São Tomé và Príncipe cấp quốc tịch theo Nghị định-Luật 07/2025, có hiệu lực từ 01/08/2025: Đóng góp không hoàn lại tối thiểu 90.000 USD vào quỹ nhà nước, 95.000 USD cho gia đình từ 2 tới 4 người, cộng phí thẩm định 5.000 USD mỗi hồ sơ; cổng chính thức ghi không đòi cư trú. Luật cấm cấp cho người đang giữ quá hai quốc tịch nước ngoài. Theo báo chí, đảng MLSTP, mà chủ tịch từng ủng hộ bãi bỏ nghị định-luật, giành nhiều ghế nhất nhưng không quá bán trong bầu cử ngày 27/09/2026. Theo Prosperous Intelligence, hộ chiếu São Tomé và Príncipe tới được 56 điểm đến không cần xin thị thực lãnh sự trước.
Tổng quan chương trình
- Tên chính thức chương trình: Programa de Cidadania por Investimento ou Doação (PCID), Decreto-Lei n.º 07/2025
- Website: cip.gov.st
- Cơ quan quản lý: Unidade de Cidadania por Investimento e Doação (UCID)
Ngưỡng vốn tối thiểu
Cổng chính thức của chương trình hiện chỉ công bố một hình thức đầu tư: Khoản đóng góp không hoàn lại vào Quỹ Chuyển đổi Quốc gia (Fundo Nacional de Transformação), nộp sau khi hồ sơ được chấp thuận về nguyên tắc. Mức tối thiểu theo Phụ lục I Nghị định-Luật 07/2025, tính bằng đô la Mỹ:
| Người nộp | Đóng góp tối thiểu |
|---|---|
| Đương đơn một mình | 90.000 |
| Gia đình từ 2 tới 4 người | 95.000 |
| Mỗi người phụ thuộc thêm | 5.000 |
Nghị định-Luật cho 90 ngày để nộp khoản đóng góp; quá hạn thì hồ sơ mất hiệu lực, và giấy xác nhận chấp thuận chỉ được giao sau khi đã nộp. Nghị định-Luật cho phép các thành viên Chính phủ phụ trách điều chỉnh mức tối thiểu bằng quyết định chung, căn cứ biến động kinh tế, lạm phát quốc tế và lợi ích công; mức mới không áp cho hồ sơ đã được tiếp nhận.
Sau khi được chấp thuận, đương đơn có thể đầu tư thêm, tự nguyện, vào các dự án công trong Phụ lục II, như lưới điện, cảng nước sâu, sân bay, nhà ở, giáo dục và y tế. Khoản này không thay khoản đóng góp cơ bản, trừ khi nó thuộc các diện đầu tư nêu tại khoản 2 Điều 10 Luật Quốc tịch.
Kết quả pháp lý
Kết quả là quốc tịch São Tomé và Príncipe theo diện nhập tịch, kèm giấy chứng nhận đăng ký, hộ chiếu và chứng minh nhân dân. Căn cứ là khoản 2 Điều 10 Luật Quốc tịch số 7/2022, cho phép Chính phủ cấp quốc tịch cho người nước ngoài vì đầu tư hoặc vì đóng góp tài chính. Nghị định-Luật 07/2025 (Công báo I Série số 33, ngày 01/08/2025) quy định thủ tục và lập Đơn vị Quốc tịch theo Đầu tư và Đóng góp (UCID), đặt dưới sự quản lý của thành viên Chính phủ phụ trách tư pháp.
Diện nhập tịch thông thường đòi cư trú hợp pháp năm năm và biết tiếng Bồ Đào Nha hoặc một ngôn ngữ dân tộc; với diện đầu tư, luật cho phép miễn hai điều kiện ấy. Các điều kiện còn lại vẫn áp: Đã thành niên, không bị kết án tù từ ba năm trở lên bằng bản án có hiệu lực, và không là mối đe doạ cho an ninh, quốc phòng.
Bốn giới hạn đáng biết.
Thứ nhất, luật cấm cấp quốc tịch cho người đang giữ quá hai quốc tịch nước ngoài, và người nhập tịch mất ngay quốc tịch São Tomé nếu nhận quốc tịch thứ tư.
