Chuyển tiền ra nước ngoài khi đi định cư: Mức chuyển dựa trên giá trị tài sản hình thành tại Việt Nam

Người cư trú là công dân Việt Nam được mua, chuyển, mang ngoại tệ ra nước ngoài cho mục đích định cư theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Theo Thông tư 20/2022/TT-NHNN, mức chuyển căn cứ vào giá trị tài sản của người đi định cư hình thành tại Việt Nam trước khi có quốc tịch nước ngoài hoặc trước khi được phép định cư ở nước ngoài. Ngân hàng thực hiện giao dịch quy định giấy tờ cần cung cấp.

Phạm vi chuyển tiền trong trường hợp định cư ở nước ngoài

Nghị định 70/2014/NĐ-CP quy định 7 mục đích mà người cư trú là công dân Việt Nam được mua, chuyển, mang ngoại tệ ra nước ngoài. Trong đó có định cư ở nước ngoài và chuyển tiền một chiều cho các nhu cầu hợp pháp khác.

Thông tư 20/2022/TT-NHNN, có hiệu lực từ ngày 15/2/2023, quy định căn cứ xác định mức chuyển tiền trong trường hợp định cư ở nước ngoài tại Điều 13 khoản 6. Căn cứ này là giá trị tài sản của người đi định cư hình thành tại Việt Nam trước khi người đó có quốc tịch nước ngoài hoặc trước khi được phép cư trú ở nước ngoài cho mục đích định cư theo quy định của nước sở tại. Thông tư không nêu một mức trần cố định bằng USD cho khoản chuyển tiền này.

Với khoản chuyển để thanh toán chi phí làm thủ tục xin định cư, mức chuyển căn cứ vào các chi phí theo thông báo của phía nước ngoài. Các chi phí này không bao gồm giá trị khoản đầu tư để được phép có quốc tịch hoặc định cư ở nước ngoài. Riêng mục đích thứ 7, chuyển tiền một chiều cho các nhu cầu hợp pháp khác, thông tư không quy định căn cứ xác định mức tiền.

Việc người cư trú là công dân Việt Nam chuyển tiền đầu tư để được phép có quốc tịch hoặc định cư ở nước ngoài nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của Thông tư 20/2022/TT-NHNN. Hoạt động đầu tư ra nước ngoài nhằm mục đích kinh doanh thuộc khuôn khổ pháp luật được xây dựng lại trong năm 2026, như The Legation Times đã phân tích vào tháng 8.

Theo Nghị định 103/2026/NĐ-CP, cá nhân có quốc tịch Việt Nam có thể là nhà đầu tư ra nước ngoài, trừ những người thuộc diện quy định tại khoản 2 Điều 17 Luật Doanh nghiệp. Đối với dự án thuộc phạm vi điều chỉnh của nghị định, nhà đầu tư phải có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài nếu vốn đầu tư ra nước ngoài từ 7 tỷ đồng trở lên hoặc dự án thuộc ngành, nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện, trừ các trường hợp tại Điều 18.

Theo khoản 1 Điều 18, dự án có vốn đầu tư ra nước ngoài dưới 7 tỷ đồng và không thuộc ngành, nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện được miễn thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài, nhưng vẫn phải đăng ký giao dịch ngoại hối. Các nguồn được đối chiếu cho bài viết không đủ cơ sở để xác định cách chuyển vốn từ Việt Nam cho một chương trình cư trú dành cho nhà đầu tư cụ thể ở nước ngoài.

Thông tư 20/2022/TT-NHNN không đưa ra danh mục giấy tờ riêng cho chuyển tiền trong trường hợp định cư ở nước ngoài. Mỗi ngân hàng được phép quy định giấy tờ cần thiết trong quy trình nội bộ, cùng nguyên tắc xác định mức tiền phù hợp với pháp luật.

Ngân hàng phải kiểm tra để bảo đảm số tiền mua, chuyển hoặc mang ra nước ngoài không vượt quá số tiền ghi trên giấy tờ, chứng từ. Ngân hàng cũng phải yêu cầu khách hàng cam kết bằng văn bản về việc số tiền này phù hợp với quy định của thông tư.

Mang tiền mặt và vàng khi xuất cảnh

Theo Thông tư 15/2011/TT-NHNN, người xuất cảnh qua cửa khẩu quốc tế bằng hộ chiếu phải khai báo với Hải quan cửa khẩu nếu mang ngoại tệ tiền mặt trên 5.000 USD hoặc các loại ngoại tệ khác có giá trị tương đương, hoặc mang đồng Việt Nam tiền mặt trên 15 triệu đồng.

Khi mang tiền mặt vượt các ngưỡng này, người xuất cảnh phải xuất trình Giấy xác nhận mang ngoại tệ tiền mặt, đồng Việt Nam tiền mặt ra nước ngoài do tổ chức tín dụng được phép cấp, hoặc văn bản chấp thuận của Ngân hàng Nhà nước.

