Quốc tịch theo đầu tư Bắc Macedonia

Đạo luật không in một con số nào, và điều đáng nói là con số ấy nằm ở đâu — vì văn bản ấn định con số ấy chưa đối chiếu được tại nguồn chính thức. Điều 11 khoản 2 giao thẳng: Chính phủ bằng một nghị định sẽ ấn định các tiêu chí về lợi ích khoa học, kinh tế, văn hoá, thể thao hoặc lợi ích quốc gia khác.

Bản hợp nhất không nhắc tới việc đầu tư, còn đồng euro chỉ được nhắc tới trong tính từ chỉ châu Âu và trong khoản tiền phạt từ 15 đến 30 euro quy đổi ra denar ở Điều 25-a, không bao giờ như một ngưỡng.

Nghị định sửa đổi mới nhất mà Bộ Nội vụ đang treo, Công báo RSM số 42 ngày 19/02/2021, cũng không mang con số: Nó thêm một tiêu chí khoa học và giao việc cho Quỹ Đổi mới và Phát triển Công nghệ.

Vậy mức tiền nằm ở nghị định gốc, và chính nghị định sửa đã dẫn đủ số hiệu của bản gốc ấy để ai cần có thể tra: Công báo Cộng hòa Macedonia số 9/05 và 161/12, cùng Công báo Cộng hòa Bắc Macedonia số 255/19.

Cả hai đường vào trực tuyến dẫn tới con số ấy đều không dùng được: Cổng riêng của chương trình, mkcitizenship.gov.mk, hiện không truy cập được, còn trang của Quỹ Đổi mới, fitr.mk, gần như không có nội dung và chuyển người đọc sang một tên miền khác hẳn, nên không thể dùng làm nguồn.

Kết quả là quốc tịch qua thủ tục nhập tịch, và hai điều khoản quyết định nó đáng đọc kỹ vì một điều cho, một điều lấy lại. Điều 13 ấn định thời điểm: Người nộp có quốc tịch Cộng hòa Bắc Macedonia kể từ ngày quyết định tiếp nhận được trao tận tay — không phải ngày ký, không phải ngày đăng công báo, mà ngày trao.

Điều 14 giữ cửa thu hồi, và cửa ấy rộng hơn người ta tưởng: Quyết định tiếp nhận có thể bị huỷ sau khi đã trao nếu xác định rằng khi nộp đơn, người nước ngoài đã cung cấp dữ liệu không đúng sự thật hoặc không chính xác, hoặc đã dùng giấy tờ giả.

Thời hiệu để huỷ không phải một con số riêng mà neo vào hình luật: Khoản 2 quy định quyết định bị huỷ trong thời hạn được ấn định cho việc hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi ấy.

Và khoản 3 kéo hậu quả sang người khác: Trong trường hợp ấy, quyết định tiếp nhận của những đứa con chưa thành niên đã nhận quốc tịch cùng lúc với cha mẹ cũng bị huỷ theo.

Thẩm quyền không nằm ở một bộ tiêu chí tự động: Điều 11 khoản 3 quy định chính phủ cho ý kiến về việc có tồn tại lợi ích đặc biệt ấy hay không, nên đây là một quyết định chính trị được luật hoá chứ không phải một phép chấm điểm.

Diện này không có đồng hồ cư trú — đó là điểm phân biệt nó với mọi lối nhập tịch khác trong chính đạo luật — nhưng nó có ba mốc thủ tục, và cả ba đều nằm ở Điều 7 chứ không ở Điều 11, nên đọc riêng Điều 11 sẽ mất hết.

Mốc thứ nhất là mốc của người nộp: Cơ quan giải quyết điều kiện an ninh theo khoản 1 điểm 8 phải ra quyết định trong thời hạn sáu tháng kể từ ngày người nước ngoài nộp đơn.

Mốc thứ hai là mốc nội bộ và nó ngắn: Người có thẩm quyền của Bộ Nội vụ đang thụ lý phải, trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận đơn, theo nghĩa vụ công vụ đi thu thập các chứng cứ và dữ liệu cần để chứng minh các điều kiện tại điểm 1, 2, 6, 7 và 8.

Mốc thứ ba là mốc của cơ quan bị hỏi: Người có thẩm quyền của cơ quan công được yêu cầu phải gửi chứng cứ và dữ liệu trong vòng 90 ngày kể từ ngày nhận yêu cầu.

