Nghị sĩ đề xuất đưa lãi tài sản mã hóa vào thuế xuất cảnh Pháp

Các nghị sĩ Pháp đã trình những đề xuất sửa đổi dự luật ngân sách năm 2027 nhằm đưa tài sản mã hóa vào diện chịu thuế xuất cảnh Pháp. Ủy ban Tài chính của Hạ viện Pháp (Assemblée nationale) đã thông qua đề xuất này ngày 8/10, một ngày trước khi chính ủy ban này bác bỏ phần thu của dự luật; ngày 10/10 đề xuất được trình lại thành 2 phiên bản. Theo đó, lãi chưa hiện thực hóa trên tài sản mã hóa sẽ bị đánh thuế khi một hộ gia đình rời Pháp sau ít nhất 6 trong 10 năm cư trú thuế tại Pháp mà nắm giữ trên 800.000 euro, tính riêng tài sản mã hóa hoặc gộp cả chứng khoán. Chưa có nội dung nào thành luật.

Đối với một gia đình Việt Nam, quy định sẽ chỉ áp dụng khi hộ gia đình đã là đối tượng cư trú thuế tại Pháp ít nhất 6 trong 10 năm trước khi chuyển đi và nắm giữ tài sản mã hóa vượt ngưỡng, chẳng hạn một gia đình định cư tại Pháp theo thẻ cư trú diện nhà đầu tư, trở thành đối tượng cư trú thuế tại đó rồi sau này chuyển đi nơi khác. Tờ khai khi rời Pháp sẽ phải liệt kê toàn bộ tài sản mã hóa nắm giữ vào ngày chuyển đi, kể cả tài sản trên tài khoản hoặc ví mở ở nước ngoài hay tự lưu ký; theo cách hiểu của TLT, tài khoản tại một tổ chức được cấp phép trong đợt thí điểm thị trường tài sản mã hóa của Việt Nam sẽ được tính là tài khoản mở ở nước ngoài. Việt Nam không có tên trong danh sách hiện hành của cơ quan thuế Pháp về những nơi đến được tự động hoãn nộp thuế xuất cảnh, danh sách áp dụng cho các trường hợp chuyển đi từ năm 2025.

Ủy ban Tài chính đã thông qua những gì

Đề xuất sửa đổi I-CF1822 do nghị sĩ Nicolas Sansu thuộc nhóm nghị sĩ Gauche démocrate et républicaine (GDR) cùng 16 nghị sĩ khác trình ngày 4/10. Theo bản dịch của TLT, Điều 167 ter mới của Bộ luật Thuế tổng quát sẽ mở đầu như sau: “Người nộp thuế có nơi cư trú thuế tại Pháp ít nhất 6 trong 10 năm trước khi chuyển nơi cư trú thuế ra khỏi Pháp phải chịu thuế, vào thời điểm chuyển đi, đối với phần lãi chưa hiện thực hóa ghi nhận trên tài sản mã hóa [theo định nghĩa tại khoản I Điều 150 VH bis] và trên các quyền liên quan.”

Khoản thuế này sẽ áp dụng với tài sản mã hóa mà các thành viên của hộ gia đình tính thuế nắm giữ vào ngày rời đi, trực tiếp hoặc qua một tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa “hoặc bất kỳ bên thứ ba nào khác”, khi tổng giá trị vượt 800.000 euro. Quy định sẽ áp dụng cho các trường hợp rời đi, tức chuyển nơi cư trú thuế ra khỏi Pháp, từ ngày 1/1/2027.

Đề xuất không tự nêu thuế suất: Thuế được tính theo khoản II bis Điều 167 bis, tức thuế xuất cảnh hiện hành, và phần thuyết minh của nhóm tác giả cho biết đề xuất dùng lại cơ chế đó, kể cả thuế suất. Các quy định về hoãn nộp, xóa thuế và kê khai của Điều 167 bis cũng sẽ áp dụng, có điều chỉnh cho tài sản mã hóa.

Hai phiên bản trình ra phiên toàn thể

I-3432, do nghị sĩ Mickaël Bouloux và nhóm nghị sĩ Xã hội trình ngày 10/10, giữ nguyên Điều 167 ter của ủy ban. I-3904, do nhóm của ông Sansu trình cùng ngày, lại coi tài sản mã hóa như chứng khoán ngay trong Điều 167 bis và áp ngưỡng 800.000 euro cho tổng giá trị chứng khoán và tài sản mã hóa. Theo cách hiểu của TLT, với I-3904, một hộ gia đình có dưới 800.000 euro tài sản mã hóa vẫn có thể thuộc diện chịu thuế nếu chứng khoán và tài sản mã hóa cộng lại vượt 800.000 euro. Phiên bản nào, nếu có, được Hạ viện thông qua vẫn còn bỏ ngỏ.

Thuế xuất cảnh hiện hành vận hành ra sao

Theo hướng dẫn kê khai năm 2026 của cơ quan thuế Pháp, một văn bản tự nhận chỉ mang tính tham khảo, thuế xuất cảnh áp dụng với người đã cư trú thuế tại Pháp 6 trong 10 năm trước khi chuyển đi và nắm giữ ít nhất 50% lợi nhuận của một công ty, hoặc chứng khoán trị giá trên 800.000 euro vào ngày rời đi. Mức thu mặc định là thuế thu nhập 12,8% cộng các khoản đóng góp xã hội 18,6% đối với người rời đi trong năm 2026.

