Cá nhân cư trú tại Việt Nam phải nộp thuế đối với thu nhập ở nước ngoài dù chưa chuyển tiền về

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 và nghị định hướng dẫn, cá nhân cư trú tại Việt Nam phải nộp thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập phát sinh cả ngoài lẫn trong lãnh thổ Việt Nam, không phân biệt nơi trả và nhận thu nhập.

Thuế gắn với từng khoản cổ tức, tiền lãi hay giao dịch chuyển nhượng, và với tiền cho thuê của cả năm, mỗi loại có thuế suất và thời điểm xác định riêng. Đối chiếu với danh mục thu nhập chịu thuế của Luật, điều này cho thấy việc chuyển tiền của chính mình về Việt Nam tự nó không phải là sự kiện chịu thuế.

Văn bản hiện hành là Luật số 109/2025/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 09/2026/QH16, theo văn bản hợp nhất số 112/VBHN-VPQH ngày 20/5/2026. Bài viết chỉ xét trường hợp cá nhân cư trú; cách xác định cư trú thuế tại Việt Nam được trình bày trong một bài riêng.

Thuế đánh vào thu nhập; chưa thấy văn bản nào đánh thuế việc chuyển tiền

Điều 2 của Luật xác định người nộp thuế thu nhập cá nhân là cá nhân cư trú có thu nhập chịu thuế phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam. Nghị định 253/2026/NĐ-CP, có hiệu lực cùng ngày, quy định tại Điều 6 rằng với cá nhân cư trú, thu nhập chịu thuế là thu nhập phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam, “không phân biệt nơi trả và nhận thu nhập”.

Mỗi loại thu nhập có thời điểm xác định thu nhập tính thuế riêng. Với chuyển nhượng vốn, thời điểm là khi giao dịch hoàn thành; với chuyển nhượng bất động sản, là thời điểm hợp đồng chuyển nhượng có hiệu lực hoặc thời điểm đăng ký quyền sử dụng, quyền sở hữu.

Với cổ tức và tiền lãi, thời điểm là khi tổ chức, cá nhân trả thu nhập hoặc khi người nộp thuế nhận được thu nhập. Trường hợp cá nhân nhận được thu nhập do việc đầu tư vốn ra nước ngoài dưới mọi hình thức, Điều 52 Nghị định 253 xác định thời điểm là khi cá nhân nhận thu nhập.

Điều này cho thấy Nghị định căn cứ vào việc cá nhân nhận thu nhập, không phải việc chuyển tiền về Việt Nam, và không quy định thu nhập phải được nhận tại Việt Nam.

Điều 3 của Luật liệt kê thu nhập chịu thuế theo từng loại, và không loại nào trong danh mục là việc một người chuyển tiền của chính mình về Việt Nam. Như vậy, thu nhập đã kê khai, hay khoản vốn thuộc về chính người đó, không trở thành thu nhập chịu thuế chỉ vì được chuyển qua biên giới, dù không văn bản nào được đọc khi viết bài này nói rõ điều đó.

Khoản miễn thuế đối với “thu nhập từ kiều hối” hẹp hơn tên gọi. Điều 25 Nghị định 253 giới hạn khoản này ở tiền do thân nhân là người Việt Nam định cư ở nước ngoài, người Việt Nam đi lao động, công tác, học tập tại nước ngoài gửi về, và tiền do thân nhân là người nước ngoài gửi về nếu đáp ứng điều kiện của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Căn cứ để được miễn là giấy tờ chứng minh nguồn tiền nhận từ nước ngoài và chứng từ chi tiền của tổ chức trả hộ (nếu có). Vì khoản miễn này chỉ áp dụng cho tiền thân nhân gửi về, việc cá nhân cư trú chuyển tiền của chính mình về nước không phải là trường hợp mà quy định này mô tả.

Tài khoản ngân hàng ở nước ngoài và việc chuyển tiền về nước sẽ được đề cập trong một bài sắp đăng; chuỗi hồ sơ chứng minh khi chuyển vốn xuyên biên giới đã được trình bày trong một bài trước.

Thuế suất theo từng loại thu nhập

Không văn bản nào được đọc khi viết bài này cho biết thuế suất đối với chứng khoán có áp dụng cho cổ phiếu niêm yết ở nước ngoài hay không.

Thu nhập từ cho thuê bất động sản là thu nhập từ kinh doanh, chịu thuế 5% trên phần doanh thu năm vượt mức không phải nộp thuế mà Luật số 09/2026/QH16, áp dụng từ ngày 1/1/2026, giao Chính phủ quy định.