Thứ hai, Viện Kiểm sát phải cho ý kiến trước; nếu Viện Kiểm sát từ chối thì hồ sơ chấm dứt. Dù đã cho ý kiến thuận, Viện Kiểm sát vẫn có sáu tháng kể từ khi quốc tịch được xác lập để khởi kiện phản đối tại toà hành chính; việc khởi kiện không đình chỉ quốc tịch.
Thứ ba, Chính phủ có thể loại trước công dân của các nước bị trừng phạt quốc tế hoặc không hợp tác tư pháp hiệu quả, theo danh sách do Hội đồng Bộ trưởng ban hành và đăng Công báo.
Thứ tư, người nhập tịch theo diện này được miễn vĩnh viễn nghĩa vụ quân sự bắt buộc.
Về chính trị, theo báo chí, nhóm nghị sĩ ADI đã đề nghị Toà Hiến pháp xem xét tính hợp hiến của Nghị định-Luật, và tháng 8/2025 Chủ tịch đảng MLSTP Américo Barros nói đảng sẽ đề nghị sửa Luật Quốc tịch và ủng hộ bãi bỏ nghị định-luật này. Theo RSTP và RTP, Toà Hiến pháp xác nhận MLSTP giành nhiều ghế nhất trong cuộc bầu cử Quốc hội ngày 27/09/2026, 24 trên 55 ghế, không quá bán; ADI được 23 ghế. Các nguồn đã đọc không cho biết Toà Hiến pháp đã ra phán quyết về đơn của ADI hay chưa.
Thời gian xử lý công bố
Cổng chính thức của chương trình nêu hai bộ số. Trang chủ ghi trung bình 1,5 đến 2 tháng tới quyết định và khoảng 4 tháng từ khi được chấp thuận tới khi có hộ chiếu; cũng trang chủ ấy, và phần hỏi đáp, ghi khoảng 2 tháng để được chấp thuận và 3 đến 4 tháng tiếp theo để có hộ chiếu, tổng cộng 5 đến 6 tháng.
Văn bản pháp luật đặt các mốc sau. UCID xem xét sơ bộ hồ sơ trong 15 ngày. Viện Kiểm sát cho ý kiến trước trong 30 ngày. Trong 15 ngày sau khi có ý kiến, hoặc sau khi Viện Kiểm sát im lặng quá hạn, Giám đốc UCID ra quyết định chấp thuận hoặc từ chối. Đương đơn có 90 ngày để nộp khoản đóng góp. Sau đó là lễ tuyên thệ trung thành với Hiến pháp và pháp luật, và trong 5 ngày sau lễ tuyên thệ, UCID chuyển hồ sơ tới Sở Đăng ký Trung ương.
Nghị định-Luật và Luật Quốc tịch không đặt thời hạn cấp hộ chiếu.
Yêu cầu cư trú thực tế
Cổng chính thức ghi chương trình không đòi cư trú hay chuyển tới sống, trong lúc xét hồ sơ cũng như sau đó. Về luật, điều kiện cư trú hợp pháp năm năm của diện nhập tịch thông thường có thể được miễn cho diện đầu tư; Nghị định-Luật dùng chữ "có thể được miễn".
Bước duy nhất luật buộc đương đơn có mặt là lễ tuyên thệ, làm tại São Tomé và Príncipe trước viên chức nhà nước, hoặc, khi đương đơn ở nước ngoài, trước viên chức ngoại giao hay lãnh sự có thẩm quyền. Ngoài ra, UCID có thể yêu cầu phỏng vấn trực tiếp hoặc trực tuyến.
Người phụ thuộc được kèm
Hai nguồn chính thức nói khác nhau về người phụ thuộc.
Cổng của chương trình cho đưa vào cùng hồ sơ: Vợ hoặc chồng trong hôn nhân một vợ một chồng hoặc bạn đời chung sống, con tới 30 tuổi, và cha mẹ, ông bà. Phần hỏi đáp của cổng ghi cha mẹ, ông bà từ 55 tuổi, trong khi trang điều kiện của chính cổng ghi từ 18 tuổi.
