Bỏ thẻ xanh: Chuyển ra nước ngoài không chấm dứt tư cách cư trú thuế tại Hoa Kỳ

Người giữ thẻ xanh chuyển ra nước ngoài vẫn là cá nhân cư trú thuế Hoa Kỳ cho đến khi tư cách thường trú chấm dứt theo một trong các cách mà quy định thuế nêu tên: Nộp Mẫu I-407 kèm thẻ, có lệnh chung thẩm về việc từ bỏ tư cách hoặc trục xuất, hoặc áp dụng quy tắc phân định cư trú của hiệp định thuế. Người đã có tư cách thường trú ít nhất 8 năm trong 15 năm tính thuế gần nhất khi đó còn phải nộp Mẫu 8854, và một trong 3 tiêu chí cũng có thể kéo theo thuế xuất cảnh (expatriation tax).

Điều gì chấm dứt tư cách theo luật di trú, điều gì chấm dứt theo luật thuế

Theo Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS), thường trú nhân giữ tư cách cho đến khi nhập tịch, hoặc cho đến khi mất hay từ bỏ tư cách; một trong các cách từ bỏ là chuyển sang nước khác với ý định sống ở đó lâu dài. USCIS xét ý định qua lý do vắng mặt, thời gian dự kiến vắng mặt và những sự việc làm kéo dài thời gian vắng mặt, như một bài về việc giữ thẻ xanh khi sống ở Việt Nam đã trình bày.

Quy định về thường trú hợp pháp nêu thêm rằng tư cách này chấm dứt khi có lệnh hành chính chung thẩm về việc không cho nhập cảnh, trục xuất hoặc buộc rời Hoa Kỳ (lần lượt là exclusion, deportation và removal). Mẫu I-407 là con đường tự nguyện, và USCIS cho biết cơ quan này sau đó cập nhật hồ sơ để ghi nhận người nộp không còn là thường trú nhân.

USCIS cũng chuyển cho Sở Thuế vụ Hoa Kỳ (IRS) họ tên người nộp và ngày nộp. Mẫu được gửi qua bưu điện đến một cơ sở của USCIS tại Lee’s Summit, bang Missouri; trong một số ít trường hợp, mẫu được nộp trực tiếp tại văn phòng USCIS ở nước ngoài, đại sứ quán hoặc lãnh sự quán, và cũng có thể nộp cho viên chức Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) tại cửa khẩu.

Về thuế, quy định nêu: “Tư cách cư trú được coi là tiếp tục, trừ khi bị thu hồi hoặc bị xác định bằng quyết định hành chính hoặc tư pháp là đã bị từ bỏ.” Khi chính người giữ thẻ bắt đầu thủ tục, tư cách được coi là bị từ bỏ vào ngày nộp Mẫu I-407, hoặc một thư nêu ý định, kèm thẻ xanh. Khi USCIS hoặc viên chức lãnh sự bắt đầu thủ tục, mốc là ngày có lệnh hành chính chung thẩm về việc từ bỏ.

Ấn phẩm 519 nêu thêm: “Cho đến khi có bằng chứng rằng thư đã được nhận, người đó vẫn là người nước ngoài cư trú về mặt thuế, kể cả khi USCIS không công nhận giá trị của thẻ xanh vì thẻ đã quá 10 năm hoặc vì người đó đã vắng mặt khỏi Hoa Kỳ một thời gian.”

Con đường thứ ba đi qua hiệp định thuế. Người được coi là cư trú của một nước khác theo hiệp định thuế, không từ bỏ các quyền lợi dành cho người cư trú của nước đó theo hiệp định, và thông báo cho IRS trên Mẫu 8833 và Mẫu 8854, thì không còn được coi là thường trú nhân về mặt thuế.

Danh sách hiệp định thuế của IRS, được rà soát lần cuối ngày 3/1/2026, không có Việt Nam, trong khi trang về hiệp định của Bộ Tài chính Hoa Kỳ liệt kê một hiệp định với Việt Nam ký ngày 7/7/2015 và cho biết tài liệu được đăng ngay khi ký, trước khi phê chuẩn và có hiệu lực.

