12/11/2026 · Việt Nam EN

Citizenship · Capital · Global Mobility

The Legation Times

Người hành nghề tự do ở Đức không có lộ trình định cư sau 3 năm như người lập công ty

Michael Mai Michael Mai
Toàn cảnh Berlin nhìn từ trên cao trong ánh sáng mờ sương: Sông Spree chảy giữa các dãy nhà, một cây cầu gạch bắc ngang và tháp truyền hình nhô lên ở chân trời

Người hành nghề tự do ở Đức phải theo lộ trình chung, với 5 năm giữ giấy phép, 60 tháng đóng bảo hiểm hưu trí hoặc tương đương và các điều kiện khác, vì khoản 5 Điều 21 Luật Cư trú không áp dụng khoản 4.

Khoản 5 Điều 21 Luật Cư trú của Đức quy định người nước ngoài có thể được cấp giấy phép cư trú để hành nghề tự do, không phải đáp ứng các điều kiện mà khoản 1 đặt ra cho người lập công ty. Khoản 5 kết thúc bằng một câu: “Absatz 4 ist nicht anzuwenden”, nghĩa là “khoản 4 không áp dụng”. Khoản 4 chứa cả mức trần 3 năm đối với giấy phép tự doanh lẫn lộ trình lên giấy phép định cư sau 3 năm.

Câu này loại bỏ điều gì

Theo khoản 4 Điều 21, giấy phép tự doanh có thời hạn tối đa 3 năm. Sau 3 năm tự doanh, người giữ giấy phép có thể được cấp giấy phép định cư sớm hơn quy tắc chung, nếu hoạt động đang thực hiện cho thấy triển vọng phát triển bền vững, thu nhập bảo đảm sinh kế của người giữ giấy phép và các thành viên gia đình phụ thuộc, và điều kiện về an ninh công cộng được đáp ứng. Lộ trình của người lập công ty dựa trên khoản này.

Hướng dẫn hành chính liên bang năm 2009 nêu rằng việc cấp giấy phép định cư theo diện ưu tiên tại khoản 4 bị luật loại trừ đối với người hành nghề tự do. Cục Di trú và Tị nạn Liên bang cho biết thời hạn giấy phép hành nghề tự do tuỳ thuộc mục đích lưu trú, và quyền cư trú không thời hạn có thể được cấp sau 5 năm.

Lộ trình chung

Khoản 2 Điều 9 quy định các điều kiện để được cấp giấy phép định cư: 5 năm giữ giấy phép cư trú, sinh kế được bảo đảm, và ít nhất 60 tháng đóng góp bắt buộc hoặc tự nguyện vào bảo hiểm hưu trí theo luật định.

Điều kiện hưu trí cũng có thể được đáp ứng bằng cách chứng minh khoản chi cho quyền lợi tương đương tại một tổ chức bảo hiểm hoặc hưu trí, hoặc một doanh nghiệp bảo hiểm. Thời gian nghỉ nghề vì chăm con hoặc chăm sóc người thân tại nhà được tính tương ứng.

Các điều kiện còn gồm việc không có căn cứ về an ninh hoặc trật tự công cộng ngăn cản việc định cư, có các giấy phép khác cần thiết để hành nghề lâu dài, có kiến thức tiếng Đức đủ dùng (trình độ B1), có kiến thức cơ bản về trật tự pháp lý và xã hội, và có đủ chỗ ở cho hộ gia đình. Hoàn thành khoá học hội nhập là bằng chứng cho phần tiếng Đức và kiến thức xã hội.

Với vợ chồng sống chung, chỉ cần một người đáp ứng các điều kiện về hưu trí, về việc được phép làm việc và về các giấy phép. Thời gian lưu trú hợp pháp bằng thị thực quốc gia được tính vào 5 năm.

Ai được coi là người hành nghề tự do

Sổ tay Thị thực cho biết nhóm người hành nghề tự do dựa theo danh mục nghề tại khoản 1 Điều 18 Luật Thuế Thu nhập. Danh mục gồm hoạt động độc lập về khoa học, nghệ thuật, văn học, giảng dạy và giáo dục, cùng các nghề độc lập như bác sĩ, luật sư, kỹ sư, kiến trúc sư, tư vấn thuế, nhà báo, phiên dịch, biên dịch và “các nghề tương tự”.

Khoản 5 quy định giấy phép “có thể” được cấp. Hướng dẫn liên bang nói đến việc cơ quan thực hiện quyền quyết định theo cân nhắc, coi ý kiến của các cơ quan được tham vấn là có ý nghĩa quyết định, và nêu rằng giấy phép chỉ có thể được cấp nếu công việc thực tế được thực hiện dưới hình thức tự doanh. Sổ tay Thị thực giao cho cơ quan đại diện tự chịu trách nhiệm kiểm tra xem công việc là hành nghề tự do hay thực chất là quan hệ lao động.

