Thị thực khởi nghiệp Ireland

Ngưỡng là 50.000 EUR đã thu xếp được, và bản hướng dẫn nói thẳng rằng đạt ngưỡng ấy không bảo đảm được chấp thuận: Uỷ ban Thẩm định còn phải thấy đề án thật sự đổi mới và có tiềm năng xuất khẩu đáng kể.

Đề án có nhiều hơn một người đứng chính, không tính thành viên gia đình, thì mức phải chứng minh tính theo từng người:

Bốn nguồn được nhận và được cộng gộp với nhau: Vốn tự có, khoản vay kinh doanh, vốn của nhà đầu tư thiên thần hoặc quỹ mạo hiểm, và tài trợ của một cơ quan nhà nước Ireland.

Phần khó không nằm ở con số mà ở chuẩn chứng minh.

Với vốn tự có, cần một thư của tổ chức tài chính chịu sự quản lý của Ngân hàng Trung ương Ireland nêu số tiền đứng tên đương đơn. Nếu tiền nằm ngoài Ireland thì cần sao kê ba tháng liên tục đủ trước ngày nộp, bản mới nhất không quá một tháng tính tới ngày nộp.

Sao kê phải là bản gốc chứ không phải bản chụp, trên giấy tiêu đề của ngân hàng, và mỗi bản phải thể hiện đủ toàn bộ số tiền.

Thay sao kê bằng thư ngân hàng thì thư phải xác nhận bốn điều:

Tên đương đơn và việc tiền đứng tên người ấy, việc ngân hàng chịu sự quản lý của cơ quan quản lý nước sở tại, khoảng thời gian bao trùm cả ngày ra thư và ba tháng liên tục ngay trước đó, và số dư đủ suốt khoảng ấy.

Thư không chứng minh được số dư đủ cho toàn bộ khoảng thời gian thì phải nộp thêm chứng cứ về nguồn gốc của tiền.

Với vốn vay hoặc vốn thiên thần và mạo hiểm, cần thư của từng bên cấp vốn xác nhận hai điều: Số tiền đã cam kết cho đề án, và việc đương đơn được dùng số tiền ấy cho đúng đề án đó.

Một điều kiện riêng dễ bị bỏ qua vì nó không phải điều kiện về số tiền: Toàn bộ vốn phải chuyển được về Ireland và đổi được sang euro.

Cơ quan nói rõ nhiều tài phán có kiểm soát ngoại hối, nên phải chứng minh riêng việc chuyển được, bằng một thư gốc trên giấy tiêu đề.

Thư ấy phải nêu tên chủ sở hữu thụ hưởng, ngày ra thư, số tiền sẽ chuyển, khẳng định tiền chuyển được về Ireland nếu hồ sơ thành công, và cam kết rằng tổ chức ấy sẽ xác nhận nội dung thư với cơ quan di trú khi được hỏi.

Cuối cùng là cái thước mà số tiền phải đỡ được. Doanh nghiệp khởi nghiệp tiềm năng cao, theo định nghĩa của chính chương trình, là doanh nghiệp đưa sản phẩm hoặc dịch vụ mới ra thị trường quốc tế, thuộc sản xuất hoặc dịch vụ giao dịch quốc tế.

Doanh nghiệp ấy phải có khả năng tạo 10 việc làm tại Ireland và đạt 1 triệu EUR doanh thu trong vòng ba năm kể từ khi khởi sự. Nó còn phải có ban quản trị dày kinh nghiệm, đặt trụ sở và chịu sự kiểm soát tại Ireland, và dưới năm tuổi tính từ ngày đăng ký theo Điều 22 GBER. Đó là định nghĩa trong Bản hướng dẫn 2023; định nghĩa hiện hành của Enterprise Ireland thêm ba điểm: Sản phẩm hay dịch vụ phải có một hình thức sở hữu trí tuệ bảo hộ được, mốc 1 triệu EUR là doanh số hằng năm, và đội ngũ quản lý phải cư trú tại Ireland.

