Người Việt Nam định cư ở nước ngoài chỉ có hộ chiếu nước ngoài có thể được miễn thị thực đến 5 năm

Trong một gia đình Việt Nam đã nhập quốc tịch nước khác, qua đầu tư hay bằng cách khác, và về sống dài ngày tại Việt Nam, các thành viên không đi lại bằng cùng một loại giấy tờ. Thành viên có hộ chiếu Việt Nam còn giá trị nhập cảnh bằng hộ chiếu ấy.

Người Việt Nam định cư ở nước ngoài chỉ có hộ chiếu nước ngoài, và vợ, chồng, con là người nước ngoài của người Việt Nam, có thể được cấp giấy miễn thị thực. Cha, mẹ, vợ, chồng, con là người nước ngoài của công dân Việt Nam đang thường trú tại Việt Nam còn có thể được cấp thẻ tạm trú và, sau 3 năm tạm trú liên tục, được xét cho thường trú.

Ai dùng giấy tờ nào

Thành viên vẫn có hộ chiếu Việt Nam còn giá trị

Theo Điều 34 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam, công dân Việt Nam được nhập cảnh khi có giấy tờ xuất nhập cảnh còn nguyên vẹn, còn thời hạn sử dụng; luật không đặt yêu cầu thị thực hay miễn thị thực đối với công dân.

Điểm c khoản 2 Điều 5 buộc công dân sử dụng giấy tờ xuất nhập cảnh do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp để xuất cảnh, nhập cảnh, và tờ khai đề nghị cấp giấy miễn thị thực năm 2026 nhắc lại nghĩa vụ này.

Theo khoản 4 Điều 5 Luật Quốc tịch Việt Nam, được bổ sung năm 2025, công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài, trong quan hệ với cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam trên lãnh thổ Việt Nam, chỉ được công nhận là công dân Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế có quy định khác.

Việc nhập quốc tịch nước ngoài không tự làm mất quốc tịch Việt Nam được giải thích trong một bài riêng.

Nghị định về giấy miễn thị thực không nói rõ rằng người có hộ chiếu Việt Nam còn giá trị bị loại trừ.

Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ, trên một trang không ghi ngày, nêu rằng người này không thuộc đối tượng được cấp; một câu trả lời trên trang hỏi đáp của Bộ Ngoại giao, cho câu hỏi ngày 24/4/2025, cũng nói như vậy. Điều này cho thấy nghĩa vụ tại điểm c khoản 2 Điều 5 là một căn cứ luật định cho cách làm này.

Giấy miễn thị thực

Khoản 5 Điều 12 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam miễn thị thực cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài có hộ chiếu do cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài cấp, vợ, chồng, con là người nước ngoài của họ, và vợ, chồng, con là người nước ngoài của công dân Việt Nam, “theo quy định của Chính phủ”.

Quy định ấy là Nghị định 82/2015/NĐ-CP. Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật của Bộ Tư pháp (bản ghi cập nhật ngày 18/4/2026) ghi nghị định này còn hiệu lực, không có văn bản nào làm hết hiệu lực một phần hay toàn bộ, và trang thông tin của nghị định trên Công báo không ghi văn bản sửa đổi nào.

Luật Quốc tịch Việt Nam, theo văn bản hợp nhất tháng 7/2025, định nghĩa người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam và người gốc Việt Nam cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài; người gốc Việt Nam là người từng có quốc tịch Việt Nam mà khi sinh ra quốc tịch được xác định theo nguyên tắc huyết thống, cùng con, cháu của họ, đang cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài.

Giấy tờ chứng minh là bản sao chứng thực giấy khai sinh, quyết định cho thôi quốc tịch Việt Nam hoặc giấy xác nhận mất quốc tịch Việt Nam, hoặc giấy tờ khác có ghi quốc tịch Việt Nam hay chứng minh người đó từng có quốc tịch Việt Nam; tờ khai áp dụng từ ngày 1/7/2026 còn chấp nhận các giấy tờ như hộ chiếu Việt Nam đã hết giá trị hoặc thẻ căn cước.

Vợ, chồng, con là người nước ngoài chứng minh quan hệ gia đình. Trường hợp không có giấy tờ chứng minh là người Việt Nam định cư ở nước ngoài, nghị định cho phép cơ quan đại diện xem xét giấy tờ có ghi đương sự là người gốc Việt Nam để quyết định việc tiếp nhận hồ sơ.

Hộ chiếu phải còn giá trị ít nhất 1 năm, và người đề nghị không thuộc các trường hợp chưa cho nhập cảnh hoặc tạm hoãn xuất cảnh theo luật. Giấy miễn thị thực có thời hạn tối đa 5 năm và phải hết hạn trước hộ chiếu ít nhất 6 tháng. Giấy được cấp cho người nhập cảnh thăm thân, giải quyết việc riêng; mỗi người một giấy, trẻ em đi chung hộ chiếu với cha hoặc mẹ được cấp chung.

