San Marino: Quốc hội phê chuẩn nghị định kèm sửa đổi quy định cư trú chưa được công bố ở dạng cuối cùng

Hội đồng Lớn và Toàn thể (Consiglio Grande e Generale), tức Quốc hội San Marino, đã phê chuẩn nghị định ủy quyền số 115 ngày 10/8/2026 kèm các sửa đổi vào ngày 23/9/2026.

Theo đề xuất Chính phủ trình ngày 23/9/2026, yêu cầu về số lao động phải tuyển đối với cư trú vì lý do kinh tế sẽ không còn phân biệt theo ngành. Đây là diện cư trú dành cho người nước ngoài điều hành doanh nghiệp tại San Marino. Tuy nhiên, Quốc hội đã thông qua sửa đổi này sau khi nội dung được soạn lại. Đến ngày 25/9/2026, câu chữ cuối cùng vẫn chưa được công bố; hồ sơ của Quốc hội ghi nhận nghị định sửa đổi đang chờ ban hành.

Tình trạng pháp lý của nghị định

Nghị định được công bố và có hiệu lực ngày 10/8/2026. Hồ sơ phê chuẩn của Quốc hội ghi “ratificato con emendamenti”, nghĩa là đã được phê chuẩn kèm sửa đổi. Trạng thái hiện tại là “In attesa di promulgazione del nuovo testo del decreto”, nghĩa là đang chờ ban hành văn bản mới của nghị định.

Theo bản tường thuật phiên họp của hãng AskaNews, Quốc hội đã thông qua 4 sửa đổi. Riêng nội dung về cư trú vì lý do kinh tế được thông qua sau khi phiên họp tạm dừng để soạn lại nội dung sửa đổi.

Vì vậy, phần phân tích về diện cư trú này trong bài viết dựa trên đề xuất được trình ngày 23/9/2026. Câu chữ cuối cùng được Quốc hội thông qua chưa được công bố.

Nghị định ban đầu chỉ điều chỉnh thuế của diện cư trú đặc thù

Nghị định ban hành ngày 10/8/2026 chỉ liên quan đến thuế của diện cư trú đặc thù (residenza atipica) theo chế độ thuế ưu đãi, được quy định tại Điều 16-ter của Luật số 118 năm 2010. Người thuộc diện này nộp thuế thay thế đối với thu nhập phát sinh ở nước ngoài, tức khoản thuế nộp thay cho thuế thu nhập cá nhân thông thường của San Marino.

Thuế suất 7%, mức tối thiểu 10.000 euro và mức tối đa 100.000 euro cho mỗi năm tính thuế đều không phải quy định mới. Văn bản hợp nhất ngày 3/6/2025 đã quy định các mức này, với thuế suất 7% áp dụng trên cơ sở tính thuế được gọi là “netto frontiera”.

Nghị định bổ sung quy định khoản thuế này luôn phải được nộp cho từng năm tính thuế trong thời gian cư trú. Trong báo cáo gửi Quốc hội do Bộ trưởng Ngoại giao Luca Beccari ký, mục đích của thay đổi là giúp các cơ quan kiểm tra và thu thuế có cơ sở chắc chắn hơn về nghĩa vụ nộp thuế.

Nghị định cũng quy định rõ chế độ này áp dụng cho người được mở rộng quyền cư trú từ người đứng đơn chính, ngoại trừ con còn được xác định là người phụ thuộc của người đứng đơn chính về thuế. Người đứng đơn chính không được hưởng khoản khấu trừ thuế theo Điều 16(1) của Luật số 166 năm 2013.

Khi không còn là người phụ thuộc về thuế, con sẽ tự động chuyển sang chế độ này từ năm tính thuế tiếp theo cho đến khi được củng cố cư trú theo Điều 16-ter(14), tức khi cư trú không còn phụ thuộc các điều kiện của diện này. Nghị định áp dụng từ năm tính thuế 2026.

Một sửa đổi được thông qua ngày 23/9/2026 bổ sung rằng thuế thay thế vẫn phải nộp ngay cả khi các hiệp định tránh đánh thuế hai lần của San Marino khiến khoản thu nhập từ nước ngoài đó không thuộc diện chịu thuế tại San Marino. Quy định này chỉ liên quan đến thuế thay thế của diện cư trú đặc thù.

Đề xuất về cư trú vì lý do kinh tế sẽ thay đổi những gì

Cư trú vì lý do kinh tế được quy định tại Điều 22-bis của Luật số 71 năm 2013. Phần đối chiếu dưới đây sử dụng văn bản hợp nhất ngày 3/6/2025 và đề xuất Chính phủ trình ngày 23/9/2026.

Theo văn bản năm 2025, doanh nghiệp thuộc ngành được hưởng ưu đãi phải tuyển 1 lao động toàn thời gian theo hợp đồng không xác định thời hạn từ danh sách giới thiệu việc làm của San Marino. Doanh nghiệp ngoài các ngành này phải tuyển 3 lao động đáp ứng cùng điều kiện.

Đề xuất đã trình sẽ thay sự phân biệt theo ngành bằng yêu cầu tuyển 1 lao động toàn thời gian hoặc 2 lao động bán thời gian có tổng số giờ làm tương đương 1 vị trí toàn thời gian. Tất cả những lao động này đều phải cư trú tại San Marino và có hợp đồng không xác định thời hạn, kể cả 2 người làm bán thời gian. Việc tuyển chính người nộp đơn hoặc thành viên gia đình sẽ không được tính để đáp ứng yêu cầu.

