Thổ Nhĩ Kỳ hủy quốc tịch đầu tư của 6.134 người thuộc 1.413 hồ sơ

Ngày 4/8/2026, Bộ Nội vụ Thổ Nhĩ Kỳ cho biết quốc tịch của 6.134 người — gồm 1.413 nhà đầu tư cùng thân nhân — được cấp qua lộ trình đầu tư của nước này đã bị hủy hoặc thu hồi. Bộ công bố các số liệu cùng thông tin về một chiến dịch tại 16 tỉnh, trong đó 72 nghi phạm bị bắt giữ liên quan đến những báo cáo định giá bất động sản mà cơ quan này mô tả là không đúng sự thật.

Bộ Nội vụ đã thống kê những trường hợp nào

Thông cáo chia tổng số thành 2 nhóm. Các đợt kiểm tra của Cơ quan Đăng ký Đất đai, Ban Thanh tra Thuế và Cảnh sát Quốc gia phát hiện giao dịch thông đồng hoặc sai quy định liên quan đến 1.150 nhà đầu tư, dẫn đến việc hủy giấy chứng nhận khoản đầu tư đáp ứng điều kiện. Trên cơ sở đó, cơ quan có thẩm quyền hủy quyết định cấp quốc tịch của 5.391 người, kể cả thân nhân.

Ở nhóm thứ hai, sau khi việc nhập quốc tịch đã hoàn tất, Cảnh sát Quốc gia và Cơ quan Tình báo Quốc gia xác định 263 nhà đầu tư có yếu tố bất lợi cho trật tự công cộng và an ninh quốc gia. Quyết định cấp quốc tịch cho 743 người, cũng tính cả thân nhân, bị thu hồi vì các điều kiện pháp lý chưa từng được xác lập. Bộ không gắn nhóm thứ hai với cuộc điều tra định giá.

Cả 2 nhóm được xử lý theo Điều 31 và Điều 40 của Luật số 5901, tức Luật Quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ. Thông cáo không nêu thời điểm bắt đầu tính tổng số, cũng không phân loại theo quốc tịch. Tuy nhiên, văn bản cung cấp một số liệu có phạm vi hẹp hơn: Kể từ ngày 11/2/2026, giấy chứng nhận đáp ứng điều kiện của 443 nhà đầu tư đã bị hủy, kéo theo việc hủy quốc tịch của 1.358 người khi tính cả thân nhân; 7 người khác bị thu hồi quốc tịch vì lý do an ninh. Nếu 1.365 người này nằm trong tổng số 6.134, thì 4.769 trường hợp còn lại có từ trước ngày đó. Thông cáo không xác nhận cách tính này, cũng không giải thích ý nghĩa của mốc 11/2/2026.

Hai thẩm quyền pháp lý với hệ quả khác nhau

Điều 31 điều chỉnh việc hủy quốc tịch. Quy định này áp dụng khi quyết định cấp quốc tịch được đưa ra do chính người nộp đơn khai báo sai hoặc che giấu thông tin có ý nghĩa đối với việc xét cấp; cơ quan đã ban hành quyết định ban đầu có thẩm quyền hủy.

Điều 40 điều chỉnh cơ chế thu hồi. Theo đó, quyết định về việc nhập quốc tịch hoặc mất quốc tịch bị thu hồi nếu sau này phát hiện quyết định được ban hành khi các điều kiện pháp lý chưa được xác lập, hoặc đã được ban hành hai lần. Nội dung của cả hai điều đều không đặt bản án hình sự làm điều kiện tiên quyết.

Điều 32 quy định hệ quả của việc hủy đối với vợ hoặc chồng và các con. Việc hủy có hiệu lực từ ngày ra quyết định và áp dụng với những người đã có quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ thông qua người liên quan. Đó là lý do 1.150 nhà đầu tư kéo theo 5.391 người ở nhóm thứ nhất. Bộ cũng tính thân nhân vào nhóm thứ hai, nhưng các điều luật mà chúng tôi đối chiếu không cho biết Điều 40 áp dụng với thân nhân ra sao.

Điều kiện của lộ trình đầu tư và khâu bị kiểm tra

Chương trình quốc tịch theo đầu tư của Thổ Nhĩ Kỳ được thực hiện theo Điều 12 khoản 1 điểm (b) của Luật số 5901, được bổ sung vào tháng 7/2016, và áp dụng với người có giấy phép cư trú cấp theo Điều 31 khoản 1 điểm (j) của luật về người nước ngoài.

Cơ quan Đầu tư thuộc Phủ Tổng thống công bố các ngưỡng được ấn định bằng quy định vào tháng 9/2018:

• Bất động sản trị giá ít nhất USD 400.000, kèm hạn chế bán lại trong 3 năm được ghi chú trên giấy chứng nhận quyền sở hữu;
• Đầu tư USD 500.000 vào vốn cố định;
• Duy trì USD 500.000 trong ít nhất 3 năm dưới dạng tiền gửi ngân hàng, trái phiếu chính phủ, chứng chỉ quỹ đầu tư bất động sản hoặc quỹ đầu tư mạo hiểm, hay khoản đóng góp vào chương trình hưu trí tư nhân;
• Tạo việc làm cho 50 người.

Tổng thống quyết định từng trường hợp cấp quốc tịch.