Nếu nghề đòi hỏi giấy phép hành nghề, giấy phép ấy phải đã được cấp hoặc đã được cam kết cấp. Các tổ chức chuyên môn tại nơi dự kiến làm việc, cơ quan quản lý thương mại, tổ chức đại diện nghề nghiệp theo luật công và cơ quan cấp phép hành nghề phải tham gia thẩm định. Công nhận trình độ nước ngoài là cần thiết đối với các nghề được pháp luật quản lý và không bắt buộc với các nghề khác, thủ tục thường kéo dài từ 3 đến 4 tháng.

Tiền và tuổi

Khoản 5 áp dụng “khác với khoản 1”, trong khi khoản 1 đặt ra 3 điều kiện cho người lập công ty, gồm lợi ích kinh tế hoặc nhu cầu của địa phương, tác động tích cực đối với nền kinh tế, và nguồn tài chính được bảo đảm bằng vốn tự có hoặc cam kết cho vay. Điều này cho thấy người hành nghề tự do không phải đáp ứng các điều kiện ấy, dù quy tắc chung vẫn đòi sinh kế được bảo đảm mà không dùng đến quỹ công, kể cả bảo hiểm y tế.

Với người trên 45 tuổi, theo nguyên tắc, giấy phép chỉ được cấp nếu người đó có chế độ hưu trí thoả đáng, theo khoản 3 Điều 21. Luật không ấn định mức cụ thể. Hướng dẫn liên bang yêu cầu cơ quan đưa ra một dự báo, và nêu các căn cứ có thể dùng gồm tài sản dưới mọi hình thức, quyền lợi hưu trí đã tích luỹ ở nước ngoài hoặc tại Đức, và tài sản kinh doanh hoặc khoản đầu tư.

Cơ quan quản lý người nước ngoài của Berlin nêu tiêu chuẩn riêng, từ ngày 1/7/2025: Người trên 45 tuổi phải có triển vọng, khi đủ 67 tuổi, có lương hưu 1.612,53 EUR mỗi tháng (trong ít nhất 12 năm) hoặc tài sản 232.204 EUR. Berlin miễn chứng minh điều này cho công dân 5 nước, và Việt Nam không nằm trong số đó.

Việt Nam không có tên trong danh sách các hiệp định an sinh xã hội song phương do cơ quan bảo hiểm hưu trí của Đức và, tính đến ngày 1/2/2026, Bộ Lao động và Các vấn đề Xã hội Liên bang công bố. Chưa xác lập được liệu thời gian đóng bảo hiểm xã hội ở Việt Nam có thể được chấp nhận là quyền lợi tương đương hay không.

Bản tin hàng tuần

Hãy để lại địa chỉ thư của quý vị. Chúng tôi sẽ cập nhật thông tin về đầu tư quốc tịch, dòng vốn quốc tế và dịch chuyển toàn cầu.

Gia đình và thời gian vắng mặt

Vợ hoặc chồng của người giữ giấy phép có quyền được cấp giấy phép cư trú theo khoản 1 Điều 30 nếu cả hai đã đủ 18 tuổi, đã là vợ chồng khi người giữ được cấp giấy phép, và thời gian lưu trú dự kiến trên 1 năm. Yêu cầu về tiếng Đức cơ bản được miễn đối với vợ hoặc chồng của người giữ giấy phép theo Điều 21.

Yêu cầu về chỗ ở cũng được miễn cho gia đình theo khoản 5 Điều 29, một quy định sẽ hết hiệu lực vào ngày 31/12/2028. Giấy phép của thành viên gia đình có thời hạn không dài hơn giấy phép của người giữ.

Con chưa thành niên, chưa kết hôn có quyền được cấp giấy phép cư trú theo Điều 32 nếu cả cha lẫn mẹ, hoặc cha hoặc mẹ duy nhất có quyền nuôi dưỡng, giữ giấy phép cư trú để làm việc, trong đó có giấy phép theo Điều 21, hoặc một loại giấy phép khác thuộc danh sách.

Con từ 16 tuổi trở lên mà không chuyển sang Đức cùng cha mẹ phải thông thạo tiếng Đức hoặc có cơ sở để nhận định là có khả năng hoà nhập. Điều kiện này không áp dụng khi cha hoặc mẹ, hoặc người vợ hoặc chồng sống cùng của họ, giữ giấy phép theo Điều 21.

Theo Điều 51, giấy phép cư trú mất hiệu lực nếu người giữ xuất cảnh vì một lý do không mang tính tạm thời, hoặc xuất cảnh và không nhập cảnh trở lại trong vòng 6 tháng hoặc trong thời hạn dài hơn do cơ quan quản lý người nước ngoài ấn định. Khi tính 5 năm, mỗi lần ở ngoài Đức mà không làm giấy phép mất hiệu lực chỉ được tính tối đa 6 tháng.

Thuế

Người giữ và sử dụng một nơi ở tại Đức, hoặc lưu trú liên tục tại Đức trên 6 tháng, có nghĩa vụ nộp thuế thu nhập không giới hạn tại Đức.

Thu nhập hành nghề tự do là thu nhập từ lao động độc lập, và Luật Thuế Thu nhập loại các nghề tự do khỏi khái niệm cơ sở kinh doanh. Điều này cho thấy thu nhập từ một hoạt động là nghề tự do theo Luật đó nằm ngoài thuế kinh doanh, loại thuế áp dụng cho cơ sở kinh doanh.

