Thị thực nhà đầu tư Ả Rập Xê Út

Ngưỡng là bảy triệu riyal Saudi, và cơ quan không nêu nó như một con số đơn lẻ mà gắn nó vào bốn cách chứng minh khác nhau.

Bốn cách chứng minh ấy là bốn chốt chặn riêng, nên người nộp đủ một chốt vẫn có thể trượt chốt kia: Phải nộp giấy phép đầu tư còn hiệu lực do Bộ Đầu tư cấp với giá trị tối thiểu 7.000.000 riyal tính theo phần sở hữu của người nộp.

Phải nộp điều lệ công ty tại Vương quốc cùng giấy tờ khác chứng minh phần sở hữu tương đương ít nhất 7.000.000 riyal.

Phải nộp bằng chứng đã bơm vốn ít nhất 7.000.000 riyal cho phần của mình, qua báo cáo tài chính đã kiểm toán, giấy chứng nhận bơm vốn, hoặc giấy tờ khác do Trung tâm ấn định; và phải duy trì mức đầu tư tối thiểu 7.000.000 riyal trong hai năm đầu.

Nghĩa là con số này không phải một lần chi ra rồi xong — nó là một mức phải giữ, và giữ được hay không quyết định tư cách cư trú về sau.

Một điều kiện nữa không tính bằng tiền nhưng chặn ngang hàng: Phải chứng minh sử dụng mười lao động trong phần sở hữu của mình, xác minh bằng giấy chứng nhận của Tổ chức Bảo hiểm Xã hội, và cũng phải duy trì đủ mười người trong hai năm đầu.

Kèm theo là một giấy tờ không nêu số tiền: Đăng ký thương mại còn hiệu lực do Bộ Thương mại Vương quốc cấp.

Chính trang sản phẩm gắn một dòng cảnh báo mà bảng này chép lại nguyên vẹn thay vì bỏ qua: Mọi yêu cầu đều có thể thay đổi. Cần đọc thêm: Đạo luật khung không ấn định ngưỡng nào — Điều 3 khoản 2 giao cho Hội đồng quản trị Trung tâm đề xuất các sản phẩm kèm mức phí, và Hội đồng Kinh tế và Phát triển phê duyệt.

Kết quả là thường trú, nhưng là thường trú có điều kiện, và hai chữ ấy phải đi liền nhau vì bỏ chữ sau đi là mô tả sai hẳn bản chất. Trang sản phẩm xếp nó vào mục lợi ích riêng, nguyên văn: Được cấp thẳng thường trú.

Không qua một hạng tạm trú nào trước, không có thang bậc phải leo — đó là điểm phân biệt diện nhà đầu tư với phần lớn các diện trong bảng này.

Nhưng ngay mục kế tiếp, cùng trang, đặt điều kiện lên chính cái vừa cấp: Thường trú phụ thuộc vào việc đáp ứng những điều sau — duy trì mức đầu tư tối thiểu 7.000.000 riyal trong hai năm đầu, và duy trì tối thiểu mười lao động trong hai năm đầu.

Nền pháp lý nằm ở Điều 3 khoản 1 của đạo luật: Giấy phép cư trú đặc biệt có hai loại, vĩnh viễn và có thời hạn; diện nhà đầu tư rơi vào loại thứ nhất.

Thẩm quyền quyết định không nằm ở một bộ tiêu chí tự động: Điều 5 quy định Trung tâm xét đơn và quyết định trên cơ sở lợi ích công, còn giấy phép được cấp theo quyết định của Tổng giám đốc Trung tâm.

Và Điều 9 giữ một cửa thu hồi rộng hơn danh sách vi phạm thông thường: Ngoài các trường hợp như bị kết án tù từ sáu mươi ngày trở lên hoặc phạt tiền từ một trăm nghìn riyal, khai man trong hồ sơ, hay bị trục xuất, thì khoản 2 cho Hội đồng quản trị quyền chấm dứt giấy phép nếu lợi ích công đòi hỏi.

Không có hạn dùng, nhưng có một đồng hồ, và cái đồng hồ ấy mới là thứ người nộp phải canh. Giấy phép thuộc loại vĩnh viễn theo Điều 3 khoản 1 của đạo luật, nên không có ngày hết hạn để gia hạn, và trang cũng không nhắc tới việc gia hạn ở bất kỳ chỗ nào.

Đồng hồ nằm ở chỗ khác: Trang nhắc tới hai năm đầu chỉ để gắn với hai nghĩa vụ phải duy trì — giữ mức đầu tư 7.000.000 riyal, và giữ mười lao động.

Hết hai năm ấy thì hai nghĩa vụ này không còn được nêu, nhưng trang không nói rõ điều gì xảy ra nếu chúng đứt giữa chừng, nên đừng suy ra là tự do.

