Thường trú nhân mới ở Hoa Kỳ thường phải chờ 5 năm mới được hưởng bảo hiểm y tế công Medicaid

Một gia đình trở thành thường trú nhân Hoa Kỳ có thể mua bảo hiểm trên Marketplace (sàn mua bảo hiểm y tế) mà không phải chờ 5 năm như với Medicaid, chương trình có xét điều kiện tài chính; thành viên nào bước sang tuổi 65 mà chưa có quá trình làm việc tại Hoa Kỳ thì phải cư trú đủ 5 năm mới được mua Medicare.

Tại Canada, mỗi tỉnh phải giữ thời gian chờ không quá 3 tháng để nhận đủ khoản đóng góp ngân sách của liên bang, và Ontario không áp thời gian chờ. Hướng dẫn về Medicare của Úc không đặt thời gian chờ nào sau khi người nhập cư được cấp thường trú.

So sánh 3 hệ thống

Hoa Kỳ: Marketplace không nêu thời gian chờ, Medicaid chờ 5 năm

HealthCare.gov, trang đăng ký bảo hiểm của chính phủ liên bang, cho biết người nhập cư hiện diện hợp pháp được mua bảo hiểm trên Marketplace, và người đang trong thời gian chờ 5 năm của Medicaid “có khả năng” mua được nếu đáp ứng các điều kiện khác; trang này không nêu thời gian chờ nào đối với thường trú nhân.

HealthCare.gov ghi khoản tín dụng thuế bù phí bảo hiểm (premium tax credit) cho mức thu nhập hằng năm từ 100% đến 400% chuẩn nghèo liên bang. Xét riêng câu chữ, trang này cho thấy hộ gia đình có thu nhập trên khung đó trả toàn bộ phí bảo hiểm. Luật thuế từng bỏ mức trần 400%, nhưng chỉ cho các năm tính thuế 2021 đến 2025.

Medicaid và Chương trình Bảo hiểm Y tế cho Trẻ em (CHIP) đều xét điều kiện tài chính. Theo luật liên bang, “người nước ngoài đủ tiêu chuẩn” (qualified alien) nhập cảnh từ ngày 22/8/1996 trở đi không được hưởng các phúc lợi liên bang có xét điều kiện tài chính trong 5 năm kể từ ngày nhập cảnh với tình trạng đó, và thường trú nhân hợp pháp thuộc nhóm này.

Trong công văn tháng 4/2026, Trung tâm Dịch vụ Medicare và Medicaid (CMS) yêu cầu các bang tiếp tục áp thời gian chờ này với thường trú nhân từ ngày 1/10/2026 trở đi. Các bang phải cấp Medicaid đầy đủ cho thường trú nhân đã làm việc đủ 40 quý hợp lệ hoặc được tính đủ số quý đó, nhưng theo CMS vẫn chỉ sau 5 năm, trừ khi có ngoại lệ.

Medicaid cấp cứu có thể chi trả việc điều trị tình trạng cấp cứu cho người đáp ứng các điều kiện khác của bang nhưng không có tình trạng di trú đủ điều kiện.

Medicare từ 65 tuổi: Cần quá trình làm việc hoặc 5 năm cư trú

Medicare bắt đầu từ tuổi 65. Với Phần A, tức bảo hiểm nằm viện, người có 40 quý làm việc thuộc diện đóng thuế Medicare, của bản thân hoặc của vợ, chồng, không phải đóng phí bảo hiểm; Medicare.gov cho biết mức này nhìn chung tương đương ít nhất 10 năm.

Nếu không có quá trình làm việc đó, thường trú nhân phải sống liên tục tại Hoa Kỳ trong 5 năm liền trước đó mới được mua Phần A và đăng ký Phần B, phần chi trả khám bác sĩ và điều trị ngoại trú. Hai mục trong sổ tay nghiệp vụ của Cơ quan An sinh Xã hội nói thêm rằng không thể giữ Phần A có đóng phí nếu không đăng ký Phần B, và 5 năm cư trú có thể bắt đầu trước khi được cấp thường trú.

