Đầu tư Tanzania: Dự án thuộc sở hữu nước ngoài cần tối thiểu 1,5 tỷ shilling để được cấp giấy chứng nhận đầu tư

Tanzania đã thay Trung tâm Đầu tư Tanzania bằng Cơ quan Đầu tư và Đặc khu kinh tế Tanzania (TISEZA) theo luật có hiệu lực từ tháng 7/2025.

Video · 1:00Xem bản tin video dưới một phútTheo quy định hiện hành của Tanzania, dự án thuộc sở hữu nước ngoài hoặc dự án liên doanh cần vốn tối thiểu 1,5 tỷ shilling Tanzania để được cấp giấy chứng nhận đầu tư. Với doanh nghiệp của người Tanzania, mức tối thiểu là 150 triệu shilling.

Theo quy định hiện hành, dự án thuộc sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài hoặc dự án liên doanh cần vốn tối thiểu 1,5 tỷ shilling Tanzania (TZS) để được cấp giấy chứng nhận đầu tư. Mức này tương đương khoảng 567.000 USD theo tỷ giá trung bình của Ngân hàng Trung ương Tanzania ngày 27/9/2026. Tuy nhiên, trang hướng dẫn của chính TISEZA vẫn nêu mức 500.000 USD.

Luật mới thay thế Trung tâm Đầu tư Tanzania

Luật Đầu tư và Đặc khu kinh tế năm 2025 (Luật số 6 năm 2025) được thông qua ngày 13/2/2025, được ký ban hành ngày 4/3/2025 và công bố ngày 30/6/2025. Cơ sở dữ liệu pháp luật của Văn phòng Tổng chưởng lý ghi ngày có hiệu lực là 1/7/2025, dù bản thân văn bản luật không có điều khoản về thời điểm bắt đầu có hiệu lực.

Luật này bãi bỏ Luật Đầu tư Tanzania năm 2022, Luật Khu chế xuất năm 2002 và Luật Đặc khu kinh tế năm 2006, đồng thời thành lập TISEZA làm đầu mối một cửa. Một số hoạt động được chỉ định trong các lĩnh vực khai khoáng, dầu khí, hóa chất nguy hại, vũ khí và chất nổ nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của luật.

Các giấy chứng nhận và giấy phép đã cấp tiếp tục có giá trị đến hết thời hạn. Khoản đầu tư đang triển khai được coi là hợp pháp nếu đã đáp ứng quy định về vốn tối thiểu của luật bị bãi bỏ.

Đăng ký không có ngưỡng vốn, giấy chứng nhận đầu tư có ngưỡng riêng

Nhà đầu tư thuộc phạm vi điều chỉnh của luật phải đăng ký với TISEZA trước khi bắt đầu hoạt động đầu tư. Phí đăng ký là 300.000 TZS; quy định không đặt mức vốn tối thiểu cho thủ tục này.

Giấy chứng nhận đầu tư không bắt buộc, nhưng để được cấp giấy này, nhà đầu tư phải đáp ứng ngưỡng vốn.

Bộ quy định về đầu tư và đặc khu kinh tế năm 2025 được công bố bằng tiếng Swahili và có hiệu lực từ ngày 25/7/2025. Điều 14 cho phép cấp giấy chứng nhận đầu tư hoặc giấy phép đặc khu kinh tế cho doanh nghiệp thuộc sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài hoặc hoạt động theo hình thức liên doanh có vốn đầu tư tối thiểu 1,5 tỷ TZS. Với doanh nghiệp thuộc sở hữu của người Tanzania, mức tối thiểu là 150 triệu TZS.

Theo luật, công ty thành lập tại Tanzania có từ 50% cổ phần trở lên do người không mang quốc tịch Tanzania nắm giữ được coi là nhà đầu tư nước ngoài. Giấy chứng nhận đầu tư có thời hạn 5 năm và được gia hạn 1 lần. Phí nộp hồ sơ đối với nhà đầu tư nước ngoài là 6 triệu TZS.

Các ngưỡng vốn pháp định vẫn được tính bằng đồng shilling. Theo tỷ giá trung bình 2.646,2347 shilling đổi 1 USD do Ngân hàng Trung ương Tanzania công bố ngày 27/9/2026, các mức này lần lượt tương đương khoảng 567.000 USD và khoảng 57.000 USD.

Trong khi đó, trang hỏi đáp của TISEZA vẫn dùng cách diễn đạt đăng ký “với Trung tâm” và nêu ngưỡng 500.000 USD cho dự án thuộc sở hữu nước ngoài, 100.000 USD cho dự án trong nước. Các con số bằng USD này không xuất hiện trong quy định.