Việc nộp thuế được tự động hoãn khi chuyển đến một nước thành viên EU khác hoặc một nước có tên trong danh sách, đã ký với Pháp các hiệp định tương trợ hành chính và tương trợ thu thuế. Danh sách áp dụng cho các trường hợp chuyển đi từ năm 2025 gồm Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc và Úc; Việt Nam không có tên. Với nơi đến khác, về nguyên tắc thuế phải nộp ngay, trừ khi người nộp thuế đề nghị hoãn, với điều kiện chỉ định người đại diện thuế tại Pháp và đưa ra biện pháp bảo đảm. Khoản thuế được xóa hoặc hoàn lại nếu tài sản vẫn được nắm giữ sau 2 năm kể từ khi chuyển đi, hoặc sau 5 năm nếu giá trị vượt 2,57 triệu euro vào ngày rời đi. Theo cách hiểu của TLT, vì văn bản của ủy ban dẫn chiếu các quy định này, một gia đình rời Pháp về Việt Nam với tài sản mã hóa vượt ngưỡng sẽ đứng trước cùng một lựa chọn: Nộp ngay, hoặc đề nghị hoãn kèm người đại diện và biện pháp bảo đảm. Việc lãi tài sản mã hóa có phải chịu thêm các khoản đóng góp xã hội hay không chưa được xác lập.

Ví tự lưu ký và stablecoin

Đề xuất thứ hai, I-CF821 của nghị sĩ Charles de Courson thuộc nhóm LIOT, được thông qua ngày 9/10, sẽ yêu cầu người nộp thuế kê khai các ví tài sản mã hóa do họ trực tiếp nắm giữ, không lưu ký tại tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa nào, khi giá trị trong ví từ 100.000 euro trở lên vào ngày 31/12. Hiện nay, BOFiP, văn bản hướng dẫn chính thức của cơ quan thuế, mô tả nghĩa vụ kê khai là áp dụng với tài khoản tài sản số mở tại các tổ chức ở nước ngoài, mức phạt 750 euro cho mỗi tài khoản không kê khai, hoặc 1.500 euro khi các tài khoản này vượt 50.000 euro; theo cách hiểu của TLT, chưa có nghĩa vụ nào áp cho ví tự lưu ký. Chế tài của đề xuất được quy định bằng cách dẫn chiếu Điều 1729 C ter, và văn bản không nêu số tiền phạt. Đề xuất đã được trình lại với số hiệu I-2701.

Đề xuất thứ ba, I-CF1826 của ông Sansu, được thông qua ngày 7/10, sẽ chấm dứt việc miễn thuế cho các giao dịch hoán đổi mà người bán nhận về token tiền điện tử (e-money token) theo định nghĩa tại Quy định MiCA của EU, loại mà nhóm tác giả gọi là stablecoin. Hiện nay, hoán đổi giữa các tài sản số không kèm khoản tiền chênh lệch không phải chịu thuế; theo cách hiểu của TLT, từ ngày 1/1/2027 các giao dịch hoán đổi sang loại token này sẽ phải chịu thuế. Đề xuất được trình lại với số hiệu I-3898 và I-3680.

Tiến trình của dự luật

Tối 9/10, Ủy ban Tài chính bác bỏ phần thu của dự luật với 31 phiếu chống, 3 phiếu thuận và 2 phiếu trắng, theo LCP, kênh truyền hình nghị viện của Hạ viện; biên bản và báo cáo của ủy ban đến ngày 13/10 vẫn chưa được công bố. Theo Điều 42 Hiến pháp, ở lần đọc thứ nhất của một dự luật tài chính, phiên toàn thể thảo luận trên cơ sở văn bản của Chính phủ, và tài liệu hướng dẫn của Hạ viện cho biết ủy ban chỉ thông qua các đề xuất sửa đổi, không thông qua một văn bản. Do đó, các đề xuất sửa đổi mà ủy ban đã thông qua đối với một dự luật tài chính không đương nhiên được chuyển sang phiên toàn thể; các tác giả đã trình lại vào ngày 10/10.

Phiên toàn thể thảo luận phần thu diễn ra từ ngày 13 đến 19/10, biểu quyết phần này ngày 20/10 và toàn bộ dự luật ngày 17/11, theo lịch làm việc của Hạ viện, trước khi Thượng viện xem xét. Cũng theo văn bản này, thời hạn 70 ngày của Nghị viện kết thúc lúc nửa đêm ngày 17/12, tính từ ngày 9/10 chứ không phải từ ngày 1/10, ngày dự luật được trình; theo Điều 47 Hiến pháp, nếu đến thời điểm đó Nghị viện chưa quyết định, dự luật có thể được đưa vào thi hành bằng pháp lệnh (ordonnance).

Không tìm thấy tuyên bố nào của Chính phủ về các đề xuất này; phiên toàn thể chưa bắt đầu thảo luận khi TLT kiểm tra vào sáng 13/10 theo giờ Paris.

Những điều bài viết này chưa xác lập

TLT chưa trực tiếp đọc văn bản luật hiện hành về thuế xuất cảnh và về nghĩa vụ kê khai; các điểm về luật hiện hành dựa trên hướng dẫn kê khai của cơ quan thuế và BOFiP. Bài viết chưa xác lập mức phạt đối với ví tự lưu ký không kê khai, việc lãi tài sản mã hóa có chịu các khoản đóng góp xã hội hay không, kết quả biểu quyết chính thức ngày 9/10, lịch làm việc của Thượng viện, phiên bản nào về thuế xuất cảnh được giữ lại, cũng như lập trường của Chính phủ. Danh sách nơi đến được tự động hoãn nộp thuế cho các trường hợp chuyển đi năm 2027 và hiệp định thuế giữa Pháp và Việt Nam chưa được kiểm tra.