Lượng tồn đọng Golden Visa Bồ Đào Nha hiện không có số liệu chính thức

Theo hãng thông tấn Lusa, ngày 7/10/2026, Bộ trưởng Phủ Thủ tướng Bồ Đào Nha (Ministro da Presidência) António Leitão Amaro cho một ủy ban của Quốc hội biết Cơ quan Hội nhập, Di cư và Tị nạn (AIMA) nay đã có thể chuyển sang xử lý hồ sơ đoàn tụ gia đình và giấy phép cư trú theo đầu tư (ARI), thường gọi là Golden Visa. Lusa đưa tin 6.000 hồ sơ ARI đã được xử lý, nhưng không nói xử lý theo nghĩa nào và vào lúc nào. TLT không tìm thấy số liệu chính thức về số hồ sơ đang chờ, cũng không tìm thấy nguồn Bồ Đào Nha nào cho con số 13% được nêu trong các bản tin tiếng Anh.

Với một gia đình Việt Nam có hồ sơ ARI chưa được giải quyết, không con số nào trong số này cho biết hồ sơ đó đang ở bước nào hay khi nào sẽ có quyết định. Golden Visa Bồ Đào Nha vẫn mở; các phương án AIMA liệt kê có diện góp vốn vào quỹ. Theo cách hiểu của TLT về luật quốc tịch năm 2026 của Bồ Đào Nha, với người nộp hồ sơ không có giấy tờ cư trú nào khác tại Bồ Đào Nha, mốc 10 năm cư trú hợp pháp mà công dân Việt Nam nay phải đáp ứng trước khi xin nhập tịch được tính từ khi giấy phép được cấp, không phải từ khi nộp hồ sơ.

Bộ trưởng đã nói gì, theo báo chí đưa tin

Trang của Quốc hội về phiên điều trần trước Ủy ban Các vấn đề Hiến pháp, Quyền, Tự do và Bảo đảm chỉ dẫn tới video phiên họp, không đính kèm biên bản, bản ghi lời hay tài liệu nào được nộp, nên các con số dưới đây là theo báo chí đưa tin.

Theo bản tin của Lusa được CNN Portugal và Observador đăng lại, bộ trưởng nói năng lực hiện có của AIMA đã cho phép cơ quan này chuyển sang “hai nhóm khác”, là đoàn tụ gia đình và ARI. Trong bản đăng trên CNN Portugal, Lusa viết rằng trong số “46 mil pedidos de ARI pendentes” (46.000 hồ sơ ARI đang chờ), “já foram despachados seis mil casos” (6.000 hồ sơ đã được xử lý); câu này còn nêu một con số về lịch hẹn mà bài này không sử dụng. Câu này là lời diễn giải của Lusa, không phải trích dẫn nguyên văn, và không cho biết “despachados” nghĩa là đã ra quyết định, đã cấp giấy phép hay đã xử lý theo cách khác. Bản tin này khi đăng trên Observador không có con số nào về ARI.

Nhật báo Diário de Notícias dẫn lời bộ trưởng mô tả con số 46.000 theo cách khác: “Quando nós chegámos tínhamos cerca de 46 mil, 45 mil processos parados” (khi chúng tôi đến, có khoảng 46.000, 45.000 hồ sơ bị đình trệ). Theo tường thuật của DN, 46.000 là số hồ sơ tồn mà Chính phủ cho biết đã có sẵn khi nhậm chức, cũng là con số mà lời diễn giải của Lusa gọi là đang chờ; cả hai bản tin đều không cho thấy ông đưa ra một con số riêng về số hồ sơ đang chờ hiện nay, và DN không nêu con số 6.000.

Con số 13%

Con số 13% xuất hiện trong các bản tin tiếng Anh về phiên điều trần. TLT không tìm thấy nguồn Bồ Đào Nha nào cho con số này: Không có trong bản tin của Lusa ở cả hai nơi đăng, trong bài của DN, trên trang của Quốc hội, trên các trang của AIMA mà TLT đã đọc, hay trong bản tóm tắt phiên điều trần do Chính phủ tự đăng ngày 12/10, vốn nêu 4 kết quả và không kết quả nào liên quan đến cư trú theo đầu tư.

Theo cách hiểu của TLT, 13% là con số 6.000 của Lusa chia cho 46.000. Phép tính này lấy số hồ sơ đã được xử lý trong một khoảng thời gian không được nêu, chia cho một lượng hồ sơ tồn mà bộ trưởng gắn, một cách ước chừng, với thời điểm Chính phủ nhậm chức, nên không thể hiểu là tỷ lệ trên số hồ sơ đang chờ hiện nay.

Mục tiêu đặt ra cho năm 2026

Cam kết này có từ phiên điều trần về dự toán ngân sách ngày 29/10/2025. Bản thuyết minh của Chính phủ cho phiên điều trần đó dự báo nguồn thu riêng của AIMA năm 2026 vào khoảng 85 triệu euro (85.423.277 euro trong bảng số liệu), so với 71,6 triệu euro năm 2025.

