Đề cử tỉnh bang diện doanh nhân Canada

Chương trình đề cử tỉnh bang không có một ngưỡng chung: Mỗi tỉnh đặt mức tài sản ròng và mức đầu tư riêng cho diện doanh nhân của mình, và nhiều tỉnh hạ mức cho doanh nghiệp đặt ngoài đô thị lớn. Các diện dưới đây được đối chiếu trên trang của chính quyền từng tỉnh ngày 03/10/2026, tính bằng đô la Canada:

Ba điểm làm bảng này khác một ngưỡng vốn thông thường.

Thứ nhất, khoản đầu tư là tiền của chính đương đơn bỏ vào doanh nghiệp mà đương đơn sở hữu và điều hành, không phải khoản đóng vào quỹ hay mua tài sản để nắm giữ; Alberta ghi rõ khoản đầu tư tối thiểu ở diện Rural Entrepreneur phải là vốn của đương đơn hoặc của vợ, chồng hay bạn đời chung sống.

Thứ hai, tài sản ròng là một phép kiểm riêng và thường phải qua bên thẩm định độc lập: Prince Edward Island giao việc xác minh cho bên thẩm định được chỉ định, còn Manitoba và Northwest Territories đòi xác minh của bên thứ ba.

Thứ ba, các diện dành cho người tốt nghiệp trong tỉnh, gồm Graduate Entrepreneur của Alberta, International Graduate Entrepreneur của Newfoundland and Labrador và lộ trình người tốt nghiệp trong diện Entrepreneur của Nova Scotia, không đặt mức tài sản ròng hay mức đầu tư, nhưng chỉ mở cho người đã học tại cơ sở đào tạo của chính tỉnh ấy.

Diện doanh nhân của chương trình đề cử tỉnh bang không cấp thẳng thường trú. Kết quả cuối là thường trú nhân Canada, nhưng phải qua hai cấp: Tỉnh đề cử trước, rồi cơ quan di trú liên bang mới xét hồ sơ thường trú.

Ở phần lớn các diện, giữa hai cấp ấy là một giai đoạn tạm trú. Tỉnh ký với đương đơn một thoả thuận thực hiện kinh doanh (Business Performance Agreement) và cấp thư hỗ trợ để xin giấy phép lao động; đương đơn sang Canada lập hoặc mua doanh nghiệp, điều hành nó, và chỉ được đề cử khi đã thực hiện đúng các cam kết trong thoả thuận.

Giấy phép lao động ấy mang mã miễn đánh giá thị trường lao động C60, dành cho người lập hoặc duy trì doanh nghiệp với tư cách doanh nhân có tỉnh hoặc vùng lãnh thổ hỗ trợ, và đòi thư hỗ trợ theo đoạn R205(a).

Ngoại lệ là các diện dành cho người tốt nghiệp trong tỉnh. International Graduate Entrepreneur của Newfoundland and Labrador và lộ trình người tốt nghiệp của Nova Scotia đòi đương đơn đã điều hành doanh nghiệp tại tỉnh một năm trọn trước khi nộp, nên bỏ qua giai đoạn giấy phép lao động và đi thẳng tới đề cử. Graduate Entrepreneur của Alberta đòi giấy phép lao động sau tốt nghiệp còn hiệu lực tại thời điểm nộp hồ sơ quan tâm, thay cho giấy phép lao động do tỉnh hỗ trợ.

Sau khi được đề cử, đương đơn nộp hồ sơ thường trú cho cơ quan di trú liên bang theo một trong hai đường: Qua Express Entry, nơi đề cử của tỉnh được cộng thêm 600 điểm, hoặc qua đường ngoài Express Entry dành cho người không đủ điều kiện các chương trình liên bang trong hệ thống ấy.

Mỗi diện còn đặt tỷ lệ sở hữu và nghĩa vụ tạo việc làm riêng. British Columbia đòi tối thiểu một phần ba vốn ở diện Base và 51 phần trăm ở diện Regional; Nova Scotia, Newfoundland and Labrador và Northwest Territories đòi một phần ba. Phần lớn các diện buộc tạo ít nhất một việc làm toàn thời gian cho công dân hoặc thường trú nhân Canada.

