Nội các Hà Lan đề xuất chỉ đánh thuế lãi cổ phiếu, trái phiếu đã hiện hữu

Nội các Hà Lan đề xuất rằng từ năm 2028, lãi từ cổ phiếu, trái phiếu và quyền chọn mà cá nhân nắm giữ để đầu tư chỉ bị đánh thuế khi lãi được hiện thực hóa, chẳng hạn khi bán, thay vì bị đánh thuế theo mức tăng giá trị mỗi năm. Thư gửi Hạ viện ngày 29/9 cho biết một dự luật sửa đổi sẽ được trình và phải được Thượng viện thông qua trước ngày 31/12. Nguồn bù sẽ gồm mức tài sản miễn thuế thấp hơn, tỷ suất lợi nhuận giả định cao hơn đối với tài sản khác và 2 biện pháp ở box 2.

Nội các đề xuất gì

Box 3 là phần trong thuế thu nhập cá nhân của Hà Lan áp cho tiết kiệm và đầu tư. Dự luật Wet werkelijk rendement box 3, nhằm đánh thuế lợi nhuận thực tế của các tài sản này từ ngày 1/1/2028, sẽ thu thuế hằng năm trên các khoản thu như lãi tiền gửi, cổ tức và tiền thuê, đồng thời trên phần tăng giá trị của tài sản như cổ phiếu, dù tài sản đó đã bán hay chưa. Trang thông tin của Chính phủ về dự luật, truy cập ngày 2/10 và chưa cập nhật theo bức thư, gọi cách đánh thuế này là thuế trên phần tăng giá trị tài sản. Trang này cho biết theo dự luật ở dạng hiện tại, bất động sản như nhà thứ hai hay nhà cho thuê, cùng cổ phần trong công ty khởi nghiệp và công ty đang tăng trưởng nhanh, chỉ bị đánh thuế khi lãi hoặc lỗ được hiện thực hóa. Trang cũng cho biết Hạ viện đã thông qua dự luật, còn Thượng viện chưa xem xét.

Bức thư do Thủ tướng Rob Jetten, Bộ trưởng Tài chính Eelco Heinen và Thứ trưởng Tài chính E. Eerenberg ký, đề xuất thay đổi cách làm đó. Nội các sẽ trình một dự luật sửa đổi, gọi là novelle, mở rộng thuế lãi vốn sang toàn bộ công cụ tài chính, trong đó có cổ phiếu, trái phiếu và quyền chọn, từ năm 2028. Theo bức thư, kết quả là khoảng 90% tài sản có biến động giá trị trong box 3 sẽ chịu thuế lãi vốn. Phần tài sản còn lại sẽ chuyển hẳn sang thuế lãi vốn vào năm 2030; bức thư không liệt kê đó là những tài sản nào.

Nội các gọi novelle là con đường nhanh nhất để đưa phần lớn nhất có thể của box 3 vào diện thuế lãi vốn. Theo Nội các, thay đổi này đáp lại những chỉ trích ở cả 2 viện đối với cách đánh thuế trên phần tăng giá trị, giúp người dân biết rõ tài sản sẽ bị đánh thuế ra sao và củng cố môi trường đầu tư.

Khoản thu bị mất được bù bằng gì

Bức thư nêu các biện pháp ở box 3 và box 2, phần đánh thuế thu nhập từ cổ phần đáng kể trong một công ty:

• Mức tài sản miễn thuế ở box 3 sẽ trở về mức năm 2020 là 30.846 euro từ năm 2027. Cơ quan Thuế Hà Lan ghi con số năm 2026 là 59.357 euro mỗi người, tức là giảm gần một nửa.
• Từ năm 2028 sẽ áp dụng mức lợi nhuận miễn thuế 1.000 euro. Theo ví dụ trong chính bức thư, người gửi tiết kiệm hưởng lãi suất 2% không phải nộp thuế trên 50.000 euro đầu tiên.
• Tỷ suất lợi nhuận giả định của “tài sản khác” – nhóm mà theo bức thư gồm cả thu nhập cho thuê và lợi ích từ việc tự sử dụng bất động sản – sẽ tăng 1,5 điểm phần trăm trong năm 2027. Trong cách phân loại năm 2026 của Cơ quan Thuế, nhóm tương ứng có tỷ suất lợi nhuận giả định 6,00% và gồm cổ phiếu, trái phiếu, tiền mã hóa, nhà thứ hai, nhà cho thuê cùng một số tài sản khác. Các nguồn tham khảo cho bài viết này không nêu tỷ suất cơ sở năm 2027 để cộng thêm 1,5 điểm phần trăm.
• Ở box 2, thuế suất của bậc thứ hai sẽ giảm 1,8 điểm phần trăm xuống còn 29,2% từ năm 2027, trong 4 năm. Bức thư xếp biện pháp này vào nhóm nguồn bù; theo bức thư, thuế suất thấp hơn khuyến khích chủ doanh nghiệp rút phần vốn đang nằm trong công ty ra.
• Hạn mức vay từ chính công ty của mình mà không bị coi là vay “quá mức” sẽ giảm từ mức trần hiện nay xuống 100.000 euro, qua 5 bước, mỗi bước 80.000 euro, bắt đầu từ năm 2027. Khoản vay phục vụ nhà ở của chính mình không tính vào hạn mức này.