Năm 2026, Phần A có giá 311 USD mỗi tháng với người có ít nhất 30 quý làm việc, của bản thân hoặc của vợ, chồng, và 565 USD với người có ít hơn. Phí chuẩn của Phần B là 202,90 USD mỗi tháng và tăng theo thu nhập, lên 689,90 USD với người khai thuế độc thân có thu nhập gộp đã điều chỉnh có sửa đổi (MAGI) từ 500.000 USD trở lên, hoặc vợ chồng khai thuế chung từ 750.000 USD trở lên.

Như vậy, theo quy định 5 năm cư trú, một thường trú nhân không có quá trình làm việc tại Hoa Kỳ, kể cả của vợ, chồng, sống liên tục tại Hoa Kỳ từ khi 62 tuổi có thể mua Medicare khi 67 tuổi.

Luật ngân sách năm 2025 đã thay đổi những gì

Luật Công số 119-21, được ký ban hành ngày 4/7/2025, thu hẹp các chương trình này đối với nhiều nhóm người nước ngoài hiện diện hợp pháp. Thường trú nhân vẫn đủ điều kiện tham gia Medicaid, Medicare và nhận tín dụng thuế bù phí bảo hiểm, với một ngoại lệ đối với người thu nhập thấp:

• Mục 71109: Từ ngày 1/10/2026, ngân sách liên bang cho Medicaid và CHIP, trừ một số ngoại lệ hạn chế, chỉ chi cho công dân và quốc dân Hoa Kỳ (người mang quốc tịch nhưng không phải công dân), thường trú nhân, người nhập cảnh diện Cuba và Haiti, và người di cư theo các Hiệp ước Liên kết Tự do (COFA).
• Mục 71302: Với các năm tính thuế bắt đầu sau ngày 31/12/2025, mục này bãi bỏ quy định từng cho phép người hiện diện hợp pháp có thu nhập dưới chuẩn nghèo và bị loại khỏi Medicaid vì tình trạng di trú được nhận tín dụng thuế bù phí bảo hiểm. Nhóm này gồm cả thường trú nhân đang trong thời gian chờ 5 năm.
• Mục 71301: Với các năm tính thuế bắt đầu sau ngày 31/12/2026, trong số người nước ngoài hiện diện hợp pháp, chỉ thường trú nhân, người nhập cảnh diện Cuba và Haiti, và người di cư theo COFA được nhận tín dụng thuế; HealthCare.gov áp dụng quy định này từ ngày 1/1/2027.
• Mục 71201: Medicare chỉ dành cho 4 nhóm trên. Với người đã có quyền hưởng hoặc đã đăng ký Medicare vào thời điểm luật ban hành, giới hạn này áp dụng sau 18 tháng kể từ ngày ban hành, tức ngày 4/1/2027. Câu chữ của mục này cho thấy giới hạn áp dụng với người đăng ký mới từ ngày ban hành; chưa tìm thấy thông báo nào của CMS về cách áp dụng.

Nhà đầu tư EB-5, vợ hoặc chồng và con được cấp thường trú lần đầu theo hình thức “có điều kiện”. Một quy định của Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ nêu rằng thường trú nhân có điều kiện là người đã được chấp nhận thường trú hợp pháp và, trừ khi có quy định khác, có các quyền như thường trú nhân khác.

Điều này cho thấy thường trú nhân có điều kiện được tính là thường trú nhân theo các quy định trên. Trong các văn bản đã tham khảo cho bài viết này, không văn bản nào của CMS, HealthCare.gov hay Cơ quan An sinh Xã hội nêu đích danh nhóm này.

Mức vốn EB-5 và thẻ xanh có điều kiện được trình bày trong một bài riêng.