Ontario không còn diện doanh nhân: Trang chương trình của tỉnh ghi diện Ontario Workforce Priority đã mở và mọi diện khác đã đóng. Québec tuyển doanh nhân bằng chương trình riêng của tỉnh, nằm ngoài chương trình đề cử tỉnh bang.

Không có một thời hạn chung: Mỗi tỉnh đặt mốc riêng cho từng bước, còn cơ quan di trú liên bang công bố thời gian xử lý hồ sơ thường trú sau khi có đề cử.

Ở British Columbia, người được mời có bốn tháng để nộp hồ sơ. Được duyệt thì có 90 ngày để nộp hồ sơ giấy phép lao động và phải tới British Columbia trong vòng 12 tháng; sau đó có tối đa 20 tháng để thực hiện kế hoạch kinh doanh, và nộp báo cáo cuối kỳ trong khoảng từ tháng thứ 18 tới tháng thứ 20. Tỉnh công bố thời gian xử lý khoảng bốn tháng cho hồ sơ giai đoạn giấy phép lao động và cũng khoảng bốn tháng cho báo cáo cuối kỳ.

Ở Alberta, diện Rural Entrepreneur đòi nộp hồ sơ kinh doanh trong 90 ngày kể từ khi được mời, ký thoả thuận trong 14 ngày, nộp hồ sơ giấy phép lao động hai năm trong ba tháng và tới Alberta trong 12 tháng. Đương đơn phải điều hành doanh nghiệp tối thiểu 12 tháng rồi mới nộp báo cáo xin đề cử, và phải nộp hồ sơ thường trú trong sáu tháng sau khi được đề cử.

Ở Nova Scotia, đương đơn phải điều hành doanh nghiệp ít nhất một năm trọn trước khi xin đề cử, và nộp hồ sơ cho cơ quan di trú liên bang trong 12 tháng sau khi được đề cử.

Ở cấp liên bang, thời gian xử lý hồ sơ thường trú của người được đề cử là khoảng 13 tháng theo đường ngoài Express Entry và khoảng 7 tháng theo đường Express Entry, theo số liệu cơ quan di trú cập nhật ngày 03/09/2026.

Nghĩa vụ cư trú có hai tầng, và tầng thứ nhất nặng hơn hẳn tầng thứ hai.

Trong giai đoạn giấy phép lao động, tỉnh đặt điều kiện có mặt riêng và gắn nó với việc điều hành doanh nghiệp. British Columbia đòi sống trong phạm vi 50 kilômét quanh doanh nghiệp và có mặt tại tỉnh ít nhất 75 phần trăm thời gian mang giấy phép lao động. Prince Edward Island đòi đương đơn và gia đình đi kèm sống tại tỉnh và có mặt tối thiểu 274 ngày mỗi năm. Northwest Territories đòi sống trong phạm vi 100 kilômét quanh doanh nghiệp và cư trú tại vùng lãnh thổ ít nhất 75 phần trăm thời gian mang giấy phép lao động. Alberta không chấp nhận điều hành từ xa.

Việc điều hành phải là điều hành thật: British Columbia ghi việc quản lý chủ động phải diễn ra khi đương đơn có mặt tại nơi kinh doanh ở tỉnh, và Northwest Territories coi quản lý chủ động tại nơi kinh doanh là điều kiện bắt buộc.

Sau khi thành thường trú nhân, nghĩa vụ trở về mức chung của thường trú nhân Canada: Có mặt tại Canada tối thiểu 730 ngày trong năm năm gần nhất, và 730 ngày ấy không cần liên tục.

Thẻ thường trú hết hạn không làm mất tư cách thường trú. Tư cách chỉ mất khi có quyết định chính thức về tình trạng của đương sự, khi đương sự tự nguyện từ bỏ, khi một lệnh trục xuất có hiệu lực, hoặc khi đương sự trở thành công dân Canada.