Thuế suất mà bức thư không ấn định

Bức thư không nêu thuế suất cho hệ thống mới. Theo Cơ quan Thuế, thuế suất box 3 năm 2026 là 36%. Một bài trên The National ngày 1/10 nêu thuế suất của sắc thuế mới là 36%; bức thư không nói như vậy, và bài viết này chưa kiểm tra dự luật gốc quy định thuế suất bao nhiêu.

Thời hạn gấp

Bức thư cho biết Thượng viện phải thông qua novelle trước ngày 31/12, nên lịch trình rất gấp. Nội các dự định xin Hội đồng Nhà nước Hà Lan (Raad van State) cho ý kiến khẩn và đề nghị Hạ viện xem xét novelle cùng phiên thảo luận toàn thể về kế hoạch thuế. Bức thư cũng cảnh báo rằng ít nhất trong năm đầu, ngân hàng sẽ không cung cấp được dữ liệu để điền sẵn tờ khai thuế.

Đối với nhà đầu tư Việt Nam

Đề xuất này liên quan đến 2 nhóm nhà đầu tư.

Nhà đầu tư Việt Nam trở thành đối tượng cư trú thuế tại Hà Lan sẽ đưa khoản tiết kiệm và đầu tư của mình vào box 3, kể cả tài khoản ở nước ngoài: Hướng dẫn năm 2026 của Cơ quan Thuế tính cả số dư tiền gửi và tiết kiệm ngoài Hà Lan. Theo đề xuất, từ năm 2028 lãi từ cổ phiếu và trái phiếu trong danh mục đó chỉ bị đánh thuế khi được hiện thực hóa, trong khi lãi tiền gửi và cổ tức vẫn bị đánh thuế hằng năm. Trong năm 2027, trước khi hệ thống mới có hiệu lực, tỷ suất lợi nhuận giả định của các khoản nắm giữ này sẽ tăng 1,5 điểm phần trăm và mức tài sản miễn thuế sẽ giảm gần một nửa. Như với mọi người nộp thuế box 3, nếu lợi nhuận thực tế thấp hơn mức giả định thì thuế tính trên lợi nhuận thực tế.

Nhà đầu tư Việt Nam vẫn cư trú tại Việt Nam nhưng sở hữu bất động sản ở Hà Lan chỉ chịu thuế box 3 trên tài sản tại Hà Lan. Điều 7.7 Luật Thuế thu nhập năm 2001 xác định tài sản tại Hà Lan gồm bất động sản tại Hà Lan, các quyền liên quan đến bất động sản đó và một số phần chia lợi nhuận trong doanh nghiệp được điều hành tại Hà Lan, và áp dụng các quy định của box 3 cho những tài sản này, trừ các khoản giảm trừ cá nhân. Xét theo câu chữ của điều này, mức tăng tỷ suất lợi nhuận giả định năm 2027, nếu được thông qua, cũng sẽ áp dụng cho bất động sản tại Hà Lan do người ở nước ngoài sở hữu. Việc mức tăng đó có làm tăng số thuế phải nộp trong từng trường hợp hay không phụ thuộc vào những quy định mà bài viết này chưa xem xét, trong đó có quy định, xuất phát từ các phán quyết của Tòa án Tối cao, rằng lợi nhuận thực tế được đem ra tính thuế khi thấp hơn lợi nhuận giả định.

TLT đã có bài về mối liên hệ giữa thuế và nơi cư trú và về dự luật thuế tài sản của Hungary.

Những điều bài viết này chưa xác lập

Thuế suất áp dụng từ năm 2028, những tài sản nào chuyển sang thuế lãi vốn năm 2030 và việc cả 2 viện có thông qua novelle kịp thời hạn hay không đều còn bỏ ngỏ. Bài viết chưa đọc hiệp định thuế giữa Hà Lan và Việt Nam, cũng chưa đọc hồ sơ của Thượng viện về dự luật, nên không nêu hiệp định ảnh hưởng thế nào đến 2 nhóm trên và không xác nhận tình trạng dự luật ngoài thông tin trên trang của Chính phủ.