Canada: Tối đa 3 tháng, Ontario không có thời gian chờ

Để một tỉnh được nhận đủ khoản đóng góp ngân sách của liên bang, Đạo luật Y tế Canada yêu cầu chương trình bảo hiểm y tế của tỉnh đáp ứng một số tiêu chí; theo tiêu chí về tính liên thông (portability) tại Điều 11, chương trình không được áp thời gian cư trú tối thiểu hay thời gian chờ quá 3 tháng. Trong giới hạn đó, mỗi tỉnh một khác.

Ontario bãi bỏ thời gian chờ 3 tháng từ ngày 19/3/2020 và cho biết người đủ điều kiện, trong đó có thường trú nhân, được bảo hiểm ngay. Họ phải có mặt tại Ontario ít nhất 153 ngày trong 183 ngày đầu tiên kể từ khi bắt đầu sinh sống tại tỉnh và phải nộp hồ sơ trực tiếp. Phí y tế Ontario (Ontario Health Premium), từ 0 đến 900 CAD mỗi năm tùy thu nhập chịu thuế, được thu qua thuế thu nhập và không ảnh hưởng đến điều kiện được bảo hiểm.

Tại British Columbia, thời gian chờ gồm phần còn lại của tháng mà một người trở thành cư dân, cộng thêm 2 tháng, và Bộ Y tế tỉnh xác định ngày cư trú, một phần dựa trên tình trạng di trú.

Tỉnh khuyên người đến từ ngoài Canada thu xếp bảo hiểm tư nhân trước khi đến và cho biết chi phí khám chữa bệnh trong thời gian chờ phải tự trả toàn bộ, trừ khi có bảo hiểm khác; việc miễn thời gian chờ chỉ được chấp thuận trong những trường hợp nghiêm trọng và đặc biệt nhất. Phí của chương trình đã được bãi bỏ từ năm 2020.

Cơ quan Bảo hiểm Y tế Québec (RAMQ) coi một người là đã định cư tại Québec khi nơi cư trú chính của họ ở tỉnh này và họ có mặt tại đây ít nhất 183 ngày mỗi năm dương lịch. Với người đến từ nước khác, bảo hiểm thường bắt đầu sau tối đa 3 tháng, tính từ ngày đăng ký nếu người đó đang ở Québec và có đủ giấy tờ.

Thời gian chờ không áp dụng với trẻ em dưới 18 tuổi hoặc người đến từ các nước đã ký hiệp định an sinh xã hội với Québec (chưa xác lập được Việt Nam có thuộc nhóm này không), và một số dịch vụ, trong đó có chăm sóc liên quan đến thai sản, được miễn phí trong thời gian chờ.

RAMQ đặc biệt khuyến nghị mua bảo hiểm tư nhân ngay khi đến. Chương trình thuốc kê đơn công của cơ quan này thu phí tối đa 789 CAD mỗi người mỗi năm, qua tờ khai thuế, cho những tháng không được tiếp cận bảo hiểm tư nhân.

Alberta cho biết người đến từ ngoài Canada có thể được bảo hiểm từ ngày xác lập cư trú nếu nộp hồ sơ trong vòng 3 tháng, nếu không thì từ ngày được xác định khi hồ sơ được xử lý, và có thể có thời gian chờ.

Úc: Medicare sau khi được cấp thường trú, chi phí qua hệ thống thuế

Hướng dẫn nghiệp vụ của cơ quan Services Australia cho biết người nhập cư có thể đăng ký Medicare khi đã được cấp thường trú và đang sống tại Úc; cả hướng dẫn này lẫn các trang đăng ký công khai được đọc cho bài viết này đều không đặt thời gian chờ. Chỉ có thể đăng ký khi đang ở Úc.