Vợ, chồng hoặc bạn đời chung sống và con phụ thuộc được đưa vào hồ sơ, ở cả giai đoạn tạm trú lẫn giai đoạn thường trú.

Ở giai đoạn giấy phép lao động, thư hỗ trợ của British Columbia cho phép đương đơn và người phụ thuộc chuyển tới tỉnh, còn Prince Edward Island buộc gia đình đi kèm cũng sống tại tỉnh. Khi tỉnh đề cử, hồ sơ thường trú gửi cơ quan di trú liên bang gồm cả vợ, chồng hoặc bạn đời chung sống và con phụ thuộc.

Newfoundland and Labrador tính con dưới 22 tuổi là con phụ thuộc. Vợ hoặc chồng còn là một yếu tố chấm điểm: Alberta và Manitoba cộng điểm cho trình độ ngôn ngữ hoặc học vấn của vợ, chồng trong phiếu đánh giá.

Tư cách mà chương trình này cấp, dù là thị thực hay thẻ cư trú, không thay hộ chiếu của người giữ. Người giữ vẫn đi lại bằng hộ chiếu của nước mình, nên con số dưới đây là của hộ chiếu Canada và chỉ trở thành của người giữ khi họ được cấp hộ chiếu Canada.

Theo Passport Index của Prosperous Intelligence, dữ liệu ngày 30/09/2026, hộ chiếu Canada tới được 199 điểm đến mà không cần xin thị thực lãnh sự trước. Con số ấy gộp ba hình thức nhập cảnh và không tính thị thực điện tử phải xin trước:

Vì vậy đây là thước đo mức đi lại thuận tiện, không phải số nước miễn thị thực theo nghĩa hẹp.

Để đối chiếu, cùng nguồn và cùng cách đếm, hộ chiếu Việt Nam tới được 44 điểm đến. Hai danh sách điểm đến không lồng vào nhau, nên hiệu số chỉ là chỉ dấu chứ không phải danh sách những nơi được mở thêm.

Prosperous Intelligence ghi ngày cho dữ liệu và khuyến nghị xác minh với cơ quan chính thức của nước đến trước khi đi.

Các trang diện doanh nhân của tỉnh và trang chương trình đề cử của cơ quan di trú liên bang không đặt chế độ thuế riêng cho diện này.

Bù lại, cơ quan thuế nói thành chữ điều mà ở các nước khác phải suy ra, và câu ấy đáng trích nguyên: Tình trạng di trú của bạn cho biết bạn có được sống, làm việc hay học tập tại Canada hay không; nó phản ánh lý do bạn ở Canada và độ dài thời gian ở; khác với tình trạng cư trú, nó không cho biết nghĩa vụ thuế của bạn.

Và ngay sau đó: Theo hệ thống thuế thu nhập Canada, nghĩa vụ thuế thu nhập của bạn với Canada dựa trên tình trạng cư trú của bạn. Tiêu chí quyết định là ràng buộc cư trú chứ không phải giấy tờ di trú.

Ràng buộc cư trú đáng kể gồm: Có nhà ở tại Canada; có vợ hoặc chồng hoặc bạn đời chung sống tại Canada; có người phụ thuộc tại Canada.

Với diện doanh nhân, đương đơn thường đưa gia đình sang và lập nơi ở tại tỉnh ngay ở giai đoạn giấy phép lao động, nên các ràng buộc ấy có thể hình thành từ giai đoạn tạm trú, trước khi có thường trú.

Ràng buộc thứ cấp gồm tài sản cá nhân như xe hoặc đồ đạc, quan hệ xã hội, quan hệ kinh tế như tài khoản ngân hàng hay thẻ tín dụng Canada, bằng lái Canada, hộ chiếu Canada, và bảo hiểm y tế của một tỉnh bang.

Một người được coi là người nhập cư nếu rời một nước khác để định cư tại Canada, thiết lập ràng buộc cư trú đáng kể và trở thành cư dân Canada trong năm thuế.