Điều đó cho thấy người giữ thẻ xanh cư trú tại Việt Nam không có con đường theo hiệp định thuế trên các trang đã đọc. Hiệp định năm 2015 ở phía Việt Nam được lần theo các danh sách chính thức trong một bài về các hiệp định thuế của Việt Nam.

8 trong 15 năm: Ngưỡng của thường trú nhân lâu năm

Khi tư cách chấm dứt, các quy định về thuế xuất cảnh áp dụng cho công dân từ bỏ quốc tịch và cho thường trú nhân lâu năm (long-term resident). Điều 877(e)(2) định nghĩa nhóm thứ hai là người có tư cách thường trú nhân hợp pháp trong ít nhất 8 trong 15 năm tính thuế kết thúc vào năm tư cách chấm dứt.

Năm mà hiệp định thuế xác định một người cư trú tại nước khác sẽ không được tính, trừ khi người đó từ bỏ các quyền lợi theo hiệp định; Thông báo 2009-85 cũng nêu quy tắc này.

Luật tính theo số năm một người giữ tư cách thường trú nhân, chứ không căn cứ vào số năm người đó thực tế có mặt tại Hoa Kỳ. Điều đó cho thấy những năm sống ở nước ngoài vẫn được cộng vào khi tư cách chưa bị thu hồi và chưa bị xác định là đã từ bỏ. Các hướng dẫn đã đọc không nói liệu một năm chỉ giữ tư cách trong một phần của năm có được tính là một trong 8 năm hay không.

Người có ít hơn 8 trong 15 năm gần nhất không phải là thường trú nhân lâu năm, nên không thuộc diện expatriate theo định nghĩa của luật, vốn chỉ gồm công dân từ bỏ quốc tịch và thường trú nhân lâu năm chấm dứt tư cách; hướng dẫn cũng chỉ nêu công dân và thường trú nhân lâu năm là người nộp Mẫu 8854 lần đầu.

3 tiêu chí xác định diện chịu thuế xuất cảnh

Chỉ cần một trong 3 tiêu chí, thường trú nhân lâu năm đã thuộc diện chịu thuế xuất cảnh (covered expatriate) theo Điều 877A:

Tiêu chí thứ ba không đòi hỏi mức tài sản nào. Hướng dẫn Mẫu 8854 của IRS nêu: “Người nào chưa xác nhận việc tuân thủ các nghĩa vụ này sẽ chịu thuế theo Điều 877A, bất kể mức thuế thu nhập phải nộp bình quân hằng năm hoặc tài sản ròng có vượt các mức ngưỡng áp dụng hay không.” Các nghĩa vụ ấy gồm thuế thu nhập, thuế sử dụng lao động và thuế quà tặng, các tờ khai thông tin nếu có, và việc nộp các khoản thuế, tiền lãi và tiền phạt.

Tài sản ròng tính mọi quyền lợi đối với tài sản mà nếu chuyển nhượng ngay trước khi chấm dứt tư cách thì phải chịu thuế quà tặng, và được phép dùng ước tính thiện chí. Các ngoại lệ tại Điều 877A(g)(1)(B), dành cho người có hai quốc tịch và người chưa thành niên, được viết cho những người đã hoặc đang là công dân Hoa Kỳ.

