Cư trú khởi nghiệp Hà Lan: 1 giấy xác nhận giúp người sáng lập đạt đủ điểm cả 3 tiêu chí

Từ ngày 17/4/2024, Hà Lan bãi bỏ căn cứ cấp quyền cư trú cho người nước ngoài giàu có. Người nước ngoài muốn ở lại dựa trên hoạt động kinh doanh của chính mình được xét theo diện tự kinh doanh. Diện này có 3 điều kiện, trong đó điều kiện đầu tiên được đánh giá bằng điểm.

Trong phụ lục chấm điểm, cả 3 nhóm tiêu chí đều lặp lại một dòng quy định về giấy xác nhận hoàn thành tốt quá trình hỗ trợ khởi nghiệp, với số điểm bằng ngưỡng đạt yêu cầu ở từng nhóm. Giấy này do bên hỗ trợ khởi nghiệp có chuyên môn, trực tiếp hướng dẫn người sáng lập xây dựng doanh nghiệp, cấp.

Hà Lan bãi bỏ diện cư trú cho người nước ngoài giàu có

Văn bản bãi bỏ là nghị định ngày 9/4/2024, đăng tại Công báo Staatsblad năm 2024, số 83. Điều V quy định nghị định có hiệu lực vào ngày kế tiếp ngày phát hành Công báo. Công báo ghi ngày phát hành là 16/4/2024, nên ngày có hiệu lực là 17/4/2024.

Thông tư hướng dẫn ngày 24/4 xác nhận chính sách chấm dứt từ ngày 17/4/2024. Hồ sơ mới xin cư trú theo mục đích này bị từ chối; hồ sơ nộp trước ngày đó vẫn được giải quyết theo quy định cũ.

Căn cứ vừa bị bãi bỏ đã tồn tại từ ngày 1/10/2013. Điều 3.29a khi đó cho phép cấp giấy phép cư trú cho người nước ngoài sở hữu ít nhất 1.250.000 EUR. Đến cuối năm 2013, chính sách thu hẹp đối tượng xuống những người đầu tư số tiền này vào doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Theo bản thuyết minh, sau khi xem xét lại, nhà chức trách nhận thấy chỉ sở hữu tiền là cơ sở chưa đủ vững để được trao quyền cư trú.

Trước khi chính sách chấm dứt, khoản tiền phải được đầu tư vào một doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tại Hà Lan, một hợp danh đầu tư vào các doanh nghiệp như vậy hoặc một quỹ đủ điều kiện. Cơ quan Doanh nghiệp Hà Lan còn phải có ý kiến đánh giá rằng khoản đầu tư tạo ra giá trị gia tăng.

Bản thuyết minh nêu riêng lý do bãi bỏ và số liệu thực hiện. Lý do là các cơ chế dạng này đã được Liên minh châu Âu thảo luận trong nhiều năm do nguy cơ phát sinh hoạt động phạm pháp, chẳng hạn rửa tiền. Đồng thời, việc điều chỉnh chính sách mà vẫn duy trì các biện pháp ngăn ngừa lạm dụng không có phương án khả thi thỏa đáng.

Về thực tiễn, bản thuyết minh ghi nhận chưa đến 10 giấy phép được cấp theo diện này trong 10 năm tồn tại. Văn bản không viện dẫn số lượng ít ỏi đó làm lý do bãi bỏ.

Địa vị pháp lý của người đang giữ giấy phép không thay đổi. Điều IV bảo lưu việc áp dụng quy định cũ đối với các quyết định đã ban hành, việc gia hạn theo các quyết định đó và hồ sơ nộp trước ngày nghị định có hiệu lực. Dựa trên giấy phép đang có, người giữ giấy phép có thể xin gia hạn, chuyển đổi hoặc xin một quyền cư trú vững chắc hơn, chẳng hạn quyền tiếp tục cư trú, nếu đáp ứng điều kiện tương ứng. Quy định bảo lưu quyền nộp đơn, không bảo đảm kết quả xét duyệt.

