Cha mẹ đi cùng diện đầu tư: 4 trong 6 chương trình tiếp nhận
Michael Mai
Hoa Kỳ và Canada để cha mẹ đi theo đường khác; Hy Lạp không xét tuổi hay sự phụ thuộc, Bồ Đào Nha yêu cầu phụ thuộc, Malta đòi hỏi phụ thuộc chủ yếu, còn Dominica yêu cầu trên 65 tuổi và được chu cấp.
Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Malta và Dominica đều nêu cha mẹ của đương đơn chính hoặc của vợ hay chồng trong số những người thân được phép đi cùng. Hoa Kỳ và Canada thì không: Luật Hoa Kỳ chỉ cho vợ hoặc chồng và con của nhà đầu tư EB-5 hưởng tư cách của nhà đầu tư, còn con đường dành cho cha mẹ ở Canada là chương trình bảo lãnh mà chính phủ nước này đã tạm dừng từ ngày 15/7/2026. Nội dung tính đến ngày 5/11/2026.
Bốn chương trình nêu cha mẹ, với bốn điều kiện khác nhau
Cả 4 văn bản đều bao gồm cha mẹ của vợ hoặc chồng bên cạnh cha mẹ của đương đơn. Vợ hoặc chồng được nêu trong một bài viết trước, còn giới hạn tuổi của con nằm trong bài đi kèm.
| Chương trình | Người được nêu | Cha mẹ phải chứng minh gì | Cách đưa cha mẹ vào |
|---|---|---|---|
| Hy Lạp, giấy phép cư trú diện đầu tư | Thân nhân trực hệ theo dòng trên của vợ chồng hoặc bạn đời | Văn bản không nêu điều kiện về tuổi, bậc thân tộc hay mức độ phụ thuộc của cha mẹ, và cũng không nói điều kiện về khả năng của người bảo lãnh ở khoản 2 Điều 84 có áp dụng hay không | Giấy phép cư trú đoàn tụ gia đình, cấp theo đơn của chính người thân và hết hạn cùng giấy phép của nhà đầu tư |
| Bồ Đào Nha, giấy phép cư trú để thực hiện hoạt động đầu tư (ARI) | Thân nhân trực hệ hàng thứ nhất (cha mẹ) của người cư trú hoặc của vợ hay chồng | Phụ thuộc vào người cư trú hoặc vào vợ hay chồng | Đoàn tụ gia đình: Theo AIMA, cơ quan di trú và tị nạn của Bồ Đào Nha, đơn này có thể nộp cùng lúc với đơn ARI và phụ thuộc vào việc đơn ARI được chấp thuận; người bảo lãnh phải chứng minh chỗ ở và phương tiện sinh sống đủ cho cả gia đình |
| Malta, Chương trình Thường trú (MPRP) | Cha mẹ hoặc ông bà của đương đơn chính hoặc của vợ hay chồng | Không làm việc toàn thời gian và phụ thuộc chủ yếu vào đương đơn chính; không nêu tuổi | Là người phụ thuộc trong hồ sơ chính, hoặc được thêm sau khi cấp chứng nhận; 7.500 EUR cho mỗi người |
| Dominica | Cha mẹ hoặc ông bà của đương đơn chính hoặc của vợ hay chồng | Trên 65 tuổi và được đương đơn chính hoặc vợ hay chồng chu cấp chủ yếu | Là người phụ thuộc trong hồ sơ chính, hoặc được thêm sau khi có quốc tịch |
Danh sách của Hy Lạp nằm ở khoản 2 Điều 95 Luật 5038/2023, do Luật 5275/2026 thay thế từ ngày 6/2/2026, còn điểm về thân nhân trực hệ theo dòng trên không đổi so với văn bản năm 2023. Khoản 2 Điều 95 miễn trừ yêu cầu cư trú 2 năm ở khoản 1 Điều 84 và không nhắc đến khoản nào khác. Khoản 2 Điều 84 yêu cầu người bảo lãnh có chỗ ở, thu nhập và bảo hiểm y tế; văn bản không nêu khoản này có áp dụng cho gia đình nhà đầu tư hay không.
Ở Bồ Đào Nha, cha mẹ đến theo diện đoàn tụ gia đình tại các Điều 98, 99 và 101 của Luật 23/2007, cả ba điều đều được sửa lần gần nhất vào tháng 10/2025. Thời hạn chờ 2 năm ở Điều 98 khoản 1 không áp dụng với gia đình của người giữ ARI, còn Điều 101 yêu cầu có chỗ ở và phương tiện sinh sống đủ cho cả gia đình.