Đề xuất cũng sẽ bãi bỏ Điều 19, Điều 20 và Phụ lục A của nghị định ủy quyền số 137 năm 2017. Điều 19 nhìn chung yêu cầu hoạt động của doanh nghiệp tương ứng với ít nhất 2 mã trong danh mục tại Phụ lục A. Một phương án khác được áp dụng cho một số hoạt động nông nghiệp và thực phẩm cụ thể, kết hợp 1 mã trong danh mục với hoạt động bán buôn cùng loại hàng hóa.

Điều 20 quy định khoản đóng góp y tế cố định 350 euro mỗi tháng cho mỗi người, đồng thời yêu cầu bảo hiểm có mức chi trả ít nhất 50.000 euro mỗi năm cho mỗi người đối với dịch vụ y tế ngoài danh mục quy định. Theo đề xuất, người thuộc diện cư trú vì lý do kinh tế sẽ phải chịu toàn bộ chi phí chăm sóc sức khỏe theo phương thức do Viện An sinh Xã hội (ISS) quy định, cho đến khi được củng cố cư trú.

Điều kiện sở hữu doanh nghiệp sẽ được siết lại bằng yêu cầu nắm giữ trực tiếp. Theo đó, người nộp đơn sẽ phải trực tiếp sở hữu ít nhất 51% vốn doanh nghiệp.

Thủ tục củng cố cư trú và những điều kiện được giữ nguyên

Văn bản năm 2025 quy định việc củng cố cư trú sau 10 năm, với điều kiện các cam kết đã được thực hiện và qua kiểm tra về điều kiện hưởng diện cư trú cũng như việc thường xuyên sinh sống tại San Marino. Đề xuất đã trình sẽ giữ các điều kiện này nhưng yêu cầu người có quyền cư trú phải nộp đơn bằng văn bản.

Hồ sơ theo đề xuất sẽ gồm giấy tờ tùy thân, giấy xác nhận lý lịch tư pháp và giấy xác nhận các vụ việc tố tụng đang giải quyết do San Marino và quốc gia của người nộp đơn cấp, cùng báo cáo về hoạt động kinh doanh.

Đề xuất sẽ giữ nguyên mức bảo lãnh ban đầu 75.000 euro và nghĩa vụ nâng lên 150.000 euro, hoặc thay bằng bất động sản đáp ứng điều kiện, trong vòng 2 năm kể từ khi được cấp quyền cư trú. Theo đề xuất, yêu cầu mới sẽ là sử dụng bất động sản làm cơ sở kinh doanh hoặc nhà ở của người được cấp quyền cư trú trong vòng 12 tháng kể từ ngày cấp. Quyền ưu tiên thanh toán đã đăng ký cho Nhà nước đối với bất động sản này vốn đã tồn tại và sẽ được giữ lại.

Hạn mức tối đa 50 trường hợp được cấp quyền cư trú mỗi năm cũng sẽ được giữ nguyên. Hạn mức này không tính các thành viên gia đình đủ điều kiện và có thể được điều chỉnh hằng năm bằng nghị định ủy quyền.

Ngưỡng nợ ngăn việc cấp quyền cư trú cũng không thay đổi trong đề xuất. Cả văn bản năm 2025 và đề xuất đều loại trừ người có tổng nợ đã được ghi nhận chính thức vượt 20.000 euro, tính gộp nợ của bản thân và các doanh nghiệp tại San Marino mà họ có phần sở hữu, kể cả gián tiếp. Ngoại lệ áp dụng khi có thỏa thuận thanh toán được cơ quan có thẩm quyền cho phép và thỏa thuận đó được thực hiện đúng.

Thời hạn 90 ngày để người đang có quyền cư trú khắc phục vi phạm trước khi hồ sơ được chuyển sang xem xét thu hồi cũng sẽ được giữ nguyên.

Theo đề xuất đã trình, người đang có quyền cư trú sẽ có 6 tháng kể từ ngày phê chuẩn để đáp ứng các quy định. Đề xuất cũng sẽ giao Chính phủ ban hành một nghị định tiếp tục sửa đổi Điều 22-bis chậm nhất vào ngày 31/12/2027.

Hai sửa đổi khác được thông qua

Quốc hội còn thông qua sửa đổi yêu cầu Chính phủ báo cáo về tất cả các diện cư trú được đề cập trong nghị định trước ủy ban đối ngoại của Quốc hội, chậm nhất vào ngày 31/1 và 31/7 hằng năm.

Sửa đổi còn lại bãi bỏ 2 quy định của nghị định ủy quyền số 5 năm 2016. Bài viết này chưa xem xét nội dung của 2 quy định đó.

Giới hạn của việc đối chiếu

Văn bản cuối cùng của nghị định đã được phê chuẩn chưa có tại thời điểm bài viết được kiểm tra ngày 25/9/2026.

Phần đối chiếu sử dụng văn bản hợp nhất ngày 3/6/2025 của Quốc hội, tài liệu mà Quốc hội nêu rõ không phải bản sao xác thực. Việc đối chiếu không bao quát những sửa đổi có thể đã được thực hiện trong khoảng từ ngày đó đến ngày 10/8/2026.