Canada dừng nhận hồ sơ thị thực khởi nghiệp, vốn cam kết cần được phân loại lại

Sự thay đổi trong chính sách tiếp nhận

Trang thông tin chính thức của Cơ quan Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) hiện đánh dấu chương trình thị thực khởi nghiệp (thị thực khởi nghiệp) ở trạng thái "tạm dừng". IRCC xác nhận đã ngừng nhận đơn đăng ký mới từ ngày 30 tháng 6 năm 2026 và chỉ tập trung xử lý các hồ sơ đã được tiếp nhận trước mốc này. Thời điểm cuối tháng 6 vừa qua là bước khép lại của một lộ trình thu hẹp dần bắt đầu từ cuối năm 2025, chứ không phải là một quyết định đột ngột đóng toàn bộ các luồng tiếp nhận cùng một lúc.

Theo thông báo ban đầu ngày 19 tháng 12 năm 2025, Canada đã dừng phần lớn việc nhận đơn mới từ 23 giờ 59 phút ngày 31 tháng 12 năm 2025. Ngoại lệ duy nhất áp dụng cho những ứng viên sở hữu chứng nhận cam kết hợp lệ do một tổ chức được chỉ định cấp trong năm 2025; nhóm này được gia hạn nộp hồ sơ đến hết ngày 30 tháng 6 năm 2026. Các tổ chức được chỉ định cũng không được phép cấp mới bất kỳ chứng nhận cam kết nào sau khi năm 2025 kết thúc.

Bản chất thực tế của các quy định

Nhà đầu tư cần phân biệt rõ 3 trạng thái pháp lý riêng biệt. Thứ nhất, các đơn xin thường trú đã được IRCC tiếp nhận hợp lệ trước hạn chót vẫn duy trì trong quy trình xử lý. Thứ hai, chứng nhận cam kết cấp năm 2025 chỉ có giá trị hỗ trợ nộp đơn trong giai đoạn chuyển tiếp vừa qua và bản thân văn bản này không tự động kéo dài thời hạn pháp lý. Thứ ba, hợp đồng dân sự ký với vườn ươm doanh nghiệp, quỹ đầu tư mạo hiểm, nhóm nhà đầu tư thiên thần, đơn vị tư vấn hay luật sư hoàn toàn không phải là bằng chứng xác nhận IRCC đã chấp nhận đơn xin thường trú.

Giai đoạn cấp giấy phép làm việc tùy chọn theo diện thị thực khởi nghiệp cũng là một kênh quyết định độc lập. IRCC đã đóng luồng đăng ký mới cho diện này, ngoại trừ một số trường hợp xin gia hạn của những người đã có giấy phép hợp lệ và đang cư trú tại Canada. Vì vậy, việc hồ sơ xin thường trú tiếp tục được xử lý không đồng nghĩa với việc giấy phép làm việc hoặc trạng thái cư trú tạm thời được tự động gia hạn.

Các nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng

Nhóm thứ nhất là các nhà sáng lập đã có xác nhận hồ sơ thường trú được tiếp nhận. Họ có trách nhiệm tiếp tục theo dõi các yêu cầu bổ sung chứng từ và chủ động cập nhật những thay đổi liên quan đến thành viên gia đình, hộ chiếu, lý lịch tư pháp, sức khỏe cũng như tình hình doanh nghiệp theo đúng quy định của IRCC. Thời gian chờ đợi kéo dài không làm loại bỏ nghĩa vụ duy trì và cập nhật hồ sơ.

Nhóm thứ hai bao gồm những người đã ký hợp đồng hoặc chi trả tài chính nhưng chưa thu về một hồ sơ được chấp nhận chính thức. Nhóm này cần rà soát lại các dịch vụ đã hoàn thành để xác định khoản tiền có thể hoàn trả. Nhóm thứ ba là những nhà sáng lập đang ở Canada bằng visa tạm thời, cần kiểm tra riêng thời hạn hiệu lực và căn cứ gia hạn. Cuối cùng, với các dự án có nhiều nhà sáng lập, doanh nghiệp phải đánh giá rủi ro nếu một thành viên rút lui, thay đổi vai trò hoặc không còn được tính là nhân sự cốt lõi của hồ sơ.