Điều 3 Quy chế Chương trình Thường trú Malta định nghĩa người phụ thuộc gồm cả cha mẹ hoặc ông bà không làm việc toàn thời gian và chứng minh được mình phụ thuộc chủ yếu. Phần hỏi đáp tháng 9/2024 của Cơ quan Residency Malta trả lời: Không, không có ngưỡng tuổi nào. Cơ quan này nói thêm rằng người phụ thuộc đã thành niên có tài sản tích lũy hoặc thu nhập đủ sống sẽ không đủ điều kiện, còn riêng lương hưu thì không loại cha hay mẹ vẫn phụ thuộc chủ yếu.
Điều 2 Quy chế của Dominica đặt mốc tuổi trên 65 và yêu cầu đương đơn chính hoặc vợ hay chồng chu cấp chủ yếu cho cha mẹ. Cha mẹ được tính phí như mọi người phụ thuộc khác: Phụ lục 1 đặt một mức chung cho đương đơn chính và tối đa 3 người phụ thuộc theo từng hình thức đầu tư, thu thêm 40.000 USD cho mỗi người phụ thuộc từ 18 tuổi trở lên vượt quá số đó, và thêm 4.000 USD phí thẩm định chuyên sâu cho mỗi cha hoặc mẹ.
Sau khi có quốc tịch, đương đơn chính có thể nộp đơn cho người phụ thuộc chưa có tên trong hồ sơ ban đầu, nếu người đó đủ điều kiện vào thời điểm nộp hồ sơ ấy (Phụ lục 1, mục 3(5)); S.R.O. 46 năm 2025 chỉ sửa một mục khác.
Hoa Kỳ và Canada để cha mẹ ngoài hồ sơ
Mục 203(d) của Đạo luật Di trú và Quốc tịch (Immigration and Nationality Act, INA), nằm trong 8 U.S.C. 1153, cho vợ hoặc chồng và con của nhà đầu tư diện ưu tiên thứ năm theo việc làm (EB-5) được hưởng tư cách của nhà đầu tư nếu đi cùng hoặc đến sau để đoàn tụ, và không nêu người thân nào khác. Cơ quan Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) mô tả EB-5 là chương trình mở cho nhà đầu tư, vợ hoặc chồng và con chưa kết hôn dưới 21 tuổi của họ.
Thường trú nhân không có diện ưu tiên nào dành cho cha mẹ. Cha mẹ có thể đủ điều kiện là thân nhân trực tiếp (immediate relative) của công dân Hoa Kỳ từ 21 tuổi trở lên (8 U.S.C. 1151), còn nhập tịch đòi hỏi, cùng nhiều điều kiện khác, 5 năm cư trú liên tục với tư cách thường trú nhân. Vì vậy con đường này đi qua một người con trai hoặc con gái là công dân Hoa Kỳ từ 21 tuổi trở lên, kể cả chính nhà đầu tư sau khi đã nhập tịch.
Quy chế của Canada định nghĩa thành viên gia đình là vợ hoặc chồng hay bạn đời chung sống như vợ chồng, con phụ thuộc và con phụ thuộc của người con ấy. Diện đầu tư Quebec và diện tỉnh bang đề cử cùng nằm trong diện kinh tế ở Điều 70, còn các trang về diện đầu tư của bộ phụ trách di trú Quebec chỉ nêu vợ hoặc chồng hay bạn đời và con phụ thuộc, không nêu người thân nào khác.
Cha mẹ đến theo diện gia đình, với tư cách là mẹ hoặc cha của người bảo lãnh (Điều 117). Trên trang về bảo lãnh, Bộ Di trú, Người tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) yêu cầu người bảo lãnh được mời nộp đơn, từ 18 tuổi trở lên, sống ở Canada, là công dân, thường trú nhân hoặc người được đăng ký theo Đạo luật về người bản địa (Indian Act), và có đủ thu nhập để chu cấp cho cha mẹ.
Thông báo ngày 15/7/2026 của IRCC nêu: Để xử lý áp lực này một cách có trách nhiệm, IRCC sẽ không nhận thêm mẫu bày tỏ ý định bảo lãnh (interest to sponsor) và không mời người bảo lãnh tiềm năng nộp đơn cho đến khi có thông báo mới. IRCC cho biết sẽ tiếp tục xử lý các hồ sơ đã nộp.