Việc bắt đầu hành nghề tự do phải được thông báo cho cơ quan thuế trong vòng 1 tháng.

Nộp hồ sơ từ Việt Nam

Việt Nam không nằm trong danh sách các quốc tịch được nhập cảnh miễn thị thực để lưu trú dài hạn và xin giấy phép ngay tại Đức, nên thị thực quốc gia phải được cấp trước khi nhập cảnh. Diện tự doanh không nằm trong các loại hồ sơ mà nhà cung cấp dịch vụ thị thực tiếp nhận.

Người xin thị thực nộp hồ sơ theo tỉnh nơi cư trú thường xuyên. Đại sứ quán tại Hà Nội phụ trách một nhóm tỉnh phía Bắc và Bắc Trung Bộ trong danh sách, đến Thừa Thiên Huế, còn Tổng Lãnh sự quán tại TP. Hồ Chí Minh phụ trách các tỉnh miền Trung và miền Nam trong danh sách.

Lệ phí thị thực quốc gia là 75 EUR (37,50 EUR đối với người dưới 18 tuổi), nộp bằng đồng Việt Nam và không hoàn lại nếu hồ sơ bị từ chối hoặc rút lại. Theo nguyên tắc, người nộp hồ sơ phải nộp trực tiếp.

Cơ quan quản lý người nước ngoài tại Đức tham gia xử lý hồ sơ, bất kể thời gian lưu trú dự kiến. Bộ Ngoại giao Đức cho biết thị thực quốc gia cho lưu trú dài hạn, tuỳ mục đích, có thời gian xử lý kéo dài vài tháng.

Trang đặt lịch của Đại sứ quán tại Hà Nội cho biết lịch hẹn cho mọi loại thị thực được cấp qua danh sách chờ. Danh mục giấy tờ tự doanh của các cơ quan đại diện được soạn cho người lập công ty, với kế hoạch kinh doanh và trích lục đăng ký kinh doanh tại Đức. Chưa tìm thấy danh mục riêng cho người hành nghề tự do.

Đức đã phản đối việc Việt Nam gia nhập Công ước Apostille vào ngày 20/5/2026, nên Công ước không áp dụng giữa hai nước.

Đại sứ quán cho biết giấy tờ của Việt Nam nhìn chung phải được hợp pháp hoá lãnh sự để dùng tại cơ quan Đức, sau khi được Bộ Ngoại giao Việt Nam chứng nhận trước. Lệ phí cho dấu hợp pháp hoá là 30 EUR, nộp tiền mặt bằng đồng Việt Nam. Đại sứ quán khuyến nghị kiểm tra trước xem cơ quan Đức có nhất thiết yêu cầu hợp pháp hoá hay không.

Đại sứ quán thực hiện hợp pháp hoá lãnh sự cho 8 loại giấy tờ trong danh sách: Giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng tử, giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, trích lục đăng ký nhận cha, mẹ, con, giấy xác nhận thông tin về cư trú, quyết định ly hôn của toà án và phiếu lý lịch tư pháp.

Các giấy tờ khác không thể được hợp pháp hoá, và mỗi giấy tờ phải kèm bản dịch tiếng Đức. Bằng cấp không nằm trong danh sách này; danh mục giấy tờ tự doanh yêu cầu bằng cấp chuyên môn bản gốc kèm bản dịch công chứng sang tiếng Đức.

Không có diện thị thực du mục số

Luật Cư trú và Sổ tay Thị thực của Bộ Ngoại giao Đức không có diện thị thực du mục số. Trang tóm tắt chương trình xếp giấy phép hành nghề tự do theo khoản 5 Điều 21 vào diện đó.

Những điều bài viết này chưa xác lập

Chưa xác lập được thời hạn tiêu chuẩn của giấy phép hành nghề tự do cấp lần đầu, thời gian chờ lịch hẹn, ngày đăng thông báo về danh sách chờ của Hà Nội (trang kết thúc bằng dòng “Stand: April 2024”), tiêu chuẩn hưu trí của các cơ quan ngoài Berlin, và việc lệ phí hợp pháp hoá 30 EUR có tính theo từng giấy tờ hay không.

Chưa kiểm chứng được từ nguồn chính thức liệu có hiệp định thuế giữa Đức và Việt Nam đang áp dụng hay không. Phía Việt Nam, gồm thủ tục chứng nhận trước và cư trú thuế, chưa được xem xét.

The Legation Times biên soạn nội dung từ tài liệu đã công bố; nội dung tại đây không phải tư vấn pháp lý, tư vấn thuế hay khuyến nghị đầu tư. Trường hợp quý độc giả phát hiện ra sai sót, kính mời quý độc giả gửi yêu cầu đính chính. Với trường hợp liên quan đến quyền sử dụng nội dung, hãy thực hiện gửi yêu cầu gỡ bỏ.

Đọc thêm

Bản tin hàng tuần

Bản tin về đầu tư quốc tịch, dòng vốn và dịch chuyển toàn cầu sẽ được gửi hàng tuần. Quý độc giả vui lòng để lại địa chỉ thư điện tử để nhận bản tin mới nhất.