Giấy phép tư vấn di trú: Canada và New Zealand bắt buộc có cả khi tư vấn từ nước ngoài
Michael Mai
Luật Anh chỉ áp dụng với tư vấn tại Anh, Bộ Nội vụ Úc hiểu luật mình không vươn tới tư vấn ngoài nước của người chưa đăng ký; Malta, Dominica có danh sách đại lý được cấp phép, bên quảng bá EB-5 phải đăng ký.
Khi trả tiền cho bên trung gian ở Việt Nam chuẩn bị hồ sơ xin cư trú Canada hoặc New Zealand, một gia đình Việt Nam đang làm việc với người mà luật 2 nước ấy đòi hỏi phải được phép hành nghề, dù người đó ở đâu. Luật Anh áp dụng với tư vấn tại Anh; Bộ Nội vụ Úc hiểu luật mình không vươn tới tư vấn ngoài nước của người chưa đăng ký. Với các diện đầu tư, Malta và Dominica có danh sách đại lý được cấp phép, còn bên quảng bá EB-5 (diện đầu tư định cư Hoa Kỳ) phải đăng ký.
Nơi mỗi loại giấy phép dừng lại
| Nước | Ai được nhận tiền để tư vấn hoặc nộp hồ sơ | Sổ đăng ký | Có áp dụng với người tư vấn ở nước ngoài không? | Hậu quả nêu trong nguồn khi dùng người tư vấn không có giấy phép |
|---|---|---|---|---|
| Canada | Người được College of Immigration and Citizenship Consultants (College) cấp phép; thành viên đoàn luật sư hoặc Chambre des notaires du Québec | Sổ đăng ký công khai của College, có cột “Entitled to Practise” (đủ điều kiện hành nghề) | Có: Điều 91 không giới hạn theo lãnh thổ, và cơ quan di trú liên bang nói quy định áp dụng dù người đó ở đâu | Vi phạm hình sự, tối đa 200.000 CAD hoặc 2 năm tù (khoản 9 Điều 91); hồ sơ có thể bị trả lại hoặc bị từ chối |
| Anh | Người tư vấn đăng ký với Immigration Advice Authority; luật sư (solicitor) và các chuyên gia khác được phép hành nghề | Adviser Register (sổ đăng ký người tư vấn): tên, số tham chiếu, cấp độ | Không: Đạo luật chỉ áp dụng với tư vấn thực hiện tại Anh (khoản 2 Điều 82) | Vi phạm hình sự, tối đa 2 năm tù (Điều 91); không đòi lại được tiền nếu người tư vấn không thuộc diện được quản lý |
| Úc | Đại lý di trú đã đăng ký; luật sư hành nghề tại Úc; người được miễn | Register of Migration Agents (sổ đăng ký đại lý di trú), có cả một số đại lý ở nước ngoài | Không áp dụng với tư vấn của người chưa đăng ký, theo cách hiểu của Bộ Nội vụ Úc về Phần 3 hồi tháng 5/2021 | Vi phạm hình sự: 60 đơn vị phạt (penalty units) nếu cung cấp hỗ trợ khi chưa đăng ký (Điều 280); tối đa 10 năm tù nếu đòi hoặc nhận phí (Điều 281) |
| New Zealand | Cá nhân được cấp phép; luật sư New Zealand; người được miễn khác | Sổ đăng ký trực tuyến, chỉ gồm cá nhân | Có: Khoản 1 Điều 8 áp dụng ở nước ngoài; chỉ tư vấn thị thực du học được miễn | Vi phạm hình sự, tối đa 7 năm tù hoặc 100.000 NZD (Điều 63); hồ sơ không được tiếp nhận (Điều 9) |
| Hoa Kỳ | Luật sư; đại diện được công nhận (accredited representatives) của tổ chức được công nhận; sinh viên và cử nhân luật được giám sát; luật sư nước ngoài với việc ngoài lãnh thổ Hoa Kỳ | Không có sổ cho người tư vấn; có đoàn luật sư tiểu bang và danh sách của Bộ Tư pháp về đại diện được công nhận | Không có giấy phép cho người tư vấn | Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS): Người khác không được đại diện hay tư vấn pháp lý. Văn phòng Điều hành về Rà soát Di trú (EOIR): Người tư vấn di trú đưa ra lời khuyên là đang vi phạm pháp luật |
Canada và New Zealand áp dụng cả với người ở nước ngoài
Điều 91 Đạo luật Di trú và Bảo vệ Người tị nạn của Canada cấm tư vấn hoặc đại diện để lấy thù lao liên quan đến một hồ sơ trừ khi người đó thuộc College, một đoàn luật sư hoặc Chambre des notaires du Québec, hoặc rơi vào một trong 2 ngoại lệ hẹp; không câu nào của điều này giới hạn lệnh cấm trong hoạt động diễn ra ở Canada.
Bộ Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) nêu: Các quy định này áp dụng với bất kỳ ai nhận thanh toán cho việc tư vấn hoặc đại diện, dù họ ở đâu. College nêu: Người tư vấn di trú cung cấp dịch vụ di trú hoặc quốc tịch Canada tại các nước không phải Canada chịu sự điều chỉnh của luật Canada.