Quy định có một ngoại lệ đối với tiền mặt đã khai báo khi nhập cảnh. Nếu số tiền mang ra không vượt quá số tiền đã khai báo ở lần nhập cảnh gần nhất, người xuất cảnh được sử dụng tờ khai nhập cảnh – xuất cảnh có xác nhận của Hải quan cửa khẩu để mang tiền ra trong lần xuất cảnh tiếp theo. Lần xuất cảnh này phải nằm trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày ghi trên tờ khai nhập cảnh.

Sau khi Thông tư 20/2022/TT-NHNN sửa đổi quy định trên, ngân hàng cấp giấy xác nhận cho các mục đích tại khoản 1, khoản 2 và khoản 3 Điều 7 Nghị định 70/2014/NĐ-CP, trong đó có định cư ở nước ngoài. Ngoài phạm vi này, Ngân hàng Nhà nước xem xét từng trường hợp theo tình hình thực tế và tính chất cần thiết. Mỗi ngân hàng quy định giấy tờ chứng minh mục đích và số tiền mặt cần mang ra nước ngoài.

Nghị định 169/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định mức phạt đối với hành vi không khai báo hoặc khai báo sai. Mức phạt được xác định theo giá trị phần tiền vượt mức quy định mà không khai báo hoặc khai báo sai:

• Từ 5 triệu đồng đến dưới 30 triệu đồng: Phạt từ 1 triệu đồng đến 3 triệu đồng.
• Từ 30 triệu đồng đến dưới 70 triệu đồng: Phạt từ 5 triệu đồng đến 15 triệu đồng.
• Từ 70 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng: Phạt từ 15 triệu đồng đến 25 triệu đồng.
• Từ 100 triệu đồng trở lên: Phạt từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng trong trường hợp không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Vàng chịu quy định riêng. Theo Thông tư 11/2014/TT-NHNN, người xuất nhập cảnh bằng hộ chiếu không được mang vàng miếng, vàng nguyên liệu. Nếu mang vàng trang sức, mỹ nghệ có tổng khối lượng từ 300 g trở lên, người mang phải khai báo với Hải quan cửa khẩu.

Đối với công dân Việt Nam được phép định cư ở nước ngoài, quy định cho phép mang theo cả vàng miếng, vàng nguyên liệu và vàng trang sức, mỹ nghệ khi xuất cảnh. Tổng khối lượng từ 300 g đến dưới 1 kg phải khai báo với Hải quan cửa khẩu. Từ 1 kg trở lên, người xuất cảnh vừa phải khai báo, vừa phải có Giấy phép mang vàng khi xuất cảnh định cư ở nước ngoài do Ngân hàng Nhà nước cấp.

Những giao dịch phải báo cáo

Nghĩa vụ báo cáo giao dịch theo quy định về phòng, chống rửa tiền thuộc về các đối tượng báo cáo, trong đó có ngân hàng. Theo Quyết định 11/2023/QĐ-TTg, giao dịch từ 400 triệu đồng trở lên là giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo.

Thông tư 27/2025/TT-NHNN quy định đối tượng báo cáo phải gửi báo cáo đến Cục Phòng, chống rửa tiền thuộc Ngân hàng Nhà nước đối với giao dịch chuyển tiền điện tử quốc tế từ 1.000 USD trở lên hoặc bằng ngoại tệ khác có giá trị tương đương. Đối với giao dịch chuyển tiền điện tử trong nước, ngưỡng báo cáo là từ 500 triệu đồng trở lên hoặc bằng ngoại tệ có giá trị tương đương.

Đối tượng báo cáo đóng vai trò tổ chức tài chính trung gian trong giao dịch chuyển tiền điện tử không phải báo cáo theo quy định này. Điều 9 cũng miễn báo cáo đối với giao dịch phát sinh từ việc sử dụng thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng hoặc thẻ trả trước để thanh toán hàng hoá, dịch vụ.

Một trường hợp được miễn khác là giao dịch chuyển tiền, thanh toán mà cả bên khởi tạo và bên thụ hưởng đều là tổ chức tài chính, thực hiện giao dịch nhân danh chính mình. Các quy định trên đặt ra nghĩa vụ báo cáo theo giá trị giao dịch.

Giới hạn của việc đối chiếu văn bản

Thông tư 20/2022/TT-NHNN để từng ngân hàng quy định giấy tờ chứng minh giá trị hoặc nguồn gốc tài sản cho khoản chuyển tiền trong trường hợp định cư ở nước ngoài. Trong các văn bản chính thức được đọc và đối chiếu cho bài viết, không tìm thấy danh mục giấy tờ riêng áp dụng cho mục đích chuyển tiền này.