Hai mốc thời gian nữa nằm ở đạo luật và cả hai đều ngắn: Điều 4 khoản 1 điểm đ buộc báo cáo y tế chứng minh không mắc bệnh truyền nhiễm phải có ngày không quá sáu tháng tính từ ngày nộp đơn; và Điều 6 khoản 1 cho người nộp ba mươi ngày kể từ ngày được thông báo quyết định chấp thuận để nộp phí và xuất trình hợp đồng bảo hiểm y tế.

Quá hạn thì theo khoản 2, đơn coi như bị huỵ.

Ngày bắt đầu hiệu lực của giấy phép thì đạo luật không ấn định: Điều 6 khoản 3 giao cho Quy chế thi hành xác định.

Quyền cư trú rộng hơn một chỗ ở, và ba quyền trong danh sách này là thứ phần lớn các diện trong bảng không cho.

Trang sản phẩm liệt kê chín lợi ích chung, trong đó đáng đọc nhất là ba quyền gắn với đi lại và làm việc:

Người giữ giấy phép cùng gia đình ra khỏi và quay lại Saudi không cần thị thực; được dùng làn dành riêng cho công dân tại sân bay; và được làm việc trong khu vực tư nhân, tự do chuyển giữa các cơ sở, quyền ấy áp cho cả chồng, vợ và người phụ thuộc.

Ba quyền còn lại đụng tới tài sản và kinh doanh: Sở hữu và hưởng dụng bất động sản; mở thị thực thăm cho họ hàng; và kinh doanh thương mại theo Luật Đầu tư.

Nhưng quyền bất động sản có giới hạn địa lý mà trang sản phẩm không nói, còn đạo luật thì nói rõ, nên phải đọc cả hai: Điều 2 khoản 1 điểm d cho sở hữu bất động sản để ở, thương mại và công nghiệp ở các khu vực ngoài thành phố Mecca và Medina và ngoài các khu vực biên giới.

Điểm đ cho quyền hưởng dụng bất động sản nằm trong Mecca và Medina với thời hạn không quá 99 năm, thủ tục lấy chứng thư hưởng dụng do Bộ Tư pháp và Bộ Đầu tư ấn định.

Hai điều kiện nhập cuộc cũng nằm ở đạo luật: Điều 4 đòi lý lịch tư pháp trong sạch, và đòi người nộp phải đang cư trú hợp pháp tại Vương quốc nếu nộp đơn từ bên trong. Một giới hạn sau cùng, Điều 10 khoản 3: Ngoài những quyền được trao riêng, người giữ giấy phép và gia đình vẫn chịu luật áp cho người nước ngoài cư trú.

Gia đình được định nghĩa bằng ba nhóm, và một trong ba mang mốc tuổi mà hồ sơ hay bỏ sót. Trang sản phẩm viết: Cư trú tại Saudi cùng các thành viên gia đình, gồm cha mẹ, vợ chồng, và con dưới 25 tuổi.

Mốc tuổi ấy chỉ nằm trong đúng câu đó và không được nhắc lại ở phần nào khác của trang — ai đọc lướt sẽ mất nó.

Cha mẹ nằm trong định nghĩa là điểm không thường gặp: Phần lớn các diện trong bảng chỉ nhận vợ chồng và con.

Quyền làm việc đi theo người phụ thuộc chứ không dừng ở người nộp chính, và trang mô tả phạm vi ấy rộng khác thường, nguyên văn: Quyền làm việc trong khu vực tư nhân và chuyển giữa các cơ sở áp cho chồng, vợ và người phụ thuộc, kể cả người phụ thuộc của con gái và con trai.

Đạo luật dựng nền cho những điều trên và thêm hai điểm mà trang sản phẩm không nói. Thứ nhất, Điều 2 khoản 1 điểm c cho tuyển dụng lao động giúp việc gia đình theo nhu cầu.

Thứ hai, và quan trọng hơn vì nó nói về lúc mọi thứ đổ vỡ: Điều 11 khoản 1 quy định huỷ hoặc chấm dứt giấy phép không chuyển các quyền sang cho thành viên gia đình — ai đủ điều kiện thì tự nộp đơn riêng.

Nhưng khoản 3 của cùng điều ấy giữ lại một ngoại lệ: Nếu giấy phép bị huỷ vì người giữ qua đời hoặc mất năng lực, gia đình vẫn tiếp tục thụ hưởng các quyền cho tới hết thời hạn hiệu lực.

Tư cách mà chương trình này cấp, dù là thị thực hay thẻ cư trú, không thay hộ chiếu của người giữ. Người giữ vẫn đi lại bằng hộ chiếu của nước mình, nên con số dưới đây là của hộ chiếu Ả Rập Xê Út và chỉ trở thành của người giữ khi họ được cấp hộ chiếu Ả Rập Xê Út.