Nghị định 141/2026/NĐ-CP đã sửa mức này tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng, cũng từ ngày 1/1/2026; cá nhân có nhiều bất động sản cho thuê chỉ được trừ mức này một lần cho tất cả hợp đồng cho thuê.

Nghị quyết 43/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 24/8/2026, giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng, và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Bản chính thức của Nghị quyết chỉ có dạng bản quét đã ký, và nội dung được đọc từ ảnh các trang. Đến ngày 9/10/2026, chưa tìm thấy văn bản quy định chi tiết. Vì thu nhập cho thuê bất động sản được tính thuế theo điều về thu nhập từ kinh doanh, mức giảm này có vẻ áp dụng cả cho thu nhập cho thuê; không văn bản nào nói rõ điều đó.

Cổ tức và tiền lãi cho vay chịu thuế 5% trên từng khoản nhận được. Luật miễn thuế cho “lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng”, nhưng Điều 24 Nghị định 253 giới hạn khoản miễn thuế này ở các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được thành lập và hoạt động theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng.

Điều này cho thấy, xét đúng câu chữ, lãi tiền gửi tại một ngân hàng ở nước ngoài nằm ngoài diện miễn thuế. Danh mục thu nhập từ đầu tư vốn của Nghị định không nêu khoản này, nên việc áp thuế suất 5% đối với khoản này cũng chỉ là suy luận, không phải quy định thành văn.

Chuyển nhượng vốn chịu thuế 20% trên giá chuyển nhượng trừ giá mua và các khoản chi phí hợp lý, hoặc 2% trên giá chuyển nhượng nếu không xác định được giá mua và chi phí; với chi phí phát sinh ở nước ngoài, chứng từ gốc phải được một cơ quan công chứng hoặc kiểm toán độc lập của nước đó xác nhận và được dịch ra tiếng Việt.

Chuyển nhượng chứng khoán chịu thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng; Thông tư 89/2026/TT-BTC quy định nơi khai thuế đối với chuyển nhượng chứng khoán tại tổ chức phát hành ở nước ngoài, nhưng không xác định thuế suất nào áp dụng.

Chuyển nhượng bất động sản chịu thuế 2% trên giá ghi trên hợp đồng, và quy định về thuế suất này không đề cập nơi có bất động sản. Điều này cho thấy thuế suất này không giới hạn ở bất động sản tại Việt Nam.

Khoản miễn thuế cho nhà ở duy nhất, theo đúng câu chữ của Luật, chỉ áp dụng khi cá nhân “chỉ có một nhà ở, đất ở duy nhất tại Việt Nam”. Như vậy, việc bán nhà ở nước ngoài không thuộc quy định này.

Thời hạn khai thuế được tìm thấy đối với chuyển nhượng bất động sản gắn với thời hạn đăng ký biến động theo pháp luật về đất đai. Chưa tìm thấy quy định nào cho trường hợp bán ở nước ngoài.

Thu nhập bằng ngoại tệ được quy đổi ra đồng Việt Nam theo tỷ giá mua vào của ngân hàng thương mại nơi cá nhân mở tài khoản giao dịch, tại thời điểm phát sinh thu nhập; nếu không có tài khoản tại Việt Nam, theo tỷ giá trung tâm hoặc tỷ giá tính chéo do Ngân hàng Nhà nước công bố tại thời điểm đó.

Khai thuế đối với thu nhập được trả từ nước ngoài

Khi thu nhập do tổ chức nước ngoài không đăng ký thuế tại Việt Nam chi trả, hoặc khi tổ chức, cá nhân chi trả chưa khấu trừ thuế, cá nhân nhận thu nhập phải tự kê khai, nộp thuế (Điều 67 Nghị định 253). Kỳ tính thuế là từng lần phát sinh đối với thu nhập từ đầu tư vốn và từ chuyển nhượng vốn, chứng khoán, bất động sản, và là năm dương lịch đối với thu nhập cho thuê.

Trừ trường hợp chuyển nhượng bất động sản, hồ sơ khai thuế theo từng lần phát sinh phải nộp chậm nhất vào ngày thứ 10 kể từ ngày tiếp theo ngày phát sinh nghĩa vụ thuế, theo Điều 10 Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Người tự tính thuế phải nộp thuế chậm nhất vào ngày cuối cùng của thời hạn đó, theo Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15.

