Nhà đầu tư muốn có quốc tịch Síp nay phải cư trú ít nhất 8 năm

Síp ngừng cấp quốc tịch theo diện đầu tư từ ngày 1/11/2020, và một đạo luật năm 2025 đã xoá điều khoản làm cơ sở cho chương trình này. Nhà đầu tư muốn có hộ chiếu Síp hiện nay phải đi theo con đường nhập tịch thông thường: Ít nhất 8 năm cư trú hợp pháp, tức là hiện diện thực tế tại Síp, tiếng Hy Lạp trình độ B1 và bài thi hiểu biết xã hội. Giấy phép thường trú diện đầu tư 300.000 euro không được nhắc tới trong các quy định về nhập tịch.

Diện đầu tư đã chấm dứt như thế nào

Ngày 13/10/2020, Hội đồng Bộ trưởng quyết định bãi bỏ Chương trình Đầu tư Síp từ ngày 1/11/2020, với lý do chương trình có những điểm yếu kéo dài và đã bị lạm dụng. Các hồ sơ nộp đến hết ngày 30/10/2020 vẫn được xét theo chương trình cũ. Luật 224(I)/2025, công bố ngày 12/12/2025, đã xoá khoản 2 Điều 111A của Luật Đăng ký Dân sự, khoản từng là cơ sở pháp lý của chương trình.

Một nghiên cứu của Bộ Tài chính thống kê 2.855 trường hợp nhà đầu tư được nhập tịch từ tháng 6/2013 đến hết năm 2019; riêng số liệu năm 2019 là số hồ sơ được xem xét chứ không phải số hồ sơ được chấp thuận. Theo bộ tiêu chí công bố gần nhất, áp dụng từ tháng 5/2019, người nộp đơn phải đầu tư ít nhất 2 triệu euro và, thông thường, hiến tặng 2 khoản, mỗi khoản 75.000 euro.

Luật hiện quy định rằng khi quốc tịch có được qua chương trình bị thu hồi, mọi khoản đầu tư, đóng góp hay hiến tặng đều không được hoàn lại. Các thành viên gia đình có quốc tịch nhờ người bị thu hồi quốc tịch cũng có thể mất quốc tịch; quy định này áp dụng cả với gia đình của người nhập tịch theo diện thông thường và diện lao động tay nghề cao. Tháng 3/2026, Văn phòng Tổng Chưởng lý cho biết Hội đồng Bộ trưởng đã thu hồi quốc tịch trong “một số” trường hợp và Ủy ban châu Âu đã khép lại thủ tục vi phạm. TLT không tìm thấy số liệu chính thức về số trường hợp bị thu hồi.

Nhập tịch thông thường hiện nay

Các quy định có hiệu lực từ ngày 19/12/2023, được sửa đổi vào tháng 5/2024, đặt ra những điều kiện sau tại Điều 111B của Luật Đăng ký Dân sự hợp nhất:

• Cư trú: 12 tháng cư trú hợp pháp liên tục ngay trước khi nộp đơn, với tổng thời gian vắng mặt không quá 90 ngày, cộng thêm ít nhất 7 năm cư trú hợp pháp, hoặc làm việc trong khu vực công của Síp, trong vòng 10 năm trước giai đoạn 12 tháng đó.
• Hiện diện: Cư trú nghĩa là hiện diện thực tế tại Síp theo tình trạng di trú áp dụng. Thời gian ở Síp với tư cách người xin bảo hộ quốc tế, người hưởng bảo hộ bổ sung hoặc bảo hộ tạm thời, hoặc theo giấy phép du học không được tính.
• Ngôn ngữ và hiểu biết xã hội: Tiếng Hy Lạp trình độ B1, được chứng nhận qua kỳ thi viết và nói. Người có bằng tốt nghiệp trung học từ trường dạy bằng tiếng Hy Lạp hoặc bằng đại học của chương trình giảng dạy bằng tiếng Hy Lạp được miễn. Bài thi về đời sống chính trị và xã hội của Síp; theo Bộ Nội vụ, phải đạt từ 60% trở lên.
• Các điều kiện khác: Có nhân thân tốt, chỗ ở phù hợp, nguồn lực tài chính ổn định và đều đặn đủ cho bản thân và người phụ thuộc, và có ý định sinh sống tại Síp hoặc làm việc trong khu vực công của Síp.
• Lệ phí: 500 euro khi nộp đơn và 500 euro khi cấp giấy chứng nhận theo biểu phí của luật, cộng thêm 2 tem phí, mỗi tem 8,54 euro, theo Bộ Nội vụ.