Diện nhà đầu tư chiến lược có yêu cầu riêng. Nhà đầu tư nước ngoài phải có vốn ít nhất tương đương 50 triệu USD bằng đồng shilling, còn nhà đầu tư trong nước phải có ít nhất tương đương 20 triệu USD.

Quyền lợi gắn với giấy chứng nhận đầu tư

Bên được cấp giấy chứng nhận đầu tư hoặc giấy phép đặc khu kinh tế có thể đủ điều kiện hưởng ưu đãi theo pháp luật về thuế thu nhập, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng. Với bên được cấp giấy phép đặc khu kinh tế, luật nêu ưu đãi miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 10 năm đầu; để hưởng ưu đãi này, họ phải đáp ứng các điều kiện và thủ tục theo pháp luật điều chỉnh ưu đãi đó.

Sau khi hoàn thành các khoản thuế và phí áp dụng, nhà đầu tư được phép chuyển ra nước ngoài các khoản vốn, lợi nhuận và cổ tức thuộc diện luật quy định, thông qua ngân hàng được chấp thuận.

Khi tài sản bị trưng thu hợp pháp, luật yêu cầu bồi thường công bằng, kịp thời và bảo đảm quyền đưa vụ việc ra tòa án hoặc trọng tài. Điều khoản đối xử quốc gia không buộc Tanzania phải dành cho nhà đầu tư lợi ích theo một hiệp định mà quốc gia của nhà đầu tư không phải là thành viên.

Nếu dự án chưa được triển khai trong vòng 12 tháng kể từ ngày cấp giấy chứng nhận mà không có lý do chính đáng, TISEZA có thể thu hồi giấy chứng nhận.

Hướng dẫn cư trú chưa làm rõ ngưỡng vốn

Giấy phép cư trú hạng A của Cục Xuất nhập cảnh Tanzania dành cho nhà đầu tư tự kinh doanh. Trong đó, diện A-3 mang nhãn “Other sector/Industry Investors” dành cho người nộp đơn đồng thời là cổ đông và giám đốc của một công ty hoặc tổ chức.

Người Việt Nam nộp đơn theo diện A-3 phải trả phí 3.000 USD, cộng thêm 50 USD cho giấy phép tái nhập cảnh của mỗi người, gồm người nộp đơn và từng người phụ thuộc. Giấy phép cư trú có thời hạn tối đa 2 năm và có thể gia hạn. Người nộp đơn phải có giấy phép lao động do Ủy viên Lao động (Labour Commissioner) cấp trước, đồng thời phải nộp hồ sơ khi đang ở ngoài Tanzania.

Các trang hướng dẫn của Cục Xuất nhập cảnh Tanzania vẫn yêu cầu vốn của công ty không thấp hơn mức tối thiểu “quy định trong Luật Đầu tư”. Danh mục hồ sơ cũng vẫn nêu giấy chứng nhận do Trung tâm Đầu tư Tanzania cấp, chỉ bắt buộc nếu dự án đã đăng ký. Chưa xác định được liệu viện dẫn này hiện có nghĩa là áp dụng ngưỡng 1,5 tỷ TZS hay không.

Trang hướng dẫn giấy phép cư trú của TISEZA nêu khoản phí hỗ trợ thủ tục 10% phải trả cho TISEZA sau khi được chấp thuận. Khoản phí này không có trong biểu phí của quy định.

Những điểm liên quan đến nhà đầu tư Việt Nam

Công dân Việt Nam có thể xin thị thực trực tuyến hoặc khi đến Tanzania. Phí thị thực thông thường là 50 USD, còn thị thực công tác là 250 USD.

Danh sách hiệp định tránh đánh thuế hai lần của cơ quan thuế Việt Nam, cập nhật đến ngày 4/6/2019, không có Tanzania. Ngày 1/3/2025, VietnamPlus đưa tin 2 bên đã nhất trí thúc đẩy đàm phán và ký kết hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư cùng hiệp định tránh đánh thuế hai lần. Chưa xác định được liệu có hiệp định nào trong số này đã được ký sau đó hay chưa.

Viettel thành lập Viettel Tanzania ngày 3/6/2015 và ra mắt mạng Halotel vào tháng 10 cùng năm. Theo Tuổi Trẻ, dự án đã được phê duyệt mức vốn 736 triệu USD vào năm 2014. Ngày 22/9/2026, Halotel đồng tổ chức diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam–Tanzania tại Dar es Salaam.

Về phía Việt Nam, trừ các trường hợp được miễn theo Điều 18 Nghị định 103/2026/NĐ-CP, dự án có vốn đầu tư ra nước ngoài từ 7 tỷ đồng trở lên hoặc thuộc ngành, nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện phải có giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài do Bộ Tài chính cấp.