Thông tư 89 quy định nơi khai và hồ sơ đối với thu nhập từ đầu tư vốn và chuyển nhượng; Nghị định 68 và Thông tư 18/2026/TT-BTC quy định đối với cho thuê bất động sản:

• Cổ tức, tiền lãi do tổ chức nước ngoài không đăng ký thuế tại Việt Nam chi trả: Nộp cho cơ quan thuế quản lý nơi cá nhân cư trú, theo mẫu 04/NNG-TNCN;
• Chuyển nhượng vốn tại tổ chức ở nước ngoài, hoặc chuyển nhượng chứng khoán tại tổ chức phát hành ở nước ngoài: Nộp cho cùng cơ quan thuế đó, theo mẫu 04/CNV-TNCN; với chuyển nhượng vốn, kèm bản sao hợp đồng chuyển nhượng, tài liệu xác định trị giá vốn góp và các chứng từ chứng minh chi phí;
• Cho thuê bất động sản: Khai theo mẫu 01/BĐS, nộp cho cơ quan thuế nơi có bất động sản cho thuê, khai 2 lần trong năm (chậm nhất ngày 31/7 của năm tính thuế và ngày 31/1 của năm sau) hoặc 1 lần (chậm nhất ngày 31/1 của năm sau).

Hồ sơ khai thuế cho thuê nộp cho cơ quan thuế nơi có bất động sản. Điều này cho thấy quy định về cho thuê được xây dựng cho bất động sản tại Việt Nam; chưa tìm thấy quy định cho bất động sản ở nước ngoài.

Bản chính thức của Thông tư 89 cũng chỉ có dạng bản quét, và mọi quy định của Thông tư được dẫn trong bài đều được đọc từ ảnh các trang. Không phải nộp hồ sơ khai thuế đối với thu nhập từ kiều hối được miễn thuế (Điều 11 Nghị định 252).

Hồ sơ đã nộp có thể được khai bổ sung trong thời hạn 5 năm kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ, trong các trường hợp Luật Quản lý thuế liệt kê, trường hợp đầu tiên là trước khi cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định thanh tra, kiểm tra.

Trừ thuế đã nộp ở nước ngoài: Con đường duy nhất tìm thấy là hiệp định thuế

Điều 6 Nghị định 253 cho phép trừ số thuế thu nhập cá nhân đã nộp tại nước ngoài vào số thuế phải nộp ở Việt Nam đối với các nước đã ký Hiệp định tránh đánh thuế hai lần với Việt Nam, “theo quy định của Hiệp định”. Trong các văn bản được đọc khi viết bài này, không có quy định nào cho trừ số thuế đã nộp tại một nước chưa ký hiệp định như vậy; đây là một khoảng trống trong văn bản, không phải một quy định loại trừ rõ ràng.

Theo Điều 34 Thông tư 89, hồ sơ đề nghị khấu trừ trực tiếp gồm:

• Mẫu 02/HTQT;
• Bản sao tờ khai thuế thu nhập ở nước ngoài có xác nhận của người nộp thuế;
• Bản sao chứng từ nộp thuế ở nước ngoài có xác nhận của người nộp thuế;
• Bản sao xác nhận của cơ quan thuế nước ngoài về số thuế đã nộp.

Hồ sơ này được nộp cùng hồ sơ khai quyết toán thuế; với thu nhập không thuộc trường hợp phải quyết toán thuế, nộp cùng hồ sơ khai thuế. Tài liệu bằng tiếng nước ngoài phải được dịch ra tiếng Việt; người nộp thuế ký tên, đóng dấu trên bản dịch và chịu trách nhiệm về nội dung bản dịch.

Điều 97 chỉ bắt buộc hợp pháp hóa lãnh sự đối với giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp trong các trường hợp tại Điều 44, Điều 56 và các điều từ 76 đến 80; Điều 34, tức hồ sơ trừ thuế đã nộp ở nước ngoài, không nằm trong danh sách này.

Số thuế được trừ có bị giới hạn ở mức thuế Việt Nam tính trên cùng khoản thu nhập hay không phụ thuộc vào từng hiệp định, và các hiệp định chưa được đọc khi viết bài này.

Mức phạt, tiền chậm nộp và thời hạn truy thu

Luật Quản lý thuế quy định các mức sau, và mức phạt đối với hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp và hành vi trốn thuế không phân biệt giữa tổ chức và cá nhân:

• Khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp: Phạt 20% số tiền thuế khai thiếu;
• Trốn thuế: Phạt từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn; hành vi trốn thuế bao gồm không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế, hoặc nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn, dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp;
• Chậm nộp: Tiền chậm nộp 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp.