IRCC nói thêm rằng hồ sơ nộp qua người đại diện không được phép hành nghề, ở Canada hay ở nước ngoài, có thể bị trả lại hoặc bị từ chối.
Đạo luật Cấp phép Người tư vấn Di trú 2007 (Immigration Advisers Licensing Act 2007) của New Zealand áp dụng với tư vấn thực hiện ở nước ngoài (khoản 1 Điều 8), cho phép truy tố dù hành vi xảy ra ở đâu (Điều 73) và cấm Immigration New Zealand tiếp nhận hồ sơ do đại lý không có giấy phép chuẩn bị (Điều 9). Immigration Advisers Authority nêu: Quy định này bao gồm cả những người tư vấn di trú về New Zealand từ Trung Quốc, Ấn Độ hoặc bất cứ nơi nào trên thế giới.
Ngoại lệ duy nhất cho người tư vấn ở nước ngoài là chỉ tư vấn về thị thực du học (điểm h Điều 11); Immigration Advisers Authority nói ngoại lệ này không bao gồm lộ trình làm việc hoặc cư trú. Công ty không được cấp phép, chỉ cá nhân mới được, nên cần tìm tên người tư vấn chứ không phải tên công ty.
Anh và Úc dừng ở biên giới
Đạo luật Di trú và Tị nạn 1999 (Immigration and Asylum Act 1999) điều chỉnh tư vấn do người ở Anh thực hiện trong hoạt động kinh doanh, dù khách hàng ở Anh hay nơi khác. Immigration Advice Authority, trước đây là Office of the Immigration Services Commissioner, trong hướng dẫn thực hành tháng 8/2025 hiểu quy định này là chỉ bao gồm tư vấn do tổ chức hoặc cá nhân tại Anh thực hiện.
Úc coi là vi phạm hình sự việc cung cấp hỗ trợ di trú khi chưa đăng ký, và việc người chưa đăng ký đòi hoặc nhận phí cho hoạt động đó (Đạo luật Di trú 1958 (Migration Act 1958), Điều 280 và 281). Bài rà soát của Bộ Nội vụ Úc tháng 5/2021 nêu: Chính phủ Úc không có thẩm quyền đối với hỗ trợ di trú do người chưa đăng ký thực hiện ở nước ngoài, vì Phần 3 của Đạo luật không có hiệu lực ngoài lãnh thổ.
Bài rà soát này cũng ghi nhận khuôn khổ của Canada và New Zealand áp dụng ở nước ngoài. Khi tra cứu Phần 3 theo bản hợp nhất ngày 8/10/2026, không thấy điều khoản nào mở rộng phạm vi áp dụng ra ngoài nước, và cũng không thấy tuyên bố mới hơn của chính phủ. Một biểu mẫu của Bộ Nội vụ Úc (số 1463, liên quan đến một điều kiện thị thực bảo hộ) cũng ghi rằng mã số định danh cấp cho một số đại lý ở nước ngoài không có nghĩa là đã đăng ký.
Hoa Kỳ không có giấy phép cho người tư vấn. Mục 292.1 Tiêu đề 8 Bộ quy chế liên bang quy định: Trừ những trường hợp nêu trong mục này, không ai khác được đại diện cho người khác trong bất kỳ vụ việc nào. USCIS nói những người khác có thể giúp điền biểu mẫu ở mức hạn chế với một khoản phí danh nghĩa, nhưng không được tư vấn pháp lý.
Danh sách đứng sau người nộp hồ sơ trong các diện đầu tư
Đạo luật liên bang điều chỉnh chương trình EB-5 buộc các bên quảng bá, kể cả đại lý di trú, đăng ký với USCIS và cho phép Bộ trưởng công khai thông tin đăng ký. Trong các trang của USCIS đã đọc không có công cụ tra cứu bên quảng bá đã đăng ký. Một đề xuất ngày 2/7/2026 của Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ sẽ buộc đăng ký trước khi quảng bá; đề xuất này chưa phải quy định chính thức.
Ở Malta, mọi hồ sơ phải qua một đại lý, và đại lý chỉ được phục vụ người nộp đơn nếu có tên trong sổ đăng ký công khai (Quy định Chương trình Thường trú Malta, S.L. 217.26, khoản 1 Điều 4 và khoản 2 Điều 6). Chỉ kế toán công hoặc kiểm toán viên, luật sư và cố vấn tài chính được cấp phép mới đủ điều kiện nộp đơn xin giấy phép; giấy phép gia hạn hằng năm sau thẩm định chuyên sâu và phải có bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp từ 500.000 EUR trở lên.
Danh sách của Residency Malta Agency có 93 giấy phép vào ngày 5/11/2026. Khoản 5 Điều 7 buộc đại lý chịu trách nhiệm về nhân viên, trợ lý hoặc cộng sự của mình, và không điều khoản nào nhắc tới người giới thiệu hay đại lý phụ. Điều 25 cho phép cơ quan này trả cho đại lý khoản hỗ trợ quảng bá đối với các hồ sơ thành công và đã được cấp giấy chứng nhận, theo tiêu chí do Bộ trưởng phê duyệt.
