuất áp dụng cho giao dịch từ 2027, không đổi mức của người bán khác.
Ngân sách liên bang Canada, công bố tại Ottawa ngày 5/11/2026, đề xuất hạ tỷ lệ trên giá mà người mua phải khấu trừ khi một công ty không cư trú bán tài sản chịu thuế tại Canada (taxable Canadian property). Theo đề xuất, mức khấu trừ giảm từ 25% xuống 15%, hoặc từ 50% xuống 30% với một số tài sản.
Thay đổi này là một đề xuất nêu trong dự thảo luật, và nếu được thông qua sẽ áp dụng cho giao dịch bán từ ngày 1/1/2027. Dự thảo không đổi mức khấu trừ của những người bán không cư trú khác, chẳng hạn cá nhân.
Cơ chế khấu trừ hiện nay
Canada đánh thuế thu nhập và phần lãi của người không cư trú khi bán tài sản chịu thuế tại Canada. Phụ lục thuế của ngân sách mô tả đây là loại tài sản có mối liên hệ đáng kể với Canada, như bất động sản tại Canada, tài sản tài nguyên và một số cổ phần hoặc quyền lợi có giá trị chủ yếu bắt nguồn từ các tài sản ấy.
Để thu khoản thuế này, Điều 116 của Luật Thuế thu nhập nhìn chung buộc người mua phải nộp cho Cơ quan Thuế Canada (CRA) một khoản tính theo giá mua. Nghĩa vụ này không phát sinh nếu người bán có giấy chứng nhận tuân thủ, hoặc nếu sau khi tìm hiểu hợp lý, người mua không có lý do để tin người bán là người không cư trú tại Canada. Một bài trước đây trình bày các bước khi bán nhà.
Phụ lục cho biết người mua nhìn chung phải khấu trừ 50% giá với nhóm tài sản được liệt kê riêng (specified property), tức nhóm mà việc bán có thể tạo thu nhập thông thường, chịu thuế toàn phần, như tài sản khấu hao và bất động sản giữ làm hàng tồn kho. Với các tài sản vốn khác, mức khấu trừ là 25%.
Người bán xin giấy chứng nhận bằng cách nộp 25% phần lãi, đặt khoản bảo đảm hoặc chứng minh rằng không có thuế phải nộp; với nhóm được liệt kê riêng, số tiền là mức CRA chấp nhận.
Ai sẽ được hưởng mức thấp hơn
Phụ lục nêu lý do: Các quy tắc nhìn chung không tính đến việc những người nộp thuế khác nhau chịu thuế suất khác nhau, nên khoản khấu trừ có thể vượt số thuế mà một người bán là công ty phải nộp.
| Người bán | Loại tài sản | Mức người mua khấu trừ hiện nay | Mức đề xuất |
|---|---|---|---|
| Công ty không cư trú | Tài sản vốn, trừ nhóm được liệt kê riêng | 25% giá | 15% giá |
| Công ty không cư trú | Nhóm tài sản được liệt kê riêng | 50% giá | 30% giá |
| Người bán không cư trú khác, như cá nhân hoặc quỹ tín thác | Cả hai loại tài sản | 25% hoặc 50% | Không đổi trong phần dự thảo về tài sản chịu thuế tại Canada |
Người bán là công ty cũng sẽ nộp 15% phần lãi, thay vì 25%, để xin giấy chứng nhận với tài sản vốn không thuộc nhóm được liệt kê riêng.
Theo dự thảo, các điều khoản sửa Điều 116 chỉ cho phép người bán là công ty nộp mức thấp hơn để xin giấy chứng nhận. Với khoản mà người mua phải khấu trừ, các mức thấp hơn cũng áp dụng khi người mua, sau khi tìm hiểu hợp lý, không có lý do để tin người bán không phải là công ty. Trong phần dự thảo về tài sản chịu thuế tại Canada, không điều khoản nào đổi mức áp dụng cho những người bán khác.
Bản tin hàng tuần
Miễn khấu trừ khi chuyển nhượng hoãn thuế và quy tắc chống né thuế rộng hơn
Ngân sách còn đề xuất một thay đổi không giới hạn ở công ty: Dự thảo nói đến người không cư trú (non-resident person), không nói đến công ty. Khi người bán và người mua cùng chọn áp dụng Điều 85 của Luật để chuyển tài sản với giá thấp hơn giá thị trường, nhờ đó khoản lãi được hoãn lại, các yêu cầu khấu trừ và nộp thuế sẽ không áp dụng cho người bán hay người mua.