Theo Passport Index của Prosperous Intelligence, dữ liệu ngày 30/09/2026, hộ chiếu Ả Rập Xê Út tới được 95 điểm đến mà không cần xin thị thực lãnh sự trước. Con số ấy gộp ba hình thức nhập cảnh và không tính thị thực điện tử phải xin trước:

Vì vậy đây là thước đo mức đi lại thuận tiện, không phải số nước miễn thị thực theo nghĩa hẹp.

Để đối chiếu, cùng nguồn và cùng cách đếm, hộ chiếu Việt Nam tới được 44 điểm đến. Hai danh sách điểm đến không lồng vào nhau, nên hiệu số chỉ là chỉ dấu chứ không phải danh sách những nơi được mở thêm.

Prosperous Intelligence ghi ngày cho dữ liệu và khuyến nghị xác minh với cơ quan chính thức của nước đến trước khi đi.

Trang sản phẩm không nhắc tới thuế, kể cả thuế thu nhập; những gì trang nói về tiền đều là phí và các mức tính bằng riyal.

Thứ dễ bị đọc nhầm thành ưu đãi thuế là một quyền khác hẳn: Người giữ giấy phép được miễn khoản thu đối với người nước ngoài và người đi kèm.

Đó là khoản thu theo đầu người mà người sử dụng lao động và người nước ngoài phải nộp ở Saudi, không phải một sắc thuế, và gọi nó là miễn thuế là mô tả sai cả bản chất lẫn phạm vi.

Đạo luật cũng không đặt ra chế độ thuế riêng, và nó nói điều ngược lại một cách rõ ràng ở hai chỗ. Điều 10 khoản 3: Ngoài những quyền và ưu đãi được trao riêng cho người giữ giấy phép và gia đình theo đạo luật và quy chế, họ vẫn chịu các luật, quy định và chỉ thị áp cho người nước ngoài cư trú.

Và Điều 2 khoản 1 điểm g, ngay sau khi cho quyền làm việc trong khu vực tư nhân, gắn thêm một câu giữ nguyên nghĩa vụ tiền bạc: Quyền này không làm phương hại tới các khoản thu áp dụng cho người không mang quốc tịch Saudi. Nghĩa là muốn biết nghĩa vụ thuế thật thì phải mở hệ nguồn của cơ quan thuế, không phải cổng cư trú này.

Phí một lần là bốn nghìn riyal Saudi, và con số ấy đối chiếu được trên hai văn bản của cùng Trung tâm. Trang sản phẩm có mục phí một lần, và bản tiếng Anh in: 4,000 SAR.

Bản tiếng Ả Rập của chính trang ấy in 4,000 الاف ريـال سعودي, tức ghi con số bằng chữ số rồi lặp thêm chữ nghìn. Đọc sát từng chữ thì thành bốn triệu, nhưng cùng trang ấy viết bảy triệu riyal là 7 مليون, nên chữ الاف ở đây là cách ghi lặp chứ không phải một bậc nghìn thứ hai.

Văn bản quyết định là bộ điều kiện chi tiết của sản phẩm nhà đầu tư, đăng ở mục điều kiện và quy định trên cùng cổng: Bản tiếng Ả Rập ghi phí bằng cả chữ số lẫn chữ, nguyên văn (4,000) أربعة آلاف ريال سعودي, còn bản tiếng Anh ghi four thousand (4,000) riyals; khoản này phải nộp trong ba mươi ngày kể từ khi được thông báo chấp thuận.

Trang sản phẩm chỉ in khoản phí ấy, nhưng bộ điều kiện chi tiết còn ghi một khoản thứ hai: Phí xử lý hồ sơ 170 USD, thu ngay ở bước đăng ký và nộp giấy tờ. Ngoài hai khoản này, cổng chỉ nhắc tới phí ở quyền được miễn khoản thu đối với người nước ngoài và người đi kèm.

Khoản miễn ấy mới là phần tiền lớn của diện này, vì nó xoá một chi phí thường niên chứ không phải một lần.

Đạo luật đặt hai điều kiện đi kèm việc trả tiền, và cả hai đều có hạn ba mươi ngày kể từ khi được thông báo chấp thuận, theo Điều 6 khoản 1: Nộp phí do Hội đồng Kinh tế và Phát triển phê duyệt, và xuất trình hợp đồng bảo hiểm Y tế theo Luật Bảo hiểm Y tế Hợp tác.

Không làm đủ trong hạn thì đơn coi như bị huỷ. Và mức phí không cố định theo luật: Điều 3 khoản 2 cho Hội đồng quản trị Trung tâm đề xuất sản phẩm kèm phí, Hội đồng Kinh tế và Phát triển phê duyệt — nên con số có thể đổi mà không cần sửa đạo luật.