Tài sản mã hóa: Việt Nam giới hạn cấp phép thí điểm ở tối đa 5 tổ chức

Việt Nam bắt đầu thí điểm thị trường tài sản mã hóa vào tháng 9/2025, sau đó bổ sung các quy định về tài sản, thuế và xử phạt trong năm 2026. Trong khi đó, theo dữ liệu CoinGecko, giá bitcoin tăng khoảng 40% trong 90 ngày. Chương trình thí điểm cho phép tối đa 5 tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, tức các nền tảng được cấp phép, thường gọi là sàn. Qua rà soát các trang thông tin chính thức ngày 28/9/2026, chưa tìm thấy thông báo cấp phép. Vì vậy, đợt rà soát này chưa thể xác nhận thời điểm bắt đầu tính thời hạn 6 tháng. Chế tài đối với nhà đầu tư trong nước giao dịch ngoài các tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép được áp dụng sau khi thời hạn này kết thúc.

Video · 0:22Xem bản tin video dưới một phútThị trường tài sản mã hóa Việt Nam sẽ chỉ có tối đa năm sàn được cấp phép. Nghị quyết cho thí điểm 5 năm từ ngày 9/9/2025, và Bộ Tài chính là nơi chọn các tổ chức cung cấp dịch vụ.

Diễn biến thị trường

Theo dữ liệu hằng ngày của CoinGecko tính đến 00:00 UTC ngày 28/9/2026, giá bitcoin tăng 8,5% trong 30 ngày và 40,4% trong 90 ngày; giá ether tăng lần lượt 10,0% và 67,0%. Tại cùng thời điểm, giá bitcoin vẫn thấp hơn khoảng 33% so với đỉnh 126.080 USD ghi nhận ngày 6/10/2025. Không có nguồn chính thức nào được rà soát quy mức tăng này cho một quyết định chính sách.

Pháp luật Việt Nam hiện công nhận những gì

Luật Công nghiệp công nghệ số (Luật số 71/2025/QH15), có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, xác định tài sản số là tài sản theo Bộ luật Dân sự. Luật định nghĩa tài sản mã hóa là tài sản số được xác thực bằng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số tương đương; không bao gồm chứng khoán, dạng số của tiền pháp định và các tài sản tài chính khác thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật dân sự và tài chính.

Thị trường thí điểm

Nghị quyết 05/2025/NQ-CP triển khai thí điểm trong 5 năm, bắt đầu từ ngày 9/9/2025. Bộ Tài chính lựa chọn tối đa 5 tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa để cấp phép vận hành thị trường giao dịch và cung cấp các dịch vụ liên quan. Mỗi tổ chức phải có vốn điều lệ đã góp tối thiểu 10.000 tỷ đồng, được góp bằng đồng Việt Nam; tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài không được vượt quá 49% số vốn này. Việc chào bán, giao dịch và thanh toán phải thực hiện bằng đồng Việt Nam. Tài sản mã hóa mới phát hành trong khuôn khổ thí điểm chỉ được chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài.

Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Bộ Tài chính bắt đầu tiếp nhận hồ sơ cấp phép từ ngày 20/1/2026. Đến tháng 5, Bộ cho biết dự kiến thị trường sẽ đi vào hoạt động từ quý III/2026. Qua kiểm tra ngày 28/9/2026, chưa tìm thấy thông báo cấp phép trên các trang thông tin của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính và Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. Ngày 15/9/2026, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã công bố dự thảo thông tư về chế độ báo cáo và công bố thông tin trên thị trường tài sản mã hóa.

Thời hạn 6 tháng và các mức phạt

Nhà đầu tư trong nước đang có tài sản mã hóa được mở tài khoản tại các tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép. Sau 6 tháng kể từ khi tổ chức đầu tiên được cấp phép, nhà đầu tư trong nước giao dịch ngoài các tổ chức được cấp phép có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy tính chất vi phạm. Nghị quyết xác định nhà đầu tư trong nước là cá nhân có quốc tịch Việt Nam hoặc tổ chức được thành lập theo pháp luật Việt Nam.

Nghị định 284/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, quy định mức phạt đối với hành vi này là từ 30 đến 50 triệu đồng cho tổ chức. Cá nhân chịu mức phạt bằng một nửa, tức từ 15 đến 25 triệu đồng. Ngoài ra, nhà đầu tư trong nước giao dịch tài sản mã hóa thuộc diện chỉ được chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài có thể bị phạt từ 35 đến 50 triệu đồng đối với cá nhân và từ 70 đến 100 triệu đồng đối với tổ chức. Quy định xử phạt này không phụ thuộc vào thời hạn 6 tháng.

Thuế

Theo Bộ Tài chính, Thông tư 32/2026/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 27/3/2026, quy định cá nhân chuyển nhượng tài sản mã hóa phải nộp thuế bằng 0,1% giá chuyển nhượng từng lần, dù là cá nhân cư trú hay không cư trú. Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số và áp dụng cùng mức thuế suất 0,1% đối với cá nhân cư trú.