Có một con đường ngắn hơn dành cho người giữ vị trí tay nghề cao tại các công ty thuộc những nhóm do một quyết định của Hội đồng Bộ trưởng năm 2021 xác định, theo tóm tắt của Bộ Nội vụ: Công ty có vốn nước ngoài có văn phòng tại Síp, công ty vận tải biển, công nghệ cao, dược phẩm hoặc công nghệ sinh học của Síp, công ty có tên trong sổ đăng ký công ty nước ngoài, và các trường đại học được kiểm định. Họ chỉ cần 3 năm thay vì 7 năm nếu có tiếng Hy Lạp B1 hoặc bằng cấp học bằng tiếng Hy Lạp, hoặc 4 năm nếu có trình độ A2. Bộ cũng yêu cầu ít nhất 2 năm làm việc tại một công ty như vậy. Luật giới hạn thời gian xét các hồ sơ này, kể cả hồ sơ của thành viên gia đình, trong 8 tháng nếu nộp một khoản phí do Bộ trưởng ấn định bằng sắc lệnh. Bộ cho biết khoản phí là 5.000 euro. Riêng đầu tư thì chưa đủ điều kiện: Người giữ giấy phép 300.000 euro và vợ hoặc chồng xác nhận không làm việc tại Síp, trừ khi làm giám đốc công ty mà họ đã đầu tư vào. Đó là ngoại lệ duy nhất mà chính sách để ngỏ, và TLT không tìm thấy hướng dẫn nào về trường hợp này.

Giấy phép 300.000 euro có tác dụng gì và không có tác dụng gì

Các điều khoản về nhập tịch không nhắc tới giấy phép thường trú diện đầu tư. Luật tính thời gian hiện diện thực tế theo bất kỳ tình trạng di trú nào đang áp dụng, và TLT hiểu điều này bao gồm cả thời gian giữ giấy phép, nhưng chỉ tính thời gian thực sự ở Síp. Theo cách hiểu đó, việc giữ giấy phép trong khi sống tại Việt Nam không giúp tích luỹ thời gian để xin quốc tịch. TLT không tìm thấy hướng dẫn chính thức nào về vấn đề này. Bản thân giấy phép sẽ mất hiệu lực nếu người được cấp chuyển sang thường trú ở nước khác hoặc vắng mặt khỏi Síp 2 năm.

Hôn nhân và huyết thống

Người nước ngoài là vợ hoặc chồng của công dân Síp có thể được đăng ký làm công dân, tùy quyết định của Bộ trưởng, sau 3 năm cùng cư trú tại Síp, tức ít nhất 6 tháng mỗi năm và 2 trong 3 năm gần nhất, hoặc sau 3 năm chung sống ở nước ngoài. Người nộp đơn còn phải có nhân thân tốt và ý định tiếp tục sinh sống tại Síp. Lệ phí là 300 euro. Trẻ sinh ra ở nước ngoài sau khi cha hoặc mẹ đã trở thành công dân Síp là công dân theo huyết thống, nhưng nếu trẻ thường trú ở nước ngoài thì phải đăng ký khai sinh theo thủ tục quy định. Trẻ sinh ra trước khi cha hoặc mẹ nhập tịch không thuộc diện này. Trẻ vị thành niên là con của công dân có thể được đăng ký theo đơn, tùy quyết định của Bộ trưởng, với lệ phí 80 euro.

Hai quốc tịch và quy định 7 năm

Síp thường không yêu cầu từ bỏ quốc tịch khác, nhưng theo đề xuất của Bộ trưởng, Hội đồng Bộ trưởng có thể bác đơn, trong một trường hợp hoặc một nhóm trường hợp cụ thể, nếu người nộp đơn không từ bỏ quốc tịch khác. TLT không tìm thấy thông tin về tần suất áp dụng quyền này. Người đã nhập tịch nếu sống ở nước ngoài 7 năm liên tục có thể bị thu hồi quốc tịch Síp, trừ khi đã làm việc cho Nhà nước Síp hoặc cho một tổ chức quốc tế mà Síp là thành viên, hoặc hằng năm đã thông báo theo thủ tục quy định với một lãnh sự quán Síp về mong muốn giữ quốc tịch.

Schengen

Síp là thành viên EU nhưng chưa tham gia đầy đủ khu vực Schengen. Trang đánh giá của Ủy ban châu Âu, đề ngày 18/3/2026, nêu Síp là nước duy nhất trong tình trạng này. Theo Đạo luật Gia nhập năm 2003, việc áp dụng đầy đủ các quy định Schengen cần một quyết định nhất trí của Hội đồng EU, sau khi có đánh giá Schengen và tham vấn Nghị viện châu Âu. Chương trình nghị sự tạm thời của Hội đồng Tư pháp và Nội vụ họp ngày 1–2/10/2026, bản sửa đổi ngày 24/9/2026, kể cả phiên Hội đồng Schengen trong kỳ họp này, không có mục nào về Síp; tính đến ngày 2/10/2026, TLT không tìm thấy quyết định nào của Hội đồng EU. Giấy phép cư trú do Síp cấp không miễn cho người được cấp việc đăng ký trong Hệ thống Nhập cảnh/Xuất cảnh của EU.

Đối với nhà đầu tư Việt Nam

Nguồn vốn từng mua được quốc tịch Síp nay có thể đem lại quyền thường trú, chứ không phải hộ chiếu. Một gia đình Việt Nam được cấp giấy phép 300.000 euro có quyền sinh sống tại Síp; quốc tịch qua con đường cư trú chỉ có thể xin sau ít nhất 8 năm sống tại đó, cùng tiếng Hy Lạp B1 và bài thi hiểu biết xã hội. Theo luật Việt Nam, việc nhập tịch Síp tự nó không làm mất quốc tịch Việt Nam.