Diện tự kinh doanh được xét theo hoạt động và kế hoạch

Người đến Hà Lan để tự kinh doanh còn 2 loại giấy phép. Cả 2 cùng thuộc mục đích cư trú để làm việc với tư cách người tự kinh doanh.

Giấy phép cư trú diện tự kinh doanh đòi hỏi đồng thời 3 điều kiện: Hoạt động phục vụ lợi ích thiết yếu của Hà Lan; người nộp đơn có nguồn thu nhập bền vững, độc lập từ hoạt động đó; và đáp ứng các yêu cầu về năng lực cũng như điều kiện kinh doanh của hoạt động dự kiến.

Chỉ điều kiện về lợi ích thiết yếu của Hà Lan được chấm điểm, và không phải ai cũng chịu cách đánh giá này. Với công dân Thổ Nhĩ Kỳ hành nghề độc lập, cơ quan chức năng xét tính khả thi: Thị trường có cho phép hoạt động kinh doanh mang lại thu nhập ít nhất bằng mức lương tối thiểu trước thuế cho người kinh doanh hay không. Với nghệ sĩ tự kinh doanh, việc đánh giá dựa trên ý kiến của bộ trưởng phụ trách giáo dục.

Một ngoại lệ khác áp dụng cho người đã có 7 năm liên tục hoạt động trên tàu biển được quyền treo cờ Vương quốc Hà Lan, trên thềm lục địa Hà Lan, trong vận tải đường thủy nội địa quốc tế bằng tàu Hà Lan hoặc trong vận tải đường bộ quốc tế cho người sử dụng lao động Hà Lan, tính đến ngày cơ quan chức năng nhận hồ sơ. Những người này không thể bị từ chối vì không đáp ứng điều kiện về lợi ích thiết yếu của Hà Lan.

Với các trường hợp còn lại, Phụ lục 8a của Quy định về người nước ngoài năm 2000 chấm điểm 3 nhóm tiêu chí: Kinh nghiệm cá nhân, kế hoạch kinh doanh và giá trị gia tăng cho nền kinh tế Hà Lan. Người nộp đơn cần đạt 30 điểm ở mỗi nhóm. Phụ lục cũng cho phép một phương án thay thế: Dù nhóm giá trị gia tăng dưới 30 điểm, hồ sơ vẫn đạt yêu cầu chấm điểm nếu kinh nghiệm cá nhân và kế hoạch kinh doanh đều đạt ít nhất 45 điểm.

Giấy phép cư trú diện khởi nghiệp là lựa chọn thứ hai, nhưng không thuộc một mục đích cư trú riêng. Theo quy định ngoại lệ, giấy phép này được cấp cho người thành lập doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, có nguồn lực tài chính bền vững và đưa ra được cơ sở thuyết phục rằng trong vòng 1 năm họ sẽ đáp ứng các điều kiện của diện tự kinh doanh.

Giấy phép khởi nghiệp có thời hạn tối đa 1 năm và không được gia hạn theo chính diện này. Biểu phí cũng phản ánh giới hạn đó: Có mục nộp hồ sơ lần đầu và chuyển mục đích cư trú, nhưng không có mục gia hạn giấy phép khởi nghiệp.

Một điều kiện bắt buộc là người sáng lập phải có bên hỗ trợ đáng tin cậy và có chuyên môn. Cơ quan Doanh nghiệp Hà Lan đánh giá bên hỗ trợ dựa trên việc đăng ký tại Phòng Thương mại, gói hỗ trợ phù hợp với từng người sáng lập, kinh nghiệm ít nhất 2 năm hướng dẫn ít nhất 2 người sáng lập doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và tình hình tài chính lành mạnh.

Người sáng lập được xem xét về quyền kiểm soát doanh nghiệp; chỉ là cổ đông hoặc bên cấp vốn thì chưa đủ điều kiện. Họ còn phải có kế hoạch từng bước, nêu vai trò của mình, điểm đổi mới của sản phẩm và các hoạt động trong năm đầu tiên.