Báo cáo thông tin xuyên biên giới

Trong danh sách cam kết thực hiện Khuôn khổ báo cáo tài sản mã hóa (CARF) của OECD, cập nhật ngày 14/9/2026, Việt Nam nằm trong nhóm 4 quốc gia và vùng lãnh thổ được xác định là có liên quan nhưng chưa cam kết. CARF là cơ chế báo cáo và trao đổi thông tin về tài sản mã hóa. Theo các quy định triển khai CARF trong nước, tổ chức cung cấp dịch vụ thuộc phạm vi áp dụng phải báo cáo thông tin người dùng và giao dịch cho cơ quan thuế có thẩm quyền, để trao đổi với các quốc gia và vùng lãnh thổ đối tác đủ điều kiện.

OECD ghi nhận các mốc cam kết thực hiện đợt trao đổi thông tin đầu tiên như sau:

• Chậm nhất năm 2027: 46 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Bồ Đào Nha, Malta và Hy Lạp.
• Năm 2028: 27 quốc gia và vùng lãnh thổ, gồm Singapore, Hồng Kông, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Thái Lan và Malaysia.
• Năm 2029: 4 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Hoa Kỳ.

Theo hướng dẫn của OECD, việc thu thập thông tin nhìn chung dự kiến bắt đầu trước đợt trao đổi đầu tiên 1 năm. Bên cạnh đó, DAC8, chỉ thị của Liên minh châu Âu (EU) mở rộng hợp tác về thuế sang báo cáo tài sản mã hóa, yêu cầu các nước thành viên áp dụng các quy định triển khai chủ yếu từ ngày 1/1/2026.

Ý nghĩa đối với dòng vốn xuyên biên giới

Khi các tổ chức cung cấp dịch vụ được cấp phép, tiền của nhà đầu tư nước ngoài phải đi qua một tài khoản duy nhất. Theo nghị quyết, mỗi nhà đầu tư nước ngoài phải mở 1 tài khoản thanh toán bằng đồng Việt Nam tại một ngân hàng được phép cung ứng dịch vụ ngoại hối (gọi tắt là ngân hàng được phép). Tiền nạp vào tài khoản này là tiền bán ngoại tệ cho ngân hàng được phép hoặc chuyển từ tài khoản thanh toán bằng đồng Việt Nam do chính nhà đầu tư mở tại ngân hàng được phép. Tiền từ các nguồn thu hợp pháp mà nghị quyết liệt kê cho tài khoản này có thể được dùng để mua lại ngoại tệ tại ngân hàng được phép và chuyển ra nước ngoài. Hằng quý, ngân hàng phải báo cáo tình hình thu, chi trên tài khoản cho Bộ Tài chính, Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước. Tài sản mã hóa mới phát hành trong khuôn khổ thí điểm chỉ được chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài và chỉ được giao dịch giữa các nhà đầu tư này thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ được cấp phép. Tiêu chí phân định là quốc tịch, không phải nơi cư trú: Người có quốc tịch nước ngoài và tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài được xem là nhà đầu tư nước ngoài, còn người có quốc tịch Việt Nam thì không, dù sống ở đâu. Các văn bản được rà soát không đề cập trường hợp người có hai quốc tịch. Về báo cáo thông tin thuế, Việt Nam chưa cam kết thực hiện CARF của OECD; 77 quốc gia và vùng lãnh thổ đã cam kết thực hiện khuôn khổ này, với các đợt trao đổi thông tin đầu tiên dự kiến từ năm 2027 đến năm 2029. Khác với Ấn Độ, Việt Nam không có chú thích trong danh sách của OECD cho thấy Việt Nam đang chuẩn bị cam kết.

Đối với các gia đình Việt Nam

Do nghị quyết xác định nhà đầu tư trong nước dựa trên quốc tịch đối với cá nhân, người có quốc tịch Việt Nam sống ở nước ngoài vẫn là nhà đầu tư trong nước theo nghị quyết. Các văn bản được rà soát chưa nêu cách áp dụng quy định về thời hạn 6 tháng đối với giao dịch thực hiện từ nước ngoài trên một nền tảng nước ngoài.

Với gia đình trở thành đối tượng cư trú thuế tại Bồ Đào Nha, khoản lãi ngoài hoạt động kinh doanh từ tài sản mã hóa không phải chứng khoán, được nắm giữ ít nhất 365 ngày, có thể đủ điều kiện được loại trừ khỏi diện chịu thuế. Hướng dẫn của cơ quan thuế giới hạn phạm vi này ở các giao dịch giữa những đối tượng cư trú tại EU, Khu vực Kinh tế châu Âu hoặc các quốc gia và vùng lãnh thổ có thỏa thuận về thuế hoặc trao đổi thông tin với Bồ Đào Nha. Ngoài trường hợp đó, khoản lãi chịu thuế từ các tài sản này nhìn chung chịu thuế suất 28%, hoặc các mức thuế thu nhập thông thường nếu người nộp thuế chọn cộng khoản lãi vào các nguồn thu nhập khác.