Có một cửa phụ theo số ngày: Có thể bị coi là cư dân suy đoán nếu chưa thiết lập ràng buộc cư trú đáng kể để thành cư dân thực tế, nhưng đã ở Canada từ 183 ngày trở lên trong năm.

Chiều ngược lại: Là người không cư trú nếu không có ràng buộc cư trú đáng kể và hoặc sống ngoài Canada suốt năm, hoặc ở Canada dưới 183 ngày trong năm thuế.

Muốn chắc thì xin ý kiến chính thức của cơ quan thuế bằng Mẫu NR74 khi nhập cảnh hoặc NR73 khi xuất cảnh, hướng dẫn đầy đủ nằm ở Income Tax Folio S5-F1-C1.

Nghĩa vụ của năm đầu: Cơ quan thuế coi một người là người mới tới trong năm đầu tiên họ là cư dân Canada cho mục đích thuế, và với phần lớn người mới thì mốc ấy bắt đầu từ ngày đầu tiên sống tại Canada.

Năm thuế theo năm dương lịch từ 1 tháng 1 tới 31 tháng 12, hạn khai thường là 30 tháng 4 năm sau, riêng người tự doanh hoặc có vợ chồng tự doanh thì hạn 15 tháng 6; ai sống ở Québec còn phải khai riêng với cơ quan thuế tỉnh bang; hồ sơ chứng minh phải giữ ít nhất sáu năm.

Có một nghĩa vụ ít ai biết và nó nhìn ngược về quá khứ: Phải khai báo mọi khoản thu nhập kiếm được ngoài Canada trong tối đa hai năm trước khi trở thành cư dân, khai bằng bản kê thu nhập, quy đổi theo tỷ giá ngân hàng trung ương tại ngày nhận.

Và nghĩa vụ báo cáo tài sản nước ngoài: Mẫu T1135 bắt buộc với cá nhân, công ty và một số quỹ tín thác cư trú tại Canada mà vào bất kỳ thời điểm nào trong năm sở hữu tài sản nước ngoài xác định có giá vốn trên 100.000 đô la Canada.

Định nghĩa tài sản nước ngoài xác định nằm tại khoản 233.3 mục 1 Đạo luật Thuế Thu nhập và gồm cả cổ phần công ty không cư trú, khoản nợ do người không cư trú vay, quyền lợi trong hợp đồng bảo hiểm nước ngoài, và kim loại quý giữ ngoài Canada.

Đọc ô này đúng phạm vi: Cơ quan di trú nói về điều kiện di trú; cơ quan thuế nói về cách xác định tư cách cư trú thuế, nghĩa vụ khai năm đầu và nghĩa vụ báo cáo tài sản nước ngoài, nhưng không nói về thuế tỉnh bang cụ thể, không cho thuế suất, và không nói gì riêng về diện doanh nhân của chương trình đề cử tỉnh bang.

Chi phí nhà nước có hai lớp: Phí của tỉnh cho hồ sơ doanh nhân, và phí của cơ quan di trú liên bang cho hồ sơ thường trú sau khi có đề cử. Phí của tỉnh, tính bằng đô la Canada:

Phí của cơ quan di trú liên bang cho người được đề cử: Đương đơn chính trả 1.590 nếu gộp phí xét duyệt và phí quyền thường trú, 990 nếu chưa gộp; vợ hoặc chồng hay bạn đời đi kèm cũng 1.590 hoặc 990; mỗi con phụ thuộc 270.

Khoản đáng chú ý nhất là phí hồ sơ 10.000 của Prince Edward Island, cao gấp nhiều lần các tỉnh khác, và chỉ được hoàn toàn bộ khi hồ sơ không được tiếp nhận; sau buổi phỏng vấn thì không hoàn.

Ngoài các khoản trên, đương đơn còn trả phí khám sức khoẻ, lý lịch tư pháp, khảo thí ngôn ngữ và thẩm định tài sản ròng của bên thứ ba; nhà nước không định mức các khoản ấy.