Quốc tịch Samoa: Luật yêu cầu nhà đầu tư giữ giấy phép thường trú hợp lệ liên tục 3 năm

Samoa có một đạo luật dài 15 trang về quốc tịch theo diện đầu tư. Đạo luật Citizenship Investment Act 2015 được phê chuẩn ngày 5/11/2015 và ghi ngày bắt đầu có hiệu lực là 31/1/2017. Luật đặt ra trình tự gồm nộp hồ sơ cho một uỷ ban, được cấp giấy phép thường trú có thời hạn 3 năm, rồi nộp đơn xin nhập quốc tịch trong vòng 3 tháng trước khi giấy phép hết hạn. Việc Samoa hiện có tiếp nhận hồ sơ hay không chưa được xác minh.

Các ngưỡng tài chính đều tính bằng đồng Tala Samoa

Khoản 2 Điều 2 quy định mọi số tiền nêu trong luật đều được hiểu là đồng Tala Samoa hoặc số tiền tương đương bằng ngoại tệ. Vì vậy, toàn bộ số tiền dưới đây được giữ nguyên bằng đồng Tala Samoa. Bài viết không quy đổi sang đồng tiền khác vì luật không nêu tỷ giá.

Khoản 1 Điều 6 đặt ra 2 ngưỡng riêng biệt. Nhà đầu tư phải có khả năng và sẵn sàng đầu tư ít nhất một số tiền nhất định trong vòng 3 năm kể từ khi hồ sơ được chấp thuận. Đồng thời, tại thời điểm nộp hồ sơ, họ phải có tài sản ròng — giá trị tài sản sau khi trừ các khoản nợ — đạt mức tối thiểu.

Bộ trưởng có thể ấn định cả 2 ngưỡng này. Nếu chưa có mức được ấn định cho ngưỡng tương ứng, khoản 3 Điều 6 quy định mức đầu tư tối thiểu là 4 triệu đồng Tala Samoa và tài sản ròng tối thiểu là 2,5 triệu đồng Tala Samoa. Chưa xác minh được liệu sau đó Bộ trưởng đã ấn định mức cao hơn hay chưa.

Như vậy, mức đầu tư tối thiểu cao hơn mức tài sản ròng tối thiểu. Bài viết không đưa ra cách lý giải cho sự chênh lệch này.

Điều 23 xác định đây là các mức sàn. Bộ trưởng có thể ấn định số tiền bằng một lệnh được công bố trên Savali, nhưng không được thấp hơn các mức tại khoản 3 Điều 6. Mức đầu tư theo điểm b khoản 1 Điều 6 có thể khác nhau tuỳ loại hình đầu tư.

Vốn hoặc tài sản phải thuộc sở hữu riêng của nhà đầu tư hoặc thuộc sở hữu chung với các thành viên gia đình, đồng thời phải được tạo lập và có được một cách hợp pháp. Nguồn tiền phải không bị ràng buộc bởi các quyền hoặc nghĩa vụ bảo đảm.

Khoản đầu tư phải thuộc lĩnh vực nào?

Phụ lục của luật quy định 8 nhóm lĩnh vực đủ điều kiện. 6 nhóm đầu gồm thuê và phát triển đất của chính phủ; chế biến hoặc sản xuất nông sản; chế biến hoặc sản xuất sản phẩm thuỷ sản; du lịch; công nghệ thông tin hoặc truyền thông; và sản xuất điện từ nhiên liệu sinh học, năng lượng mặt trời, nước hoặc gió. Nhóm thứ 7 là đầu tư vào quỹ phát triển của chính phủ hoặc quỹ tín thác từ thiện. Quỹ phát triển của chính phủ phải được thành lập theo văn bản luật hoặc được quy định trong văn bản dưới luật; quỹ tín thác từ thiện phải được quy định trong văn bản dưới luật. Nhóm thứ 8 gồm các dịch vụ ngoài danh mục ngành nghề dành riêng theo Foreign Investment Act 2000.

Luật không áp dụng đối với đất theo tập quán, tức đất thuộc chế độ sở hữu theo tập quán, cũng như bất kỳ hợp đồng thuê, giấy phép hay quyền lợi nào liên quan đến loại đất này.

Nhà đầu tư phải duy trì khoản đầu tư ít nhất 5 năm. Nếu bán trong thời gian đó, họ phải tái đầu tư vào một khoản đầu tư khác đủ điều kiện, với số tiền ít nhất bằng mức tối thiểu áp dụng. Nếu chưa có mức được ấn định, số tiền tái đầu tư tối thiểu là 1 triệu đồng Tala Samoa.

Từ hồ sơ đầu tư đến đơn xin nhập quốc tịch

Hồ sơ được nộp cho Uỷ ban Quốc tịch theo đầu tư. Các tài liệu đi kèm gồm kế hoạch đầu tư; giấy tờ khai sinh của thành viên gia đình; bằng chứng về tài sản ròng; báo cáo tài chính đã kiểm toán của 3 năm tài chính gần nhất; giấy xác nhận lý lịch tư pháp của nhà đầu tư và các thành viên gia đình tại những nước họ có quốc tịch hoặc thường trú; cùng các báo cáo y tế đầy đủ.

Uỷ ban chỉ xem xét hồ sơ sau khi người nộp đã đóng phí, mở và nộp tiền vào tài khoản tiền gửi có kỳ hạn, đồng thời Uỷ ban đã nhận được báo cáo thẩm tra, tức kết quả kiểm tra, xác minh hồ sơ.

Khi hồ sơ được chấp thuận, người nộp được cấp giấy phép thường trú có thời hạn 3 năm. Đây chưa phải là bước cấp hộ chiếu. Trong thời gian 3 năm đó, nhà đầu tư có thể rút tiền từ tài khoản tiền gửi có kỳ hạn theo kế hoạch đầu tư, nhưng phải giữ lại ít nhất 15% số tiền ban đầu trong tài khoản.