Mỗi lần nhập cảnh, đơn vị kiểm soát xuất nhập cảnh cấp chứng nhận tạm trú 6 tháng, hoặc bằng thời hạn còn lại của giấy miễn thị thực nếu ngắn hơn. Người cần ở lại lâu hơn, được cơ quan, tổ chức, cá nhân tại Việt Nam bảo lãnh và có lý do chính đáng, có thể được gia hạn tạm trú không quá 6 tháng.

Ở nước ngoài, cơ quan đại diện gửi danh sách người đề nghị về Cục Quản lý xuất nhập cảnh trong 1 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, Cục trả lời trong 3 ngày làm việc, và cơ quan đại diện cấp giấy trong 1 ngày làm việc kể từ khi nhận được trả lời. Người đang tạm trú tại Việt Nam nộp hồ sơ tại Cục, và Cục quyết định trong 5 ngày làm việc.

Trang thủ tục của Bộ Công an ghi cách nộp trực tuyến cho trường hợp này, nhưng hộ chiếu vẫn phải gửi qua dịch vụ bưu chính công ích; ở nước ngoài, trang khai trực tuyến của Bộ Ngoại giao chỉ dùng để điền tờ khai, hồ sơ vẫn nộp tại cơ quan đại diện gần nhất.

Giấy miễn thị thực bị thu hồi nếu phát hiện người được cấp không thuộc đối tượng hoặc thuộc các trường hợp chưa cho nhập cảnh, tạm hoãn xuất cảnh theo luật; người bị thu hồi không được hoàn trả lệ phí.

Thị thực và thẻ tạm trú ký hiệu TT cho thân nhân của công dân

Cha, mẹ, vợ, chồng, con là người nước ngoài của công dân Việt Nam thuộc diện cấp thị thực ký hiệu TT. Luật chỉ đặt giới hạn dưới 18 tuổi cho con của người nước ngoài được cấp thị thực. Như vậy, văn bản không đặt giới hạn tuổi cho con của công dân Việt Nam.

Thị thực TT có thời hạn tối đa 1 năm. Người nước ngoài thuộc diện TT đang tạm trú tại Việt Nam có thể được cấp thẻ tạm trú, có giá trị thay thị thực, với thời hạn tối đa 3 năm và ngắn hơn thời hạn còn lại của hộ chiếu ít nhất 30 ngày. Việc người nước ngoài không có thẻ tạm trú hay thẻ thường trú được đăng ký tài khoản VNeID được trình bày trong một bài riêng.

Người bảo lãnh nộp hồ sơ tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh nơi mình cư trú, và cơ quan này quyết định trong 5 ngày làm việc.

Điểm c khoản 1 Điều 45 trao cho công dân Việt Nam thường trú ở trong nước quyền bảo lãnh cha, mẹ, vợ, chồng, con là người nước ngoài xin cấp thẻ tạm trú hoặc xin thường trú. Điều này cho thấy người thân là công dân đang sống ở nước ngoài trước hết phải thường trú tại Việt Nam mới đứng ra bảo lãnh được.

Để so sánh, thị thực điện tử có thời hạn tối đa 90 ngày, và công dân các nước được Việt Nam đơn phương miễn thị thực được tạm trú 45 ngày. Thẻ tạm trú cho nhà đầu tư (ĐT1 đến ĐT4) là một diện khác, được trình bày trong một bài riêng.

Thường trú qua người thân là công dân Việt Nam

Theo khoản 3 Điều 39, người nước ngoài được cha, mẹ, vợ, chồng, con là công dân Việt Nam đang thường trú tại Việt Nam bảo lãnh được xét cho thường trú. Điều 40 yêu cầu có chỗ ở hợp pháp, có thu nhập ổn định bảo đảm cuộc sống tại Việt Nam và, với diện này, đã tạm trú tại Việt Nam liên tục từ 3 năm trở lên.

Thông tư 31/2015/TT-BCA của Bộ Công an, theo văn bản năm 2015, tính 3 năm này theo dấu kiểm chứng nhập cảnh, xuất cảnh, là tổng thời gian tạm trú từ 3 năm trở lên trong 4 năm gần nhất trước ngày nộp hồ sơ.

Ba thông tư sửa đổi sau đó đã được tìm thấy, trong đó hai thông tư đã được đọc, 06/2025 và 70/2026; theo lời văn, cả hai đều không thay đổi cách tính ấy. Thông tư thứ ba, 65/2022, chưa được mở ra đọc.

Hồ sơ gồm lý lịch tư pháp do nước mà người đó là công dân cấp và công hàm của cơ quan đại diện nước đó đề nghị Việt Nam giải quyết cho người đó thường trú. Bộ trưởng Bộ Công an quyết định trong 4 tháng kể từ ngày nhận đủ hồ sơ; thời hạn này có thể kéo dài thêm không quá 2 tháng.