Thông báo hướng cha mẹ tới super visa, loại thị thực thăm thân cho ở lại tối đa 5 năm mỗi lần theo thư mời của con hoặc cháu đang sống ở Canada và là công dân, thường trú nhân hoặc người được đăng ký theo Đạo luật về người bản địa.
Gia đình người Việt gặp gì ở từng bước
Cha hoặc mẹ 64 tuổi nằm ngoài định nghĩa của Dominica, dù đương đơn chu cấp đầy đủ đến đâu. Theo phần hỏi đáp của Malta, cha mẹ có thu nhập đủ sống sẽ không đủ điều kiện, và riêng lương hưu thì không loại họ; Bồ Đào Nha dựa vào sự phụ thuộc, còn văn bản của Hy Lạp không đặt điều kiện nào về sự phụ thuộc đối với cha mẹ.
Khi nộp hồ sơ, cha mẹ là người phụ thuộc trong hồ sơ chính ở Malta và Dominica, còn ở Hy Lạp và Bồ Đào Nha thì đi theo giấy phép đoàn tụ gia đình. Malta và Dominica yêu cầu đương đơn chính nộp bản khai có tuyên thệ về việc chu cấp cho mỗi người phụ thuộc trên 18 tuổi, và danh mục giấy tờ của Đơn vị Quốc tịch theo Đầu tư Dominica yêu cầu bản khai ấy phải được công chứng.
Trang về đoàn tụ gia đình của AIMA yêu cầu chứng minh phương tiện sinh sống và, trong số các giấy tờ chứng minh sự phụ thuộc về kinh tế và quan hệ gia đình, nêu các khoản chuyển tiền về nước gốc, tức là chuyển tiền về Việt Nam đối với cha mẹ đang sống ở Việt Nam. Khoản 2 Điều 95 của Hy Lạp không nêu giấy tờ chứng minh nào cho cha mẹ, và khoản 2 Điều 84, nếu áp dụng, yêu cầu người bảo lãnh chứng minh quan hệ gia đình.
Nếu chương trình là của Hoa Kỳ hoặc Canada, cha mẹ hoàn toàn không nằm trong hồ sơ của nhà đầu tư: Con đường đi qua một người con trưởng thành là công dân Hoa Kỳ từ 21 tuổi trở lên, hoặc qua một người bảo lãnh ở Canada có thể được mời nộp đơn, nhưng hiện IRCC không mời người bảo lãnh nào nộp đơn.
Những điều bài viết này chưa xác lập
Bộ luật Di trú hợp nhất của Hy Lạp chưa được đọc, và Điều 84 được đọc theo văn bản năm 2023; Hy Lạp yêu cầu giấy tờ gì cho cha mẹ, và khoản 2 Điều 84 có áp dụng cho gia đình nhà đầu tư hay không, đều chưa được xác lập. Các thông tư hướng dẫn của Bồ Đào Nha về chỗ ở và phương tiện sinh sống chưa được đọc, và không văn bản nào đã đọc nêu AIMA đánh giá sự phụ thuộc bằng cách nào.
Phần hỏi đáp của Malta có trước lần sửa quy chế năm 2025, và không tìm thấy lần sửa nào sau đó. Cổng tra cứu luật của Dominica không truy vấn được, còn S.R.O. 46 năm 2025 là bản quét, được đọc dưới dạng hình ảnh. Quy chế riêng của Quebec và các trang về diện doanh nhân của các tỉnh bang chưa được đọc về phần thành viên gia đình.
Thời gian đi theo con đường của cha mẹ ở từng nước chưa được đề cập. Síp, Thổ Nhĩ Kỳ, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Tây Ban Nha, Saint Kitts and Nevis và Antigua and Barbuda không nằm trong phạm vi, và tình trạng mở hay đóng của các chương trình đầu tư cũng chưa được đánh giá.
The Legation Times biên soạn nội dung từ tài liệu đã công bố; nội dung tại đây không phải tư vấn pháp lý, tư vấn thuế hay khuyến nghị đầu tư. Trường hợp quý độc giả phát hiện ra sai sót, kính mời quý độc giả gửi yêu cầu đính chính. Với trường hợp liên quan đến quyền sử dụng nội dung, hãy thực hiện gửi yêu cầu gỡ bỏ.