Theo bản tin của Lusa được Observador, Jornal de Negócios và RTP đăng lại, bộ trưởng nói “năm tới” Chính phủ sẽ giải quyết các hồ sơ đang chờ còn lại mà mình đã để lại sau cùng “vì lý do công bằng xã hội”, tức những hồ sơ nộp nhiều tiền nhất, là các Golden Visa. Lusa thuật lời ông rằng “grande parte” (phần lớn) giấy phép ARI sẽ được giải quyết trong năm 2026 và nộp “esse valor” (khoản tiền đó) dưới dạng phí, đồng thời trình bày đây là lý do ông đưa ra cho con số 85 triệu euro; bản thuyết minh không nêu mối liên hệ này. Tháng 2/2026, một nguồn chính thức của Phủ Thủ tướng (Presidência do Conselho de Ministros) cho tờ Jornal Económico biết AIMA vẫn giữ mục tiêu xử lý trong năm 2026 “todos estes pedidos” (tất cả các hồ sơ này), mà theo tường thuật của tờ báo là các hồ sơ Golden Visa đang chờ.

AIMA công bố những gì

Từ ngày 16/2/2026, AIMA chuyển việc gia hạn ARI sang cổng gia hạn trực tuyến, còn hồ sơ mới được nộp trên Portal ARI. Trang hỏi đáp của AIMA cho biết cơ quan này sắp xếp lịch hẹn theo tiến độ hồ sơ, tình trạng hồ sơ trên cổng và điều kiện vận hành sẵn có; sau buổi hẹn trực tiếp, người nộp hồ sơ chờ thủ tục được tiến hành, kèm thông báo bổ sung nếu cần thêm giấy tờ hoặc nếu dự kiến có quyết định bất lợi. Theo cách hiểu của TLT, một lịch hẹn là một bước trong hồ sơ, không phải một quyết định.

Số liệu chính thức mới nhất về kết quả xử lý mà TLT tìm thấy nằm trong Báo cáo Di cư và Tị nạn 2025 của AIMA, công bố ngày 22/9/2026: 2.685 giấy phép ARI được cấp trong năm 2025. TLT không tìm thấy số liệu nào của AIMA về hồ sơ ARI đang chờ, đã được hẹn hay đã có quyết định trong năm 2026, cũng không tìm thấy thời gian chờ chính thức.

Ý nghĩa với hồ sơ đang chờ

Trang về giấy phép cư trú theo đầu tư của AIMA vẫn liệt kê, cùng các phương án khác, khoản đầu tư tối thiểu 500.000 euro vào quỹ đầu tư không thuộc lĩnh vực bất động sản, thành lập theo pháp luật Bồ Đào Nha, với ít nhất 60% vốn được đầu tư vào các công ty có trụ sở tại Bồ Đào Nha. Không khoản đầu tư nào được phép hướng vào bất động sản; tháng 7, TLT đã trình bày đợt cải cách trước đó, vốn đã bỏ diện mua bất động sản.

Luật Tổ chức 1/2026, có hiệu lực từ ngày 19/5/2026, yêu cầu 7 năm cư trú hợp pháp với công dân các nước có tiếng Bồ Đào Nha là ngôn ngữ chính thức và công dân EU, và 10 năm với công dân các nước khác; hồ sơ xin quốc tịch đang chờ vào ngày đó vẫn áp dụng quy định cũ. Luật coi những người ở Bồ Đào Nha theo một giấy tờ cư trú, thị thực hoặc giấy phép là cư trú hợp pháp, đồng thời bãi bỏ khoản 4 Điều 15 Luật Quốc tịch, điều khoản từ năm 2024 cho tính thời gian kể từ khi nộp đơn xin giấy phép cư trú tạm thời, với điều kiện giấy phép đó được cấp. Theo cách hiểu của TLT, với người nộp hồ sơ không có giấy tờ cư trú nào khác tại Bồ Đào Nha, thời gian tính để nhập tịch nay bắt đầu từ khi giấy phép ARI được cấp. TLT đã đưa tin về thay đổi này vào tháng 8.

Chủ tịch sắp tới của AIMA

Tại phiên điều trần, bộ trưởng còn cho biết một thành viên hiện tại của hội đồng điều hành, ông César Teixeira, sẽ trở thành chủ tịch AIMA trong năm nay, theo DN và bản tin của Lusa đăng trên Observador. Ngày 13/10, trang web của AIMA vẫn ghi ông Pedro Portugal Gaspar là chủ tịch và ông Teixeira là thành viên hội đồng. Thành viên hội đồng điều hành được bổ nhiệm bằng nghị quyết của Hội đồng Bộ trưởng; TLT không tìm thấy nghị quyết nào bổ nhiệm ông Teixeira, và DN đưa tin chưa có ngày cụ thể để ông nhậm chức.

Những điều bài viết này chưa xác lập

Chưa tìm thấy số liệu chính thức về số hồ sơ ARI đang chờ tại ngày 7/10/2026, và chưa xác lập được “despachados” của Lusa bao gồm những gì, cũng như khoảng thời gian và ngày chốt của con số 6.000, vốn dựa trên một bản đăng duy nhất của Lusa. Trang của Quốc hội chỉ dẫn tới video phiên điều trần, không có bản ghi lời chính thức; bản ghi hình còn chứa những con số khác về ARI mà TLT chưa kiểm tra bằng cách nghe lại và không đăng. Cam kết năm 2025 chưa được đối chiếu với bản ghi hình của phiên điều trần đó, nên mối liên hệ giữa dự báo nguồn thu của AIMA và phí ARI dựa trên Lusa. TLT đã đọc các trang tin của AIMA nhưng không tìm kiếm trên toàn trang, không tìm thấy thời gian chờ chính thức hay nghị quyết bổ nhiệm ông César Teixeira, và chưa xác lập được thời gian cư trú tích lũy trước ngày 19/5/2026 có được tính theo quy định mới hay không.