Trong vòng 3 tháng trước khi giấy phép hết hạn, nhà đầu tư, bao gồm cả thành viên gia đình, có thể nộp đơn xin quốc tịch theo diện thường trú. Tuy nhiên, phạm vi áp dụng của từng điều kiện có sự khác biệt.

Điều kiện cư trú áp dụng cho cả nhà đầu tư và các thành viên gia đình: Mỗi người phải cư trú tại Samoa ít nhất 15 ngày mỗi năm trong suốt 3 năm. Các yêu cầu khác được quy định cũng áp dụng cho cả nhà đầu tư và các thành viên gia đình. Riêng nghĩa vụ thực hiện kế hoạch đầu tư đến mức Uỷ ban chấp nhận được đặt ra đối với nhà đầu tư.

Điều 17 dẫn chiếu việc xét đơn sang Điều 8 của Citizenship Act 2004, đồng thời bổ sung một khoản mới vào điều này. Theo khoản mới, Bộ trưởng có thể cho nhập quốc tịch đối với nhà đầu tư đã giữ giấy phép thường trú hợp lệ liên tục trong 3 năm, đáp ứng điều kiện cư trú, có sức khoẻ và tư cách đạo đức tốt, hiểu trách nhiệm và các đặc quyền của công dân Samoa, đã đóng phí và đáp ứng mọi yêu cầu khác được quy định.

Cụm từ “có thể” thể hiện quyền xem xét, quyết định của Bộ trưởng; luật không đặt ra nghĩa vụ tự động cho nhập quốc tịch khi các điều kiện được đáp ứng. Khi quyết định, Bộ trưởng phải cân nhắc báo cáo của Uỷ ban.

Hộ chiếu cấp cho nhà đầu tư hoặc thành viên gia đình có thời hạn 5 năm và có thể gia hạn thêm 5 năm. Quy định này là ngoại lệ đối với 2 điều của Passports Act 2008.

Ai được nộp hồ sơ, ai được tiếp thị chương trình?

Theo Điều 4, về nguyên tắc, công dân của mọi quốc gia đều thuộc phạm vi áp dụng. Bộ trưởng có thể loại trừ một quốc gia bằng lệnh công bố trên Savali. Lệnh loại trừ không ảnh hưởng đến hồ sơ đã được chấp thuận trước ngày lệnh có hiệu lực. Nhà đầu tư phải từ đủ 18 tuổi. Chưa xác minh được liệu có lệnh loại trừ quốc gia nào hay không.

Luật cũng đặt ra 2 quy định đối với hoạt động tiếp thị và đại diện. Quảng bá hoặc tiếp thị chương trình tại Samoa hay ở nước ngoài khi chưa được Bộ trưởng chấp thuận là hành vi vi phạm, có thể chịu mức phạt tối đa 50 đơn vị phạt — đơn vị dùng để xác định mức tiền phạt theo luật — hoặc tối đa 2 năm tù, hoặc cả hai.

Hoạt động với tư cách đại diện khi chưa được chấp thuận chịu cùng mức chế tài. Các cơ quan chính phủ và Samoa Tourism Authority không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về tiếp thị.

Hằng năm, trước ngày 30/6, Uỷ ban phải lập báo cáo về số hồ sơ đang chờ xử lý, bị từ chối, có khiếu nại và được chấp thuận; danh tính nhà đầu tư cùng các thành viên gia đình được cấp giấy phép thường trú hoặc quốc tịch; và số tiền đã đầu tư. Bộ trưởng phải trình báo cáo này lên Quốc hội.

Các trang trên website của bộ cho biết gì?

Luật giao trách nhiệm cho Bộ trưởng phụ trách thương mại. Ngày 21/9/2026, website của bộ được kiểm tra tại 4 địa chỉ.

Địa chỉ lưu trong danh mục nguồn của The Legation Times dẫn tới trang chủ của bộ, nơi không có nội dung về chủ đề này. Một trang về pháp luật trả về thông báo “Không tìm thấy trang”, còn 2 địa chỉ tài liệu trả về mã lỗi 404.

Cả 4 địa chỉ đều không cung cấp những trang được kỳ vọng. Kết quả đó không cho biết chương trình có đang hoạt động hay không.

Tìm kiếm “citizenship” và tìm kiếm đối chứng “trade mark” đều trả về trang chủ. Vì vậy, chức năng tìm kiếm của website cũng không cung cấp bằng chứng xác nhận hay bác bỏ tình trạng hoạt động của chương trình.

Những điều chưa được xác minh

Trước hết là việc Samoa hiện có tiếp nhận hồ sơ hay không. Danh mục nguồn của The Legation Times gắn nhãn chương trình là “tạm dừng”, nhưng bản thân nhãn này không phải bằng chứng. Những tài liệu được xem xét cho bài viết không xác nhận cũng không bác bỏ thông tin đó.

Bài viết cũng chưa xác minh được liệu Bộ trưởng đã ban hành lệnh loại trừ quốc gia nào, đã ấn định ngưỡng tài chính cao hơn các mức sàn trong luật, hay các văn bản dưới luật đã quy định hạn ngạch hoặc mức phí hay chưa.

Tương tự, chưa xác minh được liệu báo cáo thường niên nào đã được trình lên Quốc hội. Do đó, số người đã được cấp giấy phép thường trú hoặc quốc tịch cũng chưa được xác định.

Giá trị quy đổi của các khoản tiền bằng đồng Tala Samoa sang đồng tiền khác, cũng như việc đạo luật có được sửa đổi kể từ năm 2015 hay không, đều nằm ngoài những gì bài viết xác minh được.