Quy định năm 2024 của Dominica yêu cầu mọi hồ sơ đi qua một Authorised Agent (đại lý được ủy quyền), người phải là công dân Dominica, sống ở đó hoặc có văn phòng chính đăng ký tại đó với ít nhất 3 nhân viên. Licenced Promoter (bên quảng bá được cấp phép) hoạt động theo thỏa thuận bằng văn bản với một đại lý; tài liệu quảng bá phải ghi số giấy phép còn hiệu lực, và đại lý chịu trách nhiệm về nội dung bên quảng bá công bố (các Điều 4(4), 12, 13 và 15(3)).
Đơn vị Quốc tịch theo Đầu tư Dominica (Citizenship by Investment Unit) niêm yết 35 Authorised Agent, danh sách Licenced Promoter và 8 công ty hoặc đại lý mà đơn vị này cho biết không phải đại lý được ủy quyền hay bên quảng bá. Các mục đã đọc chỉ có tên và thông tin liên hệ; không mục nào kèm số giấy phép để đối chiếu với số mà bên quảng bá phải hiển thị.
Cơ quan Quản lý Quốc tịch theo Đầu tư Đông Caribe (Eastern Caribbean Citizenship by Investment Regulatory Authority, ECCIRA), được lập theo thỏa thuận năm 2025 của 5 chính phủ, được thiết kế để giám sát những danh sách như vậy. Hiệp định thành lập của cơ quan này bao gồm cả đại lý tiếp thị trong và ngoài một quốc gia tham gia, nhưng trang web riêng của cơ quan cho biết sẽ bắt đầu hoạt động tại Grenada vào cuối năm 2026.
Theo Đạo luật số 8 năm 2025 của Dominica, được xem là có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 theo một lệnh (xem bài viết trước về các quy định này), các đại lý và bên quảng bá hiện có được coi là tạm thời đạt sơ tuyển (provisionally prequalified) trong 9 tháng, trong thời gian họ nộp lại hồ sơ.
Các cơ quan nêu những dấu hiệu cảnh báo nào
| Dấu hiệu | Cơ quan nói gì |
|---|---|
| Bảo đảm hoặc đẩy nhanh hồ sơ | Bộ Nội vụ Úc: Nhà cung cấp nói rằng có thể đẩy nhanh hoặc bảo đảm thị thực là đang nói dối và có thể đang lừa đảo. USCIS: Cần nhớ rằng chỉ USCIS mới quyết định được có xử lý nhanh hồ sơ hay không. |
| Tác động đến quyết định | College (Canada): Không ai có thể tác động đến kết quả hồ sơ di trú của bạn. Immigration Advisers Authority của New Zealand: Tránh xa người nói có quan hệ cá nhân tại Immigration New Zealand. |
| Tiền và giấy tờ | College: Tránh trả bằng tiền mặt. Immigration Advisers Authority của New Zealand: Tránh xa người yêu cầu bạn ký khi hồ sơ chưa được điền. |
| Khoản đầu tư bán kèm cam kết | Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) và USCIS, ngày 9/10/2013: Các bảo đảm về việc được cấp hoặc về thời điểm cấp thị thực hay thẻ xanh là dấu hiệu cảnh báo gian lận. |
Sổ đăng ký không cho người nộp đơn ở Việt Nam biết điều gì
- Sổ đăng ký liệt kê người giữ giấy phép, không cho biết người ngồi trước mặt có đúng là người đó hay không; College khuyên dùng thông tin liên hệ trên sổ đăng ký của mình.
- Theo cách các cơ quan nêu trên hiểu luật của mình, bên trung gian chưa đăng ký ở Việt Nam tư vấn về thị thực Anh hoặc Úc nằm ngoài tầm với của cơ quan quản lý 2 nước đó.
- Với Malta, các quy định chỉ xác định đại lý được cấp phép chứ không nhắc tới bên bán.
Những điều bài viết này chưa xác lập
Không có sổ đăng ký nào được tra cho một người cụ thể, nên không điều nào ở đây cho biết một bên trung gian cụ thể có giấy phép hay không.
Hai lượt tìm kiếm trên web, giới hạn ở các tên miền của chính phủ và cơ sở dữ liệu pháp luật, không cho ra quy định nào của Việt Nam về cấp phép cho bên trung gian của các diện cư trú hoặc quốc tịch nước ngoài; chưa đọc quy định nào.
Danh sách đại diện bị phạt của IRCC, các văn bản của Antigua and Barbuda, Grenada, Saint Kitts and Nevis và Saint Lucia, và nội dung Đạo luật năm 2025 của Anh chưa được đọc.
The Legation Times biên soạn nội dung từ tài liệu đã công bố; nội dung tại đây không phải tư vấn pháp lý, tư vấn thuế hay khuyến nghị đầu tư. Trường hợp quý độc giả phát hiện ra sai sót, kính mời quý độc giả gửi yêu cầu đính chính. Với trường hợp liên quan đến quyền sử dụng nội dung, hãy thực hiện gửi yêu cầu gỡ bỏ.