Nhưng chương trình không đặt chỉ tiêu tạo việc làm ban đầu, vì cơ quan ghi nhận loại doanh nghiệp này cần thời gian để đứng được. Chiều ngược lại thì dứt khoát: Bán lẻ, dịch vụ cá nhân, ăn uống, lưu trú và doanh nghiệp vừa và nhỏ hướng vào thị trường nội địa đều không thuộc phạm vi chương trình.

Kết quả không phải một tấm thẻ mà là một thư cho phép cư trú tại Ireland, do Bộ trưởng Tư pháp quyết định sau khuyến nghị của một hội đồng thẩm định độc lập gồm công chức và viên chức cấp cao; giấy phép đầu tiên có thời hạn hai năm.

Phần đáng đọc nhất là năm điều kiện gắn vào giấy phép ấy, vì chúng ràng buộc suốt thời gian giữ chứ không phải điều kiện xét một lần rồi thôi.

Phải thành lập doanh nghiệp đúng như đã trình bày trong hồ sơ, và phải làm việc toàn thời gian cho doanh nghiệp ấy. Không được làm thuê dưới bất kỳ hình thức nào khác, không được trở thành gánh nặng tài chính cho nhà nước Ireland, và không bị kết án hình sự ở bất kỳ nơi nào.

Không giữ được thì tư cách cư trú theo chương trình có thể bị rút. Hai điều nữa đóng lại những đường mà người đọc hay mặc định là có. Quyết định là chung thẩm: Hồ sơ bị từ chối không được xem xét lại và không có quyền kháng nghị, đương đơn được thông báo bằng văn bản kèm lý do. Hai văn bản chính thức lệch nhau về người ra quyết định cuối cùng: Trang chương trình nói quyết định của Bộ trưởng là cuối cùng, còn Bản hướng dẫn tháng 9/2023 nói quyết định của Uỷ ban Thẩm định là cuối cùng và Uỷ ban quyết định rồi báo cho Bộ trưởng.

Bản hướng dẫn nói thêm rằng việc bị từ chối không ngăn người ấy nộp hồ sơ mới về sau. Văn bản không nêu thời gian chờ, và hồ sơ mới phải nộp phí 350 EUR như mọi hồ sơ, vì khoản đã nộp không hoàn lại.

Và vận động hành lang hay tác động tới người xét sẽ loại cả đương đơn lẫn chính đề án. Một hạn chế về quốc tịch đang có hiệu lực cần biết trước khi tính bất cứ điều gì: Bộ trưởng Tư pháp đã chỉ đạo không tiếp nhận thêm hồ sơ từ công dân Nga và công dân Belarus.

Hồ sơ nộp điện tử được bất cứ lúc nào, nhưng đề án chỉ được hội đồng thẩm định độc lập xét theo quý — nên thời gian chờ thật phụ thuộc vào việc nộp rơi vào đầu hay cuối quý, chứ không phụ thuộc một mốc xử lý nào.

Cơ quan không công bố mốc xử lý: Bản hướng dẫn chương trình 13 trang tháng 9/2023 không đặt một khung thời gian nào cho quyết định, và trang chính thức cũng không.

Có một mốc do chính đương đơn quyết: Hồ sơ không được xử lý cho tới khi nộp đủ phí 350 EUR, và cơ quan nói rõ nộp thiếu phí sẽ làm chậm hồ sơ.

Sau khi đề án được chấp thuận, giấy phép cư trú chỉ phát hành khi đã chuyển đủ vốn vào một tổ chức tài chính do Ngân hàng Trung ương Ireland quản lý và đã nộp bản khai có tuyên thệ về nhân thân của đương đơn cùng vợ hoặc chồng

Bản hướng dẫn không đặt một số ngày cư trú tối thiểu nào. Thứ nó đặt là một chuỗi điều kiện phải giữ được. Giấy phép đầu tiên cho hai năm, và nó là quyền cư trú kèm quyền làm việc; người thuộc diện phải xin thị thực còn được cấp thị thực nhập cảnh nhiều lần đúng hai năm ấy để đi lại vì công việc.