Ba mốc này không cộng lại thành một thời gian xử lý tổng, và đạo luật không nêu một con số tổng nào — nên đừng suy ra sáu tháng là hạn cho toàn bộ hồ sơ; sáu tháng chỉ là hạn cho một điều kiện.

Mốc cuối cùng là mốc hiệu lực, Điều 13: Quốc tịch phát sinh vào ngày quyết định được trao tận tay. Còn về phía trước đó, thứ mà diện này không có là bảy năm cư trú của lối nhập tịch thường — xem ô điều kiện cư trú.

Điều kiện cư trú của diện này là không có, và đó không phải suy luận mà là cách Điều 11 được viết: Người nước ngoài đáp ứng các điều kiện tại Điều 7 khoản 1 điểm 1 và 8 có thể nhập tịch nếu việc đó tạo thành lợi ích quốc gia về khoa học, kinh tế, văn hoá, thể thao hoặc ở lĩnh vực khác.

Chỉ hai điểm, nên phải mở Điều 7 ra xem hai điểm ấy là gì và tám điểm còn lại bị bỏ là gì. Hai điểm được giữ nhẹ tới mức gần như không chặn ai: Điểm 1 là đủ 18 tuổi, điểm 8 là việc tiếp nhận không gây nguy hại cho an ninh và quốc phòng.

Tám điểm bị bỏ mới là phần đáng giá, và đứng đầu là điểm 2: Cư trú hợp pháp và thường xuyên trên lãnh thổ ít nhất bảy năm tính tới ngày nộp đơn.

Cùng bị bỏ là điểm 3 — có chỗ ở và nguồn thu nhập thường xuyên đủ bảo đảm an toàn vật chất và xã hội.

Điểm 6 — thông thạo tiếng Macedonia tới mức giao tiếp được với xung quanh, điều kiện mà bình thường phải qua một hội đồng riêng do Chính phủ lập ra để xác nhận; điểm 9 — tuyên thệ trung thành; và điểm 10 — thôi quốc tịch cũ hoặc chứng minh sẽ được thôi.

Mức độ miễn trừ ấy lớn tới đâu thì so với lối vợ chồng sẽ thấy: Điều 9 chỉ miễn cho người kết hôn bốn điểm 2, 3, 6 và 10, tức vẫn giữ nguyên yêu cầu tuyên thệ và vẫn đòi một năm cư trú liên tục. Diện lợi ích quốc gia được miễn nhiều hơn cả diện kết hôn.

Người phụ thuộc chia làm hai nhóm và hai nhóm ấy đi theo hai điều luật khác nhau, nên gộp lại là sai.

Vợ hoặc chồng nằm ở Điều 11 khoản 4: Ngoài người nước ngoài tại khoản 1, vợ hoặc chồng của người ấy cũng có thể nhập tịch, nhưng theo các điều kiện của Điều 9.

Tức người phối ngẫu không được hưởng sự miễn trừ rộng của diện lợi ích quốc gia mà phải tự đáp ứng một trong hai đường của diện kết hôn.

Đường thứ nhất là kết hôn với công dân ít nhất ba năm và tính tới ngày nộp đơn đã cư trú hợp pháp liên tục ít nhất một năm trên lãnh thổ.

Đường thứ hai là kết hôn ít nhất tám năm, sống hợp pháp và thường xuyên ở nước ngoài nhưng có mối liên hệ chặt chẽ và hữu hiệu với Cộng hòa Bắc Macedonia.

Con cái nằm ở Điều 12 và luật chia ba trường hợp: Nếu cả hai cha mẹ nhập tịch thì con dưới 18 tuổi nhận quốc tịch theo.

Nếu chỉ một người nhập tịch thì con dưới 18 tuổi nhận quốc tịch nếu người ấy yêu cầu và đứa trẻ sống tại Bắc Macedonia, hoặc nếu cả hai cha mẹ cùng yêu cầu thì không kể đứa trẻ sống ở đâu; còn trong trường hợp nhận nuôi trọn vẹn, con nuôi chưa đủ 18 tuổi và sống cùng người nhận nuôi cũng nhận quốc tịch theo.