Việc miễn sẽ đòi hỏi 3 điều trong vòng 30 ngày kể từ ngày bán:
- Mẫu tờ khai lựa chọn được nộp.
- Người mua kết luận, sau khi tìm hiểu hợp lý, rằng giao dịch không làm phát sinh khoản nào trong thu nhập chịu thuế tại Canada của người bán.
- Người mua thông báo cho CRA.
Việc miễn sẽ mất hiệu lực nếu lựa chọn sau đó được sửa đổi khiến thu nhập phát sinh.
Một quy tắc hiện hành, tại Điều 69(11), không cho hưởng khoản hoãn thuế nếu tài sản được chuyển nhượng, hoặc các thỏa thuận để chuyển nhượng được lập, trong vòng 3 năm. Quy tắc chỉ áp dụng khi có thêm điều kiện thứ hai: Một trong các mục đích chính của chuỗi giao dịch là được miễn thuế Canada đối với lần chuyển nhượng sau đó, chẳng hạn theo hiệp định thuế.
Với các giao dịch chuyển nhượng hoãn thuế như vậy của người không cư trú, thời hạn sẽ là 5 năm, và quy tắc này cũng sẽ áp dụng khi tài sản chuyển nhượng về sau có giá trị chủ yếu bắt nguồn từ tài sản đã chuyển.
Hệ quả với chủ sở hữu người Việt
Các quy tắc dựa vào việc cư trú thuế tại Canada, không dựa vào quốc tịch. Với một công dân Việt Nam không cư trú thuế tại Canada khi bán tài sản chịu thuế tại Canada, các quy tắc áp dụng như sau:
- Đứng tên cá nhân. Dự thảo không đổi mức nào: Người mua vẫn khấu trừ 25% giá, hoặc 50% với nhóm được liệt kê riêng, trừ khi người bán có giấy chứng nhận.
- Qua công ty không cư trú. Sẽ áp dụng mức thấp hơn, 15% và 30%.
- Qua chuyển nhượng theo Điều 85. Sẽ không cần khấu trừ nếu đáp ứng các điều kiện, nhưng đề xuất sẽ không cho hưởng khoản hoãn thuế nếu tài sản được chuyển nhượng tiếp trong vòng 5 năm, thay vì 3 năm, và một trong các mục đích chính là được miễn thuế Canada.
Cho đến khi Quốc hội Canada thông qua thay đổi này, các mức quy định trong Luật vẫn giữ nguyên. Dự thảo sẽ áp dụng cho giao dịch bán sau năm 2026, bất kể thời điểm thông qua. Các tài liệu đã đọc không nói một giao dịch hoàn tất vào đầu năm 2027, trước khi luật được thông qua, sẽ được xử lý ra sao.
Những điều bài viết này chưa xác lập
Chưa xác lập được liệu từ ngày 5/11 đến nay đã có dự luật nào mang thay đổi này được trình hay chưa: Trang theo dõi dự luật của Quốc hội báo lỗi. Văn bản dự thảo nằm trong một thông báo kiến nghị (notice of ways and means motion); thông báo này gọi các điều khoản trong đó là đề xuất lập pháp dạng dự thảo.
Chưa đọc các hiệp định thuế, kể cả hiệp định giữa Canada và Việt Nam nếu có, và các loại thuế cấp tỉnh.
Cũng trong phụ lục này, ngân sách đề xuất không cho hưởng khoản hoãn thuế đối với các khoản phân phối của quỹ tín thác cho công ty hoặc hợp danh có chủ sở hữu không cư trú, từ ngày 5/11/2026. Phụ lục cũng lấy ý kiến về các quy tắc của Chuẩn mực báo cáo chung (Common Reporting Standard) đến ngày 31/12/2026.
Khoản miễn của Canada Growth Incentive chỉ dành cho cá nhân cư trú tại Canada suốt năm mà họ yêu cầu được miễn. Ngân sách giới thiệu Canada Strong Notes là sản phẩm cho người Canada; các tài liệu đã đọc không nói người không cư trú có mua được hay không.
Dự luật, nếu có, sẽ cho thấy mức thấp hơn còn chỉ dành cho công ty hay không, và ngày 1/1/2027 còn là mốc bắt đầu áp dụng cho các giao dịch bán hay không.