Trước hết, Bộ hủy giấy chứng nhận đáp ứng điều kiện. Với lộ trình bất động sản, giấy chứng nhận đáp ứng điều kiện được cấp dựa trên kết quả định giá. Theo thông cáo của Bộ, các báo cáo định giá do những công ty được Ủy ban Thị trường vốn cấp phép lập cho đến năm 2024. Sau đó, công việc được chuyển sang một đơn vị thẩm định giá thuộc sở hữu nhà nước, hoạt động dưới sự điều phối của Cơ quan Đăng ký Đất đai. Cơ quan này cấp giấy chứng nhận đáp ứng điều kiện dựa trên báo cáo định giá.

Cảnh sát Quốc gia và Cơ quan Tình báo Quốc gia tiến hành kiểm tra an ninh sau khi có giấy chứng nhận đáp ứng điều kiện và trước khâu phê duyệt; theo thông cáo, kết quả đạt yêu cầu là điều kiện để hoàn tất việc cấp quốc tịch. Dù vậy, nhóm thứ hai chỉ được đưa vào diện xem xét sau khi việc nhập quốc tịch đã hoàn tất, và thông cáo không giải thích nguyên nhân.

Bất động sản có thể bị xử lý như thế nào

Điều 33 quy định hệ quả có thể phát sinh sau khi quốc tịch bị hủy. Người bị hủy quốc tịch thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về người nước ngoài. Nếu việc thanh lý tài sản của họ được xem là cần thiết, yêu cầu này phải được ghi trong quyết định hủy. Khi đó, họ phải thanh lý tài sản tại Thổ Nhĩ Kỳ trong thời hạn tối đa 1 năm. Nếu không thực hiện, Kho bạc sẽ bán tài sản và chuyển số tiền thu được vào một tài khoản đứng tên người đó tại một ngân hàng thuộc sở hữu nhà nước. Nếu người liên quan khởi kiện quyết định hủy, việc thanh lý phải chờ phán quyết của tòa án.

Cơ chế này có 3 giới hạn. Việc thanh lý chỉ phát sinh khi có điều kiện, không tự động áp dụng, và phải được nêu trong chính quyết định hủy. Theo câu chữ của luật, Điều 33 gắn với việc hủy theo Điều 31, không mở rộng đến trường hợp thu hồi theo Điều 40. Thông cáo của Bộ cũng không cho biết có quyết định nào kèm yêu cầu thanh lý hay không.

Các nguồn được kiểm tra chưa làm rõ tình trạng của bất động sản đã đăng ký khi quốc tịch không còn nhưng quyết định không yêu cầu thanh lý. Cơ quan Đầu tư nêu các giới hạn đối với việc cá nhân nước ngoài nhận quyền sở hữu bất động sản — tối đa 30 hecta trên toàn quốc, không quá 10% phần diện tích được phép sở hữu tư nhân của một quận, và không được nhận quyền sở hữu trong vùng cấm quân sự hoặc khu vực an ninh quân sự — nhưng đây là các quy định về việc nhận quyền sở hữu tài sản, không phải quy định về cách xử lý tài sản đã có tên trong sổ đăng ký.

Điều 33 vẫn dẫn chiếu luật năm 1950 về cư trú của người nước ngoài. Văn bản này bị bãi bỏ vào năm 2013. Luật về Người nước ngoài và Bảo hộ quốc tế thay thế văn bản đó quy định các dẫn chiếu đến luật cũ được hiểu là dẫn chiếu đến luật mới, tức Luật số 6458.

Những vấn đề chưa được làm rõ

Bộ cho biết không phát hiện thiếu sót hoặc sơ suất trong phạm vi nhiệm vụ và thẩm quyền của nhân viên hộ tịch, đồng thời đang chuyển các sai phạm cấu thành tội phạm tới cơ quan tư pháp. Thông cáo không cho biết những ai bị chuyển hồ sơ hoặc hành vi nào bị cáo buộc, và không loại nhà đầu tư ra khỏi diện bị chuyển hồ sơ. Cũng trong thông cáo, Bộ ghi nhận 1.150 nhà đầu tư đã thực hiện giao dịch thông đồng hoặc sai quy định.

Bộ cũng không nêu có yêu cầu thanh lý nào đã được áp dụng hay không, đồng thời không đưa ra tổng số quyết định cấp quốc tịch để đặt con số 6.134 vào tương quan. Mẫu số này không xuất hiện trong thông cáo và cũng không được xác lập bởi bất kỳ nguồn nào đã kiểm tra.

Những câu hỏi còn mở trong từng hồ sơ bất động sản có phạm vi hẹp hơn tổng số 6.134 người. Thông cáo không nêu bằng chứng dùng để xác định sai phạm ở từng trường hợp, cũng không cho biết hoạt động thanh tra đã xem xét các báo cáo định giá thuộc những năm nào. Khi việc hủy theo Điều 31 kèm yêu cầu thanh lý, luật không nói thời hạn 1 năm được tính từ thời điểm nào; Điều 32 chỉ ấn định ngày việc hủy bắt đầu có hiệu lực. Bài giải thích về lộ trình quốc tịch qua bất động sản Thổ Nhĩ Kỳ của chúng tôi đã phân tích rủi ro định giá trong lộ trình này; nay Bộ báo cáo có sai phạm liên quan đến định giá trong số các hồ sơ đã kiểm tra.