Một điều kiện dễ bị bỏ sót: Trẻ đã đủ 15 tuổi thì còn cần chính sự đồng ý của đứa trẻ. Và rủi ro đi kèm nằm ở Điều 14 khoản 3: Nếu quyết định của cha mẹ bị huỷ vì khai man, quyết định của những đứa con chưa thành niên nhận quốc tịch cùng lúc cũng bị huỷ theo.

Người được cấp quốc tịch theo chương trình này nhận hộ chiếu Bắc Macedonia, nên con số của ô này là con số của chính hộ chiếu ấy.

Theo Passport Index của Prosperous Intelligence, dữ liệu ngày 30/09/2026, hộ chiếu Bắc Macedonia tới được 127 điểm đến mà không cần xin thị thực lãnh sự trước. Con số ấy gộp ba hình thức nhập cảnh và không tính thị thực điện tử phải xin trước:

Vì vậy đây là thước đo mức đi lại thuận tiện, không phải số nước miễn thị thực theo nghĩa hẹp.

Để đối chiếu, cùng nguồn và cùng cách đếm, hộ chiếu Việt Nam tới được 44 điểm đến. Hai danh sách điểm đến không lồng vào nhau, nên hiệu số chỉ là chỉ dấu chứ không phải danh sách những nơi được mở thêm.

Prosperous Intelligence ghi ngày cho dữ liệu và khuyến nghị xác minh với cơ quan chính thức của nước đến trước khi đi.

Đạo luật không đặt ra một nghĩa vụ thuế nào cho người nhập tịch theo diện này, dù nó có nhắc tới thuế ở một chỗ mà đọc lướt rất dễ hiểu ngược.

Mọi chỗ đạo luật nhắc tới thuế đều nằm trong cùng một danh sách chứng cứ của một điều khoản chuyển tiếp. Danh sách ấy dùng thuế đã nộp làm bằng chứng về một sự kiện quá khứ chứ không áp một nghĩa vụ nào lên tương lai.

Các loại bằng chứng ấy là: Thuế thu nhập cá nhân của người lao động, thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động nông nghiệp, và thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động kinh tế và nghề nghiệp độc lập.

Danh sách còn có thuế trên khoản thù lao từ quyền tác giả, bằng sáng chế và cải tiến kỹ thuật, thuế thu nhập từ tài sản và quyền tài sản, thuế tài sản, và thuế thừa kế và quà tặng.

Khoản tiền duy nhất đạo luật thật sự áp lên cá nhân là một khoản phạt chứ không phải một sắc thuế: Điều 25-a ấn định tiền phạt từ 15 đến 30 euro quy đổi ra denar cho hành vi vi phạm.

Muốn biết nghĩa vụ thuế thật của một người đã nhập tịch thì phải mở hệ nguồn của cơ quan thuế, không phải đạo luật quốc tịch.

Không có mức phí nào đọc được, và ba lý do riêng biệt dẫn tới cùng kết quả ấy — nên đừng gộp chúng thành một câu “không tìm thấy”. Thứ nhất, đạo luật không ấn định phí và không nhắc tới lệ phí ở bất kỳ điều khoản nào.

Thứ hai, nghị định sửa đổi của Chính phủ, Công báo RSM số 42 ngày 19/02/2021, không tự đặt phí mà giao cho người khác đặt, và câu ấy đáng chép nguyên.

Điều 2 thêm vào Điều 3 của nghị định gốc một khoản mới. Theo khoản ấy, Quỹ Đổi mới và Phát triển Công nghệ sẽ ban hành một quy chế về thủ tục xác định sự tồn tại của lợi ích kinh tế đặc biệt và một biểu ấn định khoản phí cho việc tiến hành thủ tục, sau khi có sự đồng ý trước của Chính phủ.

Tức người nộp trả tiền cho một tổ chức không phải Bộ Nội vụ, theo một biểu giá không nằm trong luật lẫn nghị định — và tên miền của chính Quỹ ấy nay trả 200 mà gần như không có chữ.

Thứ ba, Bộ Nội vụ có treo giấy nộp tiền cho thủ tục tiếp nhận quốc tịch, hai tệp, nhưng chúng là bản quét ảnh, không có lớp chữ đọc được. Điều đó không có nghĩa là tệp trống — số tiền nằm trong ảnh, và muốn đọc phải có người mở ra nhìn.

Khoản tiền duy nhất in thành chữ trong cả chuỗi văn bản này là tiền phạt 15 đến 30 euro ở Điều 25-a của đạo luật.