Tính đổi mới phải đáp ứng ít nhất một trong 3 yếu tố: Sản phẩm mới đối với thị trường Hà Lan; sử dụng công nghệ mới trong sản xuất, phân phối hoặc tiếp thị; hoặc áp dụng phương thức tổ chức đổi mới. Nếu người sáng lập và bên hỗ trợ có quan hệ huyết thống trong phạm vi 3 đời, hồ sơ có thể bị từ chối.

Giấy xác nhận đáp ứng cả 3 nhóm tiêu chí chấm điểm

Trong Phụ lục 8a, cả 3 nhóm tiêu chí đều lặp lại cùng một quy định. Người sáng lập đang giữ giấy phép theo diện khởi nghiệp được 30 điểm nếu xuất trình giấy xác nhận đã hoàn thành tốt quá trình hỗ trợ. Giấy này phải do bên hỗ trợ đã hướng dẫn họ ít nhất 3 tháng cấp.

Mức 30 điểm chính là ngưỡng tối thiểu của từng nhóm, và quy định trên xuất hiện ở cả 3 nhóm. Vì vậy, căn cứ giúp người sáng lập đạt đủ điểm là giấy xác nhận, không phải việc đã trải qua 1 năm khởi nghiệp. Với giấy xác nhận đáp ứng yêu cầu, họ đạt ngưỡng điểm về kinh nghiệm cá nhân, kế hoạch kinh doanh và giá trị gia tăng cho nền kinh tế Hà Lan.

Phụ lục không có câu nào tổng kết trực tiếp kết quả này. Kết luận được rút ra từ ngưỡng điểm và 3 dòng quy định giống nhau. Giấy xác nhận phải sử dụng mẫu do Cơ quan Doanh nghiệp Hà Lan công bố.

Giới hạn của cơ chế này cũng rõ: Điểm số chỉ giải quyết điều kiện về lợi ích thiết yếu của Hà Lan. Thu nhập và năng lực vẫn được xét riêng; giấy xác nhận không thay thế các điều kiện đó.

Vốn được tính khác nhau trong 2 cơ chế cư trú

Diện cư trú đã bị bãi bỏ và cơ chế chấm điểm được quy định trong 2 văn bản riêng biệt. Bài viết này không tìm hiểu quá trình hình thành khiến 2 cơ chế cùng tồn tại. Tuy nhiên, khi đặt cạnh nhau, cách xử lý vốn cho thấy sự khác biệt.

Ở diện cũ, khoản đầu tư 1.250.000 EUR vào doanh nghiệp đủ điều kiện là yêu cầu bắt buộc để được cấp giấy phép. Trong phụ lục chấm điểm của diện tự kinh doanh, vốn chỉ là một yếu tố trong nhiều yếu tố.

Khoản đầu tư vào tài sản cố định dưới 5.000 EUR được 0 điểm; từ 500.000 EUR trở lên được 40 điểm. Khoản đầu tư phải được thực hiện trong vòng 1 năm. Tạo việc làm được tối đa 40 điểm, với thời hạn thực hiện là 18 tháng. Tổng tài sản trên bảng cân đối kế toán dưới 5.000 EUR không được điểm, ngay cả khi doanh nghiệp có đầy đủ khả năng thanh toán. Khoản tài trợ do ngân hàng Hà Lan cấp có thể được trọn 50 điểm ở mục tài trợ vốn mà không cần kiểm tra thêm.

Các khoản tiền phải chứng minh để bảo đảm sinh kế có quy mô khác. Một cách được chấp nhận đối với người sáng lập khởi nghiệp là chứng minh số dư bằng mức sinh kế tối thiểu hằng tháng nhân với 12. Với người độc thân, từ ngày 1/7 đến hết ngày 31/12/2026, mức này là 1.766,77 EUR trước thuế mỗi tháng, tương đương 21.201,24 EUR cho 12 tháng.