Người đang sống tại Úc đã nộp đơn xin thị thực thường trú, trừ thị thực cha mẹ, có thể đăng ký từ ngày nộp đơn nếu có thị thực cho phép làm việc hoặc có cha mẹ, vợ, chồng hay con là công dân hoặc thường trú nhân Úc. Tư cách đăng ký chấm dứt nếu ở nước ngoài quá 12 tháng, và không thể dùng Medicare ở ngoài nước Úc.

Chi phí được thu qua hệ thống thuế. Thuế Medicare (Medicare levy) bằng 2% thu nhập chịu thuế, có thể được giảm hoặc miễn tùy thu nhập và hoàn cảnh.

Người nộp thuế có thu nhập trên ngưỡng quy định mà không có bảo hiểm nằm viện được chấp thuận của một công ty bảo hiểm y tế đã đăng ký còn phải nộp khoản phụ thu từ 1% đến 1,5%. Với năm thu nhập 2026–27, bắt đầu từ ngày 1/7/2026, khoản phụ thu áp dụng với thu nhập trên 105.000 AUD đối với người độc thân và 210.000 AUD đối với gia đình, tăng từ 101.000 AUD và 202.000 AUD, và lên mức 1,5% từ 164.001 AUD và 328.001 AUD.

Bảo hiểm dành cho khách nước ngoài và du học sinh không được tính.

Bảo hiểm nằm viện có mốc thời gian riêng. Theo cơ chế bảo hiểm y tế trọn đời Lifetime Health Cover, hạn chót của người mới nhập cư là ngày muộn hơn giữa ngày 1/7 sau sinh nhật lần thứ 31 và ngày tròn 1 năm kể từ khi đăng ký Medicare. Mua bảo hiểm nằm viện sau hạn đó sẽ bị cộng thêm 2% phí bảo hiểm nằm viện cho mỗi năm tuổi trên 30, tối đa 70%, và mức cộng thêm được xóa sau 10 năm có bảo hiểm liên tục.

Tài liệu hướng dẫn năm 2026 của chính phủ dành cho người mới nhập cư nêu rằng không có trường hợp miễn trừ nào khi lỡ hạn chót, và bảo hiểm y tế quốc tế không được tính. Tài liệu này cũng cho biết người đang ở nước ngoài vào ngày hạn chót sẽ không bị cộng thêm phí nếu mua bảo hiểm nằm viện trong vòng 12 tháng kể từ lần đầu trở lại Úc trong 90 ngày liên tục trở lên.

Theo công thức 2% đó, một người 45 tuổi vào ngày 1/7 trước khi tham gia sẽ trả thêm 30% phí bảo hiểm nằm viện.

Những điều bài viết này chưa xác lập

Không tìm thấy văn bản nào của CMS, HealthCare.gov hay Cơ quan An sinh Xã hội nêu đích danh thường trú nhân có điều kiện, cũng không tìm thấy thông báo nào của CMS về cách áp dụng giới hạn Medicare với người đã đăng ký nhưng không thuộc 4 nhóm trên.

Chưa xác lập được tín dụng thuế cho thu nhập trên 400% chuẩn nghèo có được gia hạn sau năm 2025 hay không, bang nào bỏ thời gian chờ Medicaid cho trẻ em và phụ nữ mang thai cư trú hợp pháp, phí bảo hiểm trên Marketplace là bao nhiêu, hay thường trú nhân có thể có bảo hiểm gì trong khoảng từ 65 tuổi đến khi đủ điều kiện tham gia Medicare.

Không tìm thấy quy định rõ ràng của Alberta cho người đến từ nước ngoài, và chưa xác lập được Việt Nam có hiệp định an sinh xã hội với Québec hay không. Chưa đối chiếu với Bộ Nội vụ Úc để xác định thị thực nhà đầu tư nào được tính là thị thực thường trú cho mục đích Medicare.

Tư cách cư trú và chi trả y tế tại Bồ Đào Nha, Dubai và Singapore đã được so sánh trong một bài riêng vào tháng 8.