Quốc tịch theo đầu tư Thổ Nhĩ Kỳ

Khoản 2 Điều 20 Thông tư liệt kê bảy lộ trình, người nước ngoài đáp ứng bất kỳ một lộ trình nào thì được nhập quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ bằng quyết định của Tổng thống theo điểm b khoản 1 Điều 12 của Luật.

Bảy lộ trình ấy, cùng cơ quan xác định từng lộ trình:

Khi quy đổi các giá trị tiền tệ ấy thì áp tỷ giá bán hiệu lực và tỷ giá chéo của Ngân hàng Trung ương Cộng hoà Thổ Nhĩ Kỳ tại ngày xác định.

Kết quả là quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng nó đến bằng một quyết định của Tổng thống chứ không bằng một quyền mà luật trao sẵn — và đó là điểm phân biệt quan trọng nhất của diện này.

Căn cứ là điểm b được thêm vào khoản 1 Điều 12 Luật Quốc tịch số 5901, có từ ngày 28/07/2016; còn phạm vi và mức đầu tư do quy chế đăng Công báo ngày 18/09/2018 ấn định.

Người đáp ứng điều kiện có thể được nhập quốc tịch tuỳ quyết định của Tổng thống, chứ không đương nhiên được nhập.

Đường vào cũng không thẳng như các bản chào bán thường gợi ý:

Chính văn bản mô tả hai chặng nối nhau, người nước ngoài trước hết phải có giấy phép cư trú theo điểm j khoản 1 Điều 31 Luật số 6458 về người nước ngoài và bảo hộ quốc tế, cấp trên cơ sở khoản đầu tư nằm trong phạm vi và mức do Tổng thống ấn định, rồi mới tới bước nhập quốc tịch.

Và có một lộ trình thứ hai chạy song song mà các bản giới thiệu gần như không nhắc: Người nước ngoài đang giữ thẻ ngọc lam cũng nhập quốc tịch được theo đúng điều khoản ấy — đó là diện dành cho người có trình độ hoặc đóng góp đặc biệt, không đo bằng tiền, nên nó đứng cạnh bảy hình thức đầu tư chứ không nằm trong số đó.

Mỗi đường đầu tư do một cơ quan khác nhau xác nhận, và đó là cơ quan phải ra giấy cho hồ sơ. Vốn cố định do Bộ Công nghiệp và Công nghệ xác nhận. Bất động sản do Bộ Môi trường và Đô thị hoá xác nhận, kèm việc ghi chú từ chối bán trong ba năm vào sổ đăng ký địa bạ.

Tạo việc làm cho tối thiểu 50 người do Bộ Gia đình, Lao động và Dịch vụ Xã hội xác nhận. Tiền gửi tại ngân hàng hoạt động ở Thổ Nhĩ Kỳ do Cơ quan Quản lý và Giám sát Ngân hàng xác nhận, với điều kiện giữ trong tài khoản ba năm.

Chứng chỉ quỹ đầu tư bất động sản hoặc quỹ đầu tư mạo hiểm do Uỷ ban Thị trường Vốn xác nhận, cũng với điều kiện giữ ba năm

Diện này không có nghĩa vụ hiện diện, và điều đó đọc được từ chính văn bản chứ không suy ra từ danh tiếng của nó.

Điều 20 của quy chế — điều duy nhất điều chỉnh việc nhập quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ theo diện ngoại lệ — không nhắc tới cư trú ở bất kỳ chỗ nào.

Cái mà Điều 20 đặt ra thay cho nghĩa vụ cư trú là nghĩa vụ giữ tài sản, và nghĩa vụ ấy được ghi thẳng lên sổ chứ không để người mua tự hứa:

Bất động sản từ 400.000 đô la Mỹ phải được ghi chú vào sổ địa bạ rằng không bán trong ba năm, còn trường hợp mới có hợp đồng hứa bán lập tại phòng công chứng thì phải ghi chú cam kết không chuyển nhượng và không xoá đăng ký trong ba năm.

Tiền gửi từ 500.000 đô la Mỹ tại các ngân hàng hoạt động ở Thổ Nhĩ Kỳ phải giữ ba năm.