Con số 21.201,24 EUR do bài viết tính toán. Cơ quan Di trú và Nhập tịch Hà Lan công bố mức hằng tháng, không công bố kết quả nhân với 12, và điều chỉnh mức này vào tháng 1 và tháng 7 hằng năm.

Tiền có thể nằm trong tài khoản tại Hà Lan của người sáng lập hoặc của bên hỗ trợ. Người nộp đơn cũng có thể chứng minh nguồn lực cho thời gian lưu trú dự kiến ngắn hơn, hoặc sử dụng nguồn tài trợ từ người khác. Tuy nhiên, các khoản chi trả định kỳ chỉ được tính khi dòng tiền chi trả có mức độ chắc chắn đủ cao. Trong cùng giai đoạn trên, người xin cư trú diện tự kinh doanh phải chứng minh lợi nhuận gộp 1.766,77 EUR mỗi tháng.

Lệ phí được ấn định theo năm dương lịch. Năm 2026, hồ sơ lần đầu hoặc chuyển mục đích cư trú ở cả 2 diện đều có lệ phí 423 EUR. Gia hạn giấy phép tự kinh doanh cũng có mức phí này. Người xin cư trú diện tự kinh doanh đã có giấy phép cư trú dài hạn EU do một nước thành viên khác cấp trả 254 EUR; đây cũng là mức phí xin giấy phép thường trú.

Quyền cư trú sau năm khởi nghiệp

Cả 2 loại giấy phép đều thuộc mục đích cư trú không nằm trong danh mục mục đích tạm thời của nghị định. Do đó, quyền cư trú được xếp là không mang tính tạm thời, trừ khi quyết định cấp giấy phép xác định khác.

Sự phân loại này có hệ quả khi xin thường trú. Theo Luật Người nước ngoài, hồ sơ thường trú có thể bị từ chối nếu vào ngày cơ quan chức năng nhận đơn, người nộp đang có quyền cư trú mang tính tạm thời.

Điều kiện về thời gian là 5 năm cư trú hợp pháp liên tục theo các diện đủ điều kiện, ngay trước khi nộp đơn. Đủ 5 năm không đồng nghĩa với việc được cấp thường trú. Thu nhập, tính chính xác của thông tin khai báo, tiền án, an ninh quốc gia, nơi cư trú chính và yêu cầu hội nhập xã hội vẫn là những căn cứ từ chối riêng. Bài viết này không đánh giá yêu cầu hội nhập xã hội.

Thời hạn, mức sinh kế và tư cách của bên hỗ trợ

Mức sinh kế tối thiểu được điều chỉnh vào ngày 1/1 và 1/7, còn lệ phí được ấn định theo từng năm dương lịch. Vì vậy, các khoản tiền chứng minh sinh kế, mức lợi nhuận gộp và lệ phí nêu trên đều gắn với thời kỳ cụ thể, không phải mức cố định để áp dụng về sau.

Giới hạn của diện khởi nghiệp nằm ở thời gian hơn là vốn: Giấy phép có thời hạn 1 năm và không thể gia hạn theo diện này. Do đó, để sử dụng cơ chế chấm điểm qua giấy xác nhận, người sáng lập phải có giấy trong năm đó.

Bên hỗ trợ ký xác nhận vẫn phải được Cơ quan Doanh nghiệp Hà Lan chấp thuận. Khi ý kiến đánh giá gần nhất về bên hỗ trợ đã quá 1 năm, sự chấp thuận này phải được thẩm định lại.

Trước khi chuyển tiền, 3 điểm cần làm rõ là có bên hỗ trợ phù hợp nhận hướng dẫn hồ sơ hay không, ý kiến đánh giá gần nhất của cơ quan chức năng về bên đó được đưa ra khi nào, và hồ sơ sẽ áp dụng mức sinh kế tối thiểu của nửa năm nào.