Nghị định 125/2020/NĐ-CP (văn bản hợp nhất năm 2024), vẫn có hiệu lực cho đến khi có văn bản thay thế, quy định mức phạt trốn thuế là 1,5 lần số thuế trốn khi không có tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ.

Thời hiệu xử phạt là 5 năm đối với hành vi trốn thuế chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và hành vi khai sai dẫn đến thiếu thuế. Quá thời hiệu, người nộp thuế không bị xử phạt nhưng vẫn phải nộp đủ số thuế và tiền chậm nộp trong thời hạn 10 năm trở về trước kể từ ngày phát hiện vi phạm; người không đăng ký thuế phải nộp cho toàn bộ thời gian trở về trước.

Theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 16/1/2026, hành vi không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế là hành vi vi phạm đang được thực hiện, và thời hiệu được tính từ ngày người có thẩm quyền phát hiện vi phạm.

Cơ quan thuế có thể biết gì từ nước ngoài

Bộ Tài chính Hoa Kỳ liệt kê hiệp định giữa Việt Nam và Hoa Kỳ để thực thi Đạo luật Tuân thủ thuế đối với tài khoản nước ngoài (FATCA) là hiệp định theo Mô hình 1 với trạng thái “đang có hiệu lực (7/7/2016)”. Theo văn bản hiệp định, Việt Nam thu thập thông tin về mọi tài khoản thuộc diện phải báo cáo cho Hoa Kỳ và trao đổi với Hoa Kỳ hằng năm.

Trong văn bản, không tìm thấy nghĩa vụ tương ứng nào buộc Hoa Kỳ báo cáo cho Việt Nam về tài khoản tại Hoa Kỳ của cá nhân cư trú Việt Nam. FATCA và thường trú nhân Hoa Kỳ được trình bày trong một bài riêng.

Pháp luật Việt Nam hướng tới phạm vi rộng hơn. Luật Quản lý thuế giao cơ quan thuế thu thập thông tin theo tiêu chuẩn trao đổi thông tin của Diễn đàn toàn cầu về minh bạch và trao đổi thông tin phục vụ mục đích thuế.

Nghị định 252 liệt kê việc trao đổi thông tin tự động theo “tiêu chuẩn báo cáo thông tin tài khoản tài chính của đối tượng không cư trú thuế tại Việt Nam” trong khuôn khổ điều ước quốc tế về thuế mà Việt Nam là thành viên.

Nghị định cũng quy định người nộp thuế, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan không được từ chối cung cấp thông tin phục vụ trao đổi theo yêu cầu hợp pháp của cơ quan thuế với lý do thông tin thuộc phạm vi bí mật ngân hàng, trừ trường hợp điều ước quốc tế có quy định khác.

Điều này cho thấy tiêu chuẩn báo cáo nêu trên điều chỉnh việc Việt Nam báo cáo thông tin về đối tượng không cư trú. Văn bản không nói Việt Nam nhận dữ liệu về tài khoản ở nước ngoài của chính cá nhân cư trú Việt Nam, cũng không nêu từ thời điểm nào.

Những điều bài viết này chưa xác lập

Chưa kiểm tra được Việt Nam đã cam kết thực hiện Chuẩn mực báo cáo chung (CRS) của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) hay chưa, Việt Nam là thành viên Diễn đàn toàn cầu từ khi nào, hay Nghị định 252 dẫn chiếu công ước đa phương nào, vì trang web của OECD từ chối truy cập tự động.

Các Hiệp định tránh đánh thuế hai lần của Việt Nam chưa được đọc, nên bài không nêu mức trần được trừ theo từng hiệp định, chẳng hạn hiệp định với Australia và Singapore.

Thuế suất đối với cổ phiếu niêm yết ở nước ngoài, cách xử lý tiền cho thuê và tiền bán bất động sản ở nước ngoài (mức 1 tỷ đồng, mức giảm theo Nghị quyết 43, thời hạn khai và cách xác định giá), cách phân loại lãi tiền gửi ở nước ngoài và việc Chính phủ quy định chi tiết Nghị quyết 43 đều còn bỏ ngỏ.

Nghị định 70/2014/NĐ-CP yêu cầu người cư trú có nguồn thu ngoại tệ vãng lai ở nước ngoài chuyển vào tài khoản tại Việt Nam, trừ khi Ngân hàng Nhà nước cho phép giữ lại. Quy định này có áp dụng cho thu nhập đầu tư của cá nhân hay không thì chưa xác lập được.

Cách Singapore, Dubai, Thái Lan và Malaysia đánh thuế thu nhập từ nước ngoài của người cư trú sẽ được so sánh trong một bài sắp đăng.