Công ước Apostille có hiệu lực với Việt Nam từ ngày 11/9/2026

Với văn bằng hay phiếu lý lịch tư pháp do Việt Nam cấp được xuất trình tại nước thành viên có quan hệ áp dụng với Việt Nam, thủ tục hợp pháp hóa tại cơ quan lãnh sự nước tiếp nhận được bãi bỏ. Nước tiếp nhận chỉ được yêu cầu một chứng nhận do cơ quan có thẩm quyền nước xuất xứ cấp. Công ước có hiệu lực với Việt Nam ngày 11/9/2026.

Video · 0:45Xem bản tin video dưới một phútKèm mốc giờ và bản chữ

Chứng nhận Apostille thay thế thủ tục hợp pháp hóa

Điều 2 của Công ước ngày 5/10/1961 về miễn hợp pháp hóa đối với giấy tờ công của nước ngoài xác định thủ tục được bãi bỏ. Định nghĩa này chỉ gồm việc cơ quan ngoại giao hoặc lãnh sự nước tiếp nhận xác nhận chữ ký, tư cách người ký và con dấu. Theo Điều 3, thủ tục duy nhất có thể được yêu cầu thay cho hợp pháp hóa là chứng nhận quy định tại Điều 4.

Theo Điều 5, chứng nhận được cấp theo yêu cầu của người ký hoặc người mang giấy tờ, xác nhận chữ ký, tư cách người ký và con dấu. Chữ ký, con dấu và dấu đóng trên chứng nhận được miễn mọi thủ tục chứng nhận. Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, nghị định quy định chứng nhận Apostille không chứng nhận nội dung hoặc hình thức giấy tờ.

Việt Nam đã ban hành quy định triển khai Công ước

Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Chính phủ ban hành Nghị định số 293/2026/NĐ-CP ngày 23/7/2026 để triển khai Công ước. Toàn văn nghị định chưa được đọc; mọi mô tả về nghị định đều dựa trên thông tin của Cổng.

Theo Cổng, Bộ Ngoại giao có thẩm quyền cấp chứng nhận. Bộ trưởng chỉ định cơ quan cấp và quy định tiêu chí, điều kiện, lộ trình phân cấp cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Cổng nêu hai phương thức nộp hồ sơ, gồm trực tiếp tại bộ phận một cửa hoặc qua bưu chính, và hoàn toàn trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh quốc gia. Các nguồn đã đọc chưa xác định thời điểm triển khai từng phương thức hay cơ quan hiện ký chứng nhận.

Phạm vi cấp chứng nhận có những ngoại lệ

Theo Cổng, ngoài nhóm giấy tờ khác, bốn nhóm giấy tờ công Việt Nam được cấp chứng nhận gồm giấy tờ tư pháp và thi hành án; giấy tờ hành chính về hộ tịch, quốc tịch, nuôi con nuôi, phiếu lý lịch tư pháp, văn bằng, chứng nhận học tập và giấy tờ y tế; văn bản công chứng; bản sao, chữ ký và hợp đồng được chứng thực.

Theo Cổng, bốn nhóm bị loại trừ gồm giấy tờ do viên chức ngoại giao hoặc lãnh sự Việt Nam lập; giấy tờ hành chính liên quan trực tiếp đến hoạt động thương mại hoặc hải quan; giấy tờ không do cơ quan có thẩm quyền lập, cũng không được công chứng hoặc chứng thực; và giấy tờ công nước ngoài.

Cổng nêu ngoại lệ trong nhóm thương mại hoặc hải quan dành cho giấy tờ từng đủ điều kiện chứng nhận lãnh sự trước khi Công ước có hiệu lực với Việt Nam. Bộ Ngoại giao sẽ lập danh mục này.

Hai trong bốn nhóm trên tương ứng với các trường hợp loại trừ tại Điều 1, gồm giấy tờ do viên chức ngoại giao hoặc lãnh sự lập và giấy tờ hành chính liên quan trực tiếp đến thương mại hoặc hải quan. Các nguồn đã đọc chưa giải thích quan hệ giữa ngoại lệ trên và điều khoản này.

Việc loại trừ giấy tờ công nước ngoài giới hạn phạm vi Việt Nam cấp chứng nhận, không phải phạm vi tiếp nhận. Theo Cổng, nghị định còn điều chỉnh việc tiếp nhận, sử dụng tại Việt Nam giấy tờ được các nước thành viên khác cấp chứng nhận Apostille.

Công ước không có hiệu lực giữa Việt Nam và ba nước thành viên

Cổng trích quy định của nghị định về cấp chứng nhận cho giấy tờ công lưu thông giữa Việt Nam và nước thành viên “có quan hệ áp dụng với Việt Nam”. Cách hiểu cụm từ này theo Điều 12 là diễn giải của bài viết, không phải của Cổng.

Khoản 2 Điều 12 quy định việc gia nhập chỉ có hiệu lực với các nước ký kết không phản đối trong sáu tháng kể từ khi nhận thông báo theo điểm d Điều 15. Khoản 3 ấn định ngày có hiệu lực là ngày thứ sáu mươi sau thời hạn đó.

Thông báo ngày 20/5/2026 nêu Đức phản đối việc Việt Nam gia nhập theo khoản 2 Điều 12. Thông báo của Áo ngày 19/6/2026 và Séc ngày 2/7/2026 cũng phản đối theo khoản này. Trên trang thông báo của cơ quan lưu chiểu, được đọc ngày 15/9/2026, mục phản đối chỉ có ba thông báo này. Không thông báo nào nêu lý do.

Vì vậy, Công ước có hiệu lực giữa Việt Nam và các nước ký kết không phản đối, nhưng không có hiệu lực giữa Việt Nam và Đức, Áo, Séc. Giấy tờ xuất trình tại ba nước này không thuộc cơ chế chỉ yêu cầu một chứng nhận.

Các nguồn đã đọc chưa giải đáp mọi vấn đề

Theo Bộ Tư pháp Việt Nam, Hà Lan thông báo việc nộp văn kiện ngày 13/1/2026; thời hạn phản đối kết thúc ngày 13/7/2026. Sáu mươi ngày sau là 11/9/2026, trùng bảng tình trạng của cơ quan lưu chiểu. Phép đối chiếu dựa trên các mốc Bộ Tư pháp công bố, với giả định ngày thông báo và ngày nhận trùng nhau.

Ba vấn đề vẫn chưa được giải quyết. Ba nước không nêu lý do phản đối, nên chưa có căn cứ nói điều gì có thể làm thay đổi sự phản đối. Điều 12 được đọc không đề cập việc rút lại phản đối; vì vậy, tình trạng này không thể gọi là vĩnh viễn hay tạm thời. Các nguồn đã đọc cũng không xác định cơ chế nào áp dụng thay thế giữa Việt Nam và Đức, Áo, Séc.