Chiều đối chiếu càng làm rõ điều này: Những yêu cầu cư trú nặng nhất của quy chế không nằm ở Điều 20 mà nằm ở diện nhập tịch thông thường, nơi đơn bị từ chối nếu người xin không cư trú liên tục năm năm tính lùi từ ngày nộp, và nơi có một quy tắc cắt thời gian rất nghiêm:

Ở ngoài Thổ Nhĩ Kỳ quá sáu tháng cộng dồn trong kỳ cư trú thì kỳ ấy bị cắt và toàn bộ thời gian trước đó không được tính.

Diện đầu tư đứng ngoài cả hai quy tắc đó.

Khoản 3 Điều 20 quy định bộ hồ sơ do cơ quan tiếp nhận lập theo chỉ thị bằng văn bản của Bộ, trong đó có hai giấy tờ liên quan tới quan hệ gia đình. Thứ nhất là giấy tờ tình trạng hôn nhân: Nếu đã kết hôn thì nộp giấy đăng ký kết hôn, nếu đã ly hôn thì nộp giấy ly hôn, nếu goá thì nộp giấy chứng tử của người phối ngẫu.

Thứ hai, nếu đã kết hôn thì phải nộp trích lục hộ tịch hoặc giấy tờ tương đương chứng minh quan hệ gia đình của vợ hoặc chồng và các con. Ngoài ra, nếu đương đơn có thân nhân là công dân Thổ Nhĩ Kỳ ở hàng thứ nhất hoặc hàng thứ hai thì cơ quan tiếp nhận tự lấy trích lục hộ tịch của những người ấy từ hệ thống

Người được cấp quốc tịch theo chương trình này nhận hộ chiếu Thổ Nhĩ Kỳ, nên con số của ô này là con số của chính hộ chiếu ấy.

Theo Passport Index của Prosperous Intelligence, dữ liệu ngày 30/09/2026, hộ chiếu Thổ Nhĩ Kỳ tới được 105 điểm đến mà không cần xin thị thực lãnh sự trước. Con số ấy gộp ba hình thức nhập cảnh và không tính thị thực điện tử phải xin trước:

Vì vậy đây là thước đo mức đi lại thuận tiện, không phải số nước miễn thị thực theo nghĩa hẹp.

Để đối chiếu, cùng nguồn và cùng cách đếm, hộ chiếu Việt Nam tới được 44 điểm đến. Hai danh sách điểm đến không lồng vào nhau, nên hiệu số chỉ là chỉ dấu chứ không phải danh sách những nơi được mở thêm.

Prosperous Intelligence ghi ngày cho dữ liệu và khuyến nghị xác minh với cơ quan chính thức của nước đến trước khi đi.

Luật Quốc tịch số 5901 chỉ nhắc tới thuế ở Điều 45 về phí dịch vụ: Người không có thu nhập theo Luật Thuế Thu nhập số 193 và con chưa thành niên đi kèm thì không phải trả phí dịch vụ nhập quốc tịch — đó là chuyện phí, không phải chế độ thuế.

Nghị định hướng dẫn số 2010/139 cũng chỉ nhắc tới thuế ở danh mục giấy tờ chứng minh thu nhập cho thủ tục nhập quốc tịch thường; lộ trình đầu tư không có yêu cầu giấy tờ thuế nào.

Nhưng có một quy định thuế gắn thẳng vào lộ trình bất động sản của chương trình, và nó đáng đọc kỹ vì điều kiện của nó là một điều kiện loại trừ.

Điều 13 điểm i Luật Thuế Giá trị Gia tăng số 3065, bổ sung bằng Luật 6824 ngày 23/2/2017, miễn thuế giá trị gia tăng cho lần bàn giao đầu tiên của nhà ở hoặc nơi làm việc, với điều kiện tiền được đưa vào Thổ Nhĩ Kỳ bằng ngoại tệ.

Chủ thể được hưởng chỉ gồm người nước ngoài không định cư tại Thổ Nhĩ Kỳ, công dân Thổ sống ở nước ngoài trên sáu tháng có giấy phép lao động hoặc cư trú, và pháp nhân không có trụ sở pháp lý hay trung tâm điều hành tại Thổ và không kiếm lợi tại Thổ qua cơ sở kinh doanh hay đại diện thường trú.

Cùng điều ấy loại những người thuộc Điều 3 khoản 1 mục 2 Luật Thuế Thu nhập ra khỏi diện miễn.

Hai chế tài đi kèm khoản miễn ấy. Thứ nhất, nếu phát hiện đã áp miễn khi không đủ điều kiện thì người mua chịu trách nhiệm liên đới cùng người nộp thuế về khoản thuế chưa thu, tiền phạt thất thu thuế và lãi chậm.