Nghị định-Luật 07/2025 định nghĩa người phụ thuộc là vợ hoặc chồng và/hoặc con của đương đơn chính theo khoản 4 và 5 Điều 10 Luật Quốc tịch: Con chưa thành niên được cấp cùng lúc nếu đương đơn đề nghị, hoặc tự xin trong một năm sau khi thành niên; vợ hoặc chồng nhận quốc tịch theo điều khoản về hôn nhân. Đương đơn chính phải cam kết bảo đảm đời sống cho từng người phụ thuộc, trừ vợ hoặc chồng.
Người phụ thuộc thêm vào sau khi hồ sơ đã được chấp thuận về nguyên tắc phải nộp các khoản sau, tính bằng đô la Mỹ:
| Người thêm vào | Khoản đóng |
|---|---|
| Vợ hoặc chồng | 10.000 |
| Mỗi người phụ thuộc khác | 5.000 |
| Con sơ sinh dưới một tuổi | 500 |
Ngoài ra là phí nộp hồ sơ 5.000 cho lần bổ sung, trừ trường hợp con sơ sinh.
Số nước miễn thị thực
Người được cấp quốc tịch theo chương trình này nhận hộ chiếu São Tomé và Príncipe, nên con số của ô này là con số của chính hộ chiếu ấy.
Theo Passport Index của Prosperous Intelligence, dữ liệu ngày 30/09/2026, hộ chiếu São Tomé và Príncipe tới được 56 điểm đến mà không cần xin thị thực lãnh sự trước. Con số ấy gộp ba hình thức nhập cảnh và không tính thị thực điện tử phải xin trước:
| Hình thức nhập cảnh | Số điểm đến |
|---|---|
| Miễn thị thực | 28 |
| Thị thực cấp tại cửa khẩu | 25 |
| Giấy phép du lịch điện tử (eTA) | 3 |
| Cộng, là con số của Passport Index | 56 |
| Thị thực điện tử phải xin trước, không cộng | 53 |
Vì vậy đây là thước đo mức đi lại thuận tiện, không phải số nước miễn thị thực theo nghĩa hẹp.
Để đối chiếu, cùng nguồn và cùng cách đếm, hộ chiếu Việt Nam tới được 44 điểm đến. Hai danh sách điểm đến không lồng vào nhau, nên hiệu số chỉ là chỉ dấu chứ không phải danh sách những nơi được mở thêm.
Prosperous Intelligence ghi ngày cho dữ liệu và khuyến nghị xác minh với cơ quan chính thức của nước đến trước khi đi.
Nghĩa vụ thuế phát sinh
Nghị định-Luật 07/2025 không đặt chế độ thuế riêng và không gắn nghĩa vụ thuế thu nhập hay thuế tài sản nào với quốc tịch có được theo chương trình. Cổng chính thức mô tả khoản đóng góp là khoản một lần, không kèm nghĩa vụ đầu tư tiếp theo.
Nghĩa vụ thuế của người nhập tịch, nếu có, do luật thuế của São Tomé và Príncipe và luật của nước người đó thực sự sinh sống quyết định, không do chương trình quyết định.
Chi phí bắt buộc ngoài khoản đầu tư
Ngoài khoản đóng góp, phí nhà nước tính bằng đô la Mỹ:
| Khoản phí | Mức |
|---|---|
| Phí thẩm định và xử lý, mỗi hồ sơ, không hoàn lại sau khi nộp | 5.000 |
| Giấy chứng nhận đăng ký, hộ chiếu và chứng minh nhân dân, mỗi người | 750 |
| Thẩm định người tài trợ, khi hồ sơ do người khác chi trả | 5.000 |
Phí thẩm định và xử lý tính cho cả hồ sơ, không phụ thuộc số người trong gia đình. Phí giấy tờ 750 và phí thẩm định người tài trợ do cổng chính thức công bố, không nằm trong Phụ lục I của Nghị định-Luật.
Cổng chính thức ghi hồ sơ phải khởi sự qua đại lý tiếp thị có giấy phép; Nghị định-Luật phạt tới 500.000 USD với việc quảng bá chương trình khi không có giấy phép. Các nguồn đã đọc không nêu mức phí dịch vụ của đại lý.
Lựa chọn đầu tư
| Lựa chọn | Ngưỡng | Loại hình | Trạng thái |
|---|---|---|---|
| Đóng góp không hoàn lại vào Quỹ Chuyển đổi Quốc gia | 90.000 USD | Đóng góp quỹ | Đang mở |