Phân bổ vốn, thời gian và nghĩa vụ pháp lý

Nguồn vốn cam kết cần được chia thành 5 nhóm độc lập:

• Vốn góp cổ phần hoặc vốn vay thực tế vào công ty
• phí trả cho đơn vị ươm tạo hoặc tăng tốc khởi nghiệp
• chi phí pháp lý và tư vấn
• chi phí vận hành doanh nghiệp
• và cuối cùng là chi phí tái định cư, nhà ở cùng chi phí duy trì trạng thái cư trú. Mỗi nhóm chi phí có bên nhận thanh toán, cơ chế hoàn tiền và bằng chứng nghiệm thu công việc khác nhau.

Nhà sáng lập nên đối soát lại toàn bộ hợp đồng, hóa đơn, chứng từ chuyển tiền, sản phẩm bàn giao và điều khoản chấm dứt hợp đồng. Nếu doanh nghiệp vẫn hoạt động, quyết định đóng cửa, duy trì hay tái cấu trúc phải dựa trên triển vọng thương mại độc lập, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào kỳ vọng di trú. Việc Canada tạm dừng nhận hồ sơ không tự động giải phóng nghĩa vụ pháp lý đối với người lao động, cổ đông, chủ nợ, cơ quan thuế hay các bên đối tác.

Dữ liệu phân tích độc lập từ Viện Macdonald-Laurier cho biết tính đến tháng 10 năm 2024, tồn đọng xử lý của chương trình đã lên tới 36.572 hồ sơ với thời gian chờ vượt quá 4 năm, viện dẫn theo các tài liệu của IRCC. Các con số này giải thích cho áp lực phải thay đổi chính sách từ phía chính phủ, nhưng không phản ánh hay dự báo thời điểm ra quyết định cho từng hồ sơ cụ thể.

Rủi ro và những khoảng trống pháp lý

Kế hoạch hoạt động giai đoạn 2026–2027 của IRCC nêu rõ Canada đang xây dựng một chương trình thí điểm thị thực khởi nghiệp mới có "tác động cao" nhằm thay thế chương trình hiện hành và tập trung vào nhóm doanh nhân tinh hoa. Tuy nhiên, đây mới chỉ là định hướng chính sách. Tính đến ngày 10 tháng 8 năm 2026, các cổng thông tin chính thức chưa ghi nhận tiêu chí nộp đơn, ngày mở cửa, chỉ tiêu tiếp nhận hay cơ chế tự động chuyển tiếp cho các cam kết cũ.

Do đó, mọi đề nghị thu thêm tiền để "giữ chỗ" hoặc "chuyển sang" chương trình thí điểm mới cần được tạm dừng để xác minh. Bên cung cấp dịch vụ phải làm rõ thẩm quyền hiện tại từ IRCC, năng lực đại diện pháp lý và điều khoản hoàn tiền nếu dự báo không chính xác. Một tên gọi tương tự không tạo ra tính liên tục về mặt pháp lý.

Khuyến nghị hành động tiếp theo

Đối với ứng viên đã được tiếp nhận hồ sơ, cần lưu trữ tập trung toàn bộ chứng từ gồm xác nhận nộp đơn, mã số hồ sơ, cam kết từ tổ chức được chỉ định, hồ sơ cổ đông, minh chứng vận hành kinh doanh và mọi thông báo từ IRCC. Những người chưa có xác nhận tiếp nhận nên yêu cầu đối soát dịch vụ và tham vấn pháp lý để thu hồi chi phí. Nhà sáng lập đang cư trú tại Canada cần kiểm tra trạng thái tạm trú độc lập với tiến trình xin thường trú.

Đối với chương trình thí điểm thay thế, nhà đầu tư chỉ nên hành động khi IRCC công bố chính thức tiêu chí, ngày có hiệu lực và kênh nộp đơn trực tiếp. Quyết định chuyển tiếp đúng đắn không phải là từ bỏ dự án ngay lập tức hay tiếp tục giải ngân mù quáng, mà là tách biệt giá trị kinh doanh thực tế khỏi kỳ vọng di trú, xác định rõ dòng tiền còn kiểm soát được và bảo vệ các quyền lợi gắn liền với hồ sơ đã được chính phủ tiếp nhận.

Nhà đầu tư nên ghi nhận mốc rà soát tiếp theo trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch tài chính nào mới.