Thứ hai, nếu bán bất động sản đã mua theo diện miễn trong ba năm thì khoản thuế chưa thu phải được nộp trước khi làm thủ tục sang tên, kèm lãi hoãn theo Điều 48 Luật 6183; thời hạn này được nâng từ một năm lên ba năm bằng Điều 10 Luật số 7394 ngày 8/4/2022.

Về cư trú thuế, và đây là điểm chốt của bản ghi: Điều 3 Luật Thuế Thu nhập số 193 quy định người chịu thuế trên toàn bộ thu nhập trong và ngoài Thổ Nhĩ Kỳ là người định cư tại Thổ Nhĩ Kỳ, cùng công dân Thổ làm việc ở nước ngoài cho cơ quan có trụ sở tại Thổ.

Điều 4 định nghĩa định cư theo hai tiêu chí là có nơi cư trú tại Thổ theo Bộ luật Dân sự, hoặc ở liên tục quá sáu tháng trong một năm dương lịch, với ghi chú rằng rời đi tạm thời không cắt thời gian cư trú.

Cả hai điều ấy đều không lấy quốc tịch làm tiêu chí, nên nhập quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ tự nó không làm người đó thành đối tượng chịu thuế toàn phần.

Điều 5 còn là một điều loại trừ nữa. Người nước ngoài dù ở quá sáu tháng vẫn không bị coi là định cư nếu tới Thổ vì công việc hoặc nhiệm vụ nhất định và tạm thời, như doanh nhân, nhà khoa học, chuyên gia, công chức, phóng viên và người ở hoàn cảnh tương tự.

Cũng không bị coi là định cư là người tới để học, chữa bệnh, nghỉ ngơi, du lịch, và người bị giữ lại vì tạm giam, thi hành án hoặc bệnh tật.

Điều 6 khép lại: Người không định cư chỉ chịu thuế trên thu nhập phát sinh tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Các ngưỡng đầu tư của chương trình theo Điều 20 khoản 2 Nghị định hướng dẫn, bổ sung bằng Quyết định 2016/9601 và sửa bằng Quyết định 5072 ngày 6/1/2022, như sau:

Kênh hưu trí cá nhân được bổ sung bằng Quyết định 5554 ngày 13/5/2022.

Đọc ô này đúng phạm vi: Luật và nghị định quốc tịch im lặng về chế độ thuế. Luật Thuế Giá trị Gia tăng nói về một khoản miễn gắn vào chính lộ trình bất động sản kèm điều kiện loại trừ và chế tài.

Luật Thuế Thu nhập nói về phạm vi chịu thuế theo tư cách định cư, nhưng không cho thuế suất áp cho nhà đầu tư diện này, không nói về hiệp định tránh đánh thuế hai lần, không nói về thuế trước bạ địa chính và không nói về nghĩa vụ báo cáo tài sản nước ngoài.

Lộ trình bất động sản mang ba ràng buộc mà lời chào bán hay bỏ qua.

Thứ nhất, khoản đầu tư bị khoá ba năm: Phải ghi chú vào sổ địa chính rằng bất động sản không được bán trong ba năm; ở biến thể hợp đồng hứa bán lập tại phòng công chứng thì phải nộp đủ 400.000 đô la bằng tiền mặt và ghi chú cam kết không chuyển nhượng, không xoá đăng ký trong ba năm.

Thứ hai, phạm vi tài sản đủ điều kiện đã bị thu hẹp hai lần. Quyết định Tổng thống số 5554 đăng Công báo ngày 13/05/2022 nâng con số từ 250.000 lên 400.000 đô la.

Rồi Quyết định Tổng thống số 7938 đăng Công báo ngày 12/12/2023 đổi cụm "bất động sản" thành "bất động sản đã lập quyền sở hữu căn hộ hoặc quyền địa dịch căn hộ, hoặc bất động sản có tính chất đất đã có công trình trên đó". Tức loại đất trống ra khỏi diện.

Thứ ba, giữa các loại hình đầu tư có thể chuyển đổi qua lại nhằm hoàn thành thời hạn quy định, theo khoản 8 Điều 20. Hồ sơ còn phải có biên lai chứng minh đã nộp phí dịch vụ vào quầy thu Bộ Tài chính; và Bộ Nội vụ được lập một uỷ ban gồm đại diện bốn bộ để theo dõi tiến trình các hồ sơ theo khoản 2