Người thuộc diện chịu thuế xuất cảnh phải trả gì

• Toàn bộ tài sản được coi như đã bán vào ngày liền trước ngày chấm dứt tư cách theo giá trị thị trường hợp lý, và khoản lãi bị tính thuế trong năm đó; khoản lỗ được tính trong phạm vi bộ luật thuế cho phép, và quy tắc wash sale (bán lỗ rồi mua lại) không áp dụng.
• Khoản lãi được giảm bằng một mức loại trừ (exclusion) là 910.000 USD cho năm 2026 (890.000 USD cho năm 2025).
• Riêng với loại thuế này, tài sản đang nắm giữ vào ngày người đó lần đầu trở thành cá nhân cư trú thuế Hoa Kỳ được coi là có giá vốn tính thuế không thấp hơn giá trị thị trường hợp lý của ngày hôm đó, trừ khi người nắm giữ chọn không áp dụng và lựa chọn này không thể hủy ngang. Do đó, phần lãi hình thành trước ngày ấy không bị đưa vào việc bán giả định.
• Thù lao trả chậm, các tài khoản hoãn thuế như tài khoản hưu trí cá nhân và quyền lợi trong quỹ ủy thác loại nongrantor được áp dụng quy định riêng thay vì việc bán giả định; với tài sản khác, tiền thuế có thể được hoãn nộp đến khi tài sản được bán, với điều kiện chịu tiền lãi, có tài sản bảo đảm như một chứng thư bảo lãnh (bond) và cam kết từ bỏ không hủy ngang các quyền theo hiệp định thuế.
• Công dân hoặc người cư trú tại Hoa Kỳ nhận quà tặng hoặc di sản từ người thuộc diện chịu thuế xuất cảnh có thể phải chịu một loại thuế riêng theo Điều 2801; quy định chính thức áp dụng cho các khoản nhận từ ngày 1/1/2025.

Mẫu 8854 và các mốc thời gian

Ấn phẩm 519 cho biết mọi thường trú nhân lâu năm chấm dứt tư cách đều phải nộp Mẫu 8854 lần đầu, dù thuộc diện chịu thuế xuất cảnh hay không. Không nộp, hoặc nộp thiếu hay sai thông tin, thì bị phạt 10.000 USD, trừ khi chứng minh được đó là do lý do hợp lý chứ không phải cố ý bỏ qua; trang về thuế xuất cảnh của IRS cho biết mức phạt có thể áp dụng cho bất kỳ ai phải nộp.

Với người giữ thẻ xanh đang sống ở Việt Nam

• Khi chưa nộp Mẫu I-407 và chưa có lệnh chung thẩm, người giữ thẻ tại Việt Nam, theo các văn bản đã đọc, vẫn là cá nhân cư trú thuế Hoa Kỳ, chịu thuế trên thu nhập toàn cầu, và mỗi năm trôi qua đều được tính vào ngưỡng 8 năm.
• Người không nộp các tờ khai mà cá nhân cư trú thuế Hoa Kỳ phải nộp trong 5 năm trước ngày chấm dứt tư cách thì không thể xác nhận đã tuân thủ; thiếu xác nhận này, người đó thuộc diện chịu thuế xuất cảnh dù tài sản là bao nhiêu. Thủ tục giảm nhẹ của IRS cho việc tuân thủ muộn đề cập đến cựu công dân Hoa Kỳ, và trang đã đọc không nhắc đến thường trú nhân lâu năm.
• Cổ phần, bất động sản hoặc tài khoản ngoài Hoa Kỳ đều được tính vào tài sản ròng và vào việc bán giả định, vì cả hai quy tắc đều bao trùm mọi tài sản.
• Mỗi thành viên gia đình được xét theo hồ sơ riêng. Trẻ em có tư cách thường trú trong ít nhất 8 trong 15 năm tính thuế là thường trú nhân lâu năm theo Điều 877(e)(2), điều khoản không đặt giới hạn tuổi, còn ngoại lệ dành cho người chưa thành niên tại Điều 877A(g)(1)(B) được viết cho người từ bỏ quốc tịch.

Đã biết, chưa biết và mốc kế tiếp

Những điều bài viết này chưa xác lập

Hướng dẫn Mẫu I-407 và biểu phí của USCIS chưa được đọc; chỉ các trang web của USCIS được đọc.

Quy định của Bộ Tài chính Hoa Kỳ theo Điều 877A và Mẫu 8854 chính thức năm 2026 chưa được đọc; số liệu năm 2026 dựa trên Văn bản hướng dẫn thủ tục 2025-32, với bản dự thảo hướng dẫn làm nguồn thứ hai.

Cách đánh thuế tại Việt Nam đối với từng bước, thuế của các tiểu bang Hoa Kỳ và việc nhập cảnh vào Hoa Kỳ sau đó chưa được xem xét, và không nội dung nào ở đây là hướng dẫn điền mẫu.