Thường trú không có thời hạn và thẻ thường trú có giá trị thay thị thực, nhưng định kỳ 10 năm một lần người thường trú phải đến Công an cấp tỉnh để đổi thẻ. Trong các điều về thường trú, văn bản hợp nhất cho thấy Luật 118/2025 chỉ sửa Điều 43, về cấp đổi, cấp lại thẻ.

Lệ phí từ tháng 4/2026

Thông tư 28/2026/TT-BTC quy định mức thu từ ngày 1/4/2026, khi Thông tư 25/2021/TT-BTC hết hiệu lực.

Giấy miễn thị thực cấp mới hoặc cấp lại thu 10 USD; thẻ tạm trú thu 145 USD với thời hạn không quá 2 năm, 155 USD với thời hạn trên 2 năm đến 5 năm và 165 USD với thời hạn trên 5 năm đến 10 năm; gia hạn tạm trú thu 10 USD; thẻ thường trú cấp mới hoặc cấp lại thu 100 USD.

Mức thu quy định bằng USD có thể được thu bằng USD hoặc bằng đồng Việt Nam theo tỷ giá quy đổi. Chưa tìm thấy mục nào trong thông tư cho việc đổi thẻ thường trú 10 năm một lần, và trang thủ tục của Bộ Công an cho việc này không ghi lệ phí.

Thông tư 81/2026/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, sửa mức lệ phí thẻ đi lại của doanh nhân APEC và không sửa các mức trên; Thông tư 149/2026, có hiệu lực từ ngày 23/11/2026, sửa bốn thông tư phí khác và giữ nguyên các mức này; thông tư này mới chỉ được đọc trên cơ sở dữ liệu quốc gia.

Tại cơ quan đại diện ở nước ngoài, biểu phí lãnh sự, tức Thông tư 264/2016/TT-BTC theo văn bản hợp nhất năm 2022, ghi 10 USD cho một giấy miễn thị thực.

Các trang chính thức chậm cập nhật

Các trang chính thức đọc ngày 13/10/2026 khác với các văn bản nêu trên ở bốn điểm:

• Các trang thủ tục của Bộ Công an về giấy miễn thị thực, về thẻ tạm trú và về thường trú cấp tỉnh, không ghi ngày, dẫn Thông tư 25/2021 làm căn cứ thu lệ phí. Mức thu trên hai trang đầu khớp với Thông tư 28/2026; trang về thường trú ghi tên một đơn vị ở ô dành cho mức phí.
• Trang hướng dẫn thủ tục thường trú giải quyết tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, không ghi ngày, yêu cầu người thuộc diện có công lao, đóng góp và diện nhà khoa học, chuyên gia nộp giấy bảo lãnh; luật gắn giấy bảo lãnh với diện được người thân bảo lãnh.
• Trang của Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ ghi hộ chiếu phải còn giá trị ít nhất 6 tháng kể từ ngày nhập cảnh; nghị định và trang thủ tục của Bộ Công an ghi ít nhất 1 năm.
• Câu trả lời của Bộ Ngoại giao cho câu hỏi tháng 4/2025 ghi mỗi lần nhập cảnh được tạm trú 180 ngày, gia hạn tối đa 180 ngày; nghị định quy định 6 tháng.

Những điều bài viết này chưa xác lập

Thông tư 65/2022/TT-BCA, văn bản sửa đổi Thông tư 31/2015, chưa được mở ra đọc, và chưa tìm thấy văn bản hợp nhất của Thông tư 31/2015.

Tình trạng hiệu lực của thông tư về phí lãnh sự trên cơ sở dữ liệu quốc gia chưa được kiểm tra, và mức thu thực tế hiện nay tại từng cơ quan đại diện chưa được xác lập.

Việc các cơ quan đại diện khác ngoài Đại sứ quán tại Hoa Kỳ có cùng cách loại trừ người có hộ chiếu Việt Nam còn giá trị hay không chưa được kiểm tra, và ai có thể được cấp thị thực điện tử chưa được tra cứu.

Việc công dân nhập cảnh bằng hộ chiếu nước ngoài có bị xử phạt hay không chưa được tra cứu, cũng như điều kiện đăng ký thường trú tại Việt Nam đối với người thân là công dân sẽ đứng ra bảo lãnh.

Ba luật năm 2026 sửa đổi nhiều luật cùng lúc (Luật 14/2026, 20/2026 và 21/2026) chưa được mở ra đọc.

Tờ khai năm 2026 ghi nộp trực tiếp, trong khi cổng dịch vụ công của Bộ Công an có cách nộp trực tuyến; tờ khai và cổng dịch vụ công khớp với nhau như thế nào chưa được xác lập.

Vấn đề cư trú thuế khi sống dài ngày chưa được tra cứu. Việc hộ chiếu thứ hai không quyết định cư trú thuế tại Việt Nam được giải thích trong một bài riêng.