Suốt thời gian đó người thụ hưởng phải có bảo hiểm y tế tư nhân và không được dùng đến công quỹ.

Điều kiện phát hành giấy phép được nêu hai lần với hai cách diễn đạt khác nhau, và hai câu ấy ràng buộc hai thứ khác nhau.

Mục thủ tục nói vốn phải chuyển tới một tổ chức tài chính chịu sự quản lý của Ngân hàng Trung ương Ireland, còn mục về tư cách cư trú nói vốn phải vào một tài khoản ngân hàng doanh nghiệp tại Ireland.

Một câu nói về cơ quan quản lý, một câu nói về loại tài khoản, nên thu xếp phải thoả cả hai.

Gia hạn phụ thuộc bốn điều kiện: Doanh nghiệp còn hoạt động suốt thời hạn đã định; Uỷ ban Thẩm định đánh giá khoản đầu tư là thành công hoặc còn khả năng tồn tại; người tham gia giữ được nhân thân trong sạch; và người tham gia duy trì bảo hiểm y tế tư nhân, không dùng các chương trình phúc lợi chi từ ngân sách.

Lần gia hạn cấp thêm ba năm, sau đó gia hạn theo từng đợt năm năm. Loại dấu cư trú của diện này không thống nhất giữa các nguồn chính thức: Trang dấu cư trú và trang Cư trú Dài hạn của cơ quan di trú ghi Stamp 4, còn mẫu đơn STEP tháng 3/2023 ghi người được chấp thuận nhận Stamp 1; theo trang dấu cư trú, cả hai loại đều được tính là thời gian cư trú khi xin nhập tịch.

Bản hướng dẫn ghi rằng sau năm năm cư trú, người tham gia đủ điều kiện cư trú dài hạn tại Ireland, nhưng câu ấy không khớp với trang Cư trú Dài hạn của cơ quan di trú. Chế độ Cư trú Dài hạn chỉ mở cho người đã cư trú hợp pháp tối thiểu năm năm (60 tháng) với giấy phép lao động do Bộ Doanh nghiệp, Thương mại và Việc làm cấp, và trang ấy liệt Stamp 4 của Chương trình Doanh nhân Khởi nghiệp vào nhóm không đủ điều kiện.

Với người giữ diện này, chặng sau năm năm vì vậy là tiếp tục gia hạn theo từng đợt năm năm hoặc xin nhập tịch, và tài liệu nói rõ chương trình không mở đường ưu tiên nào tới quốc tịch: Ai muốn nhập tịch thì nộp đơn theo thủ tục thông thường của Luật Quốc tịch và Quốc tịch Ireland 1957–2004.

Ba trường hợp mất tư cách, và chúng kéo theo cả các thành viên gia đình: Tư cách có được bằng gian dối; người giữ bị ra quyết định trục xuất; người giữ bị kết án một tội hình sự nghiêm trọng.

Trường hợp thứ tư không phải kỷ luật mà là rủi ro kinh doanh, và cơ quan nói ra rất thẳng. Doanh nghiệp khởi nghiệp có tỷ lệ thất bại cao, nên nếu đề án đổ thì tư cách di trú của người tham gia sẽ được xem xét lại và người ấy phải nộp đơn xin ở lại Ireland trên một căn cứ khác.

Căn cứ ấy có thể là một hồ sơ mới theo diện doanh nhân, một giấy phép lao động, hoặc thẻ xanh, và chịu mọi quy định di trú có hiệu lực vào thời điểm ấy.

Nói cách khác, cư trú theo diện này gắn với sự sống của doanh nghiệp chứ không gắn với số năm đã ở.

Riêng nhân thân trong sạch thì có chuẩn giấy tờ: Giấy chứng nhận của cơ quan cảnh sát ở mọi nước mà đương đơn đã cư trú trên sáu tháng trong mười năm trước ngày nộp, và ai có báo cáo sàng lọc của một công ty quản trị rủi ro quốc tế có uy tín thì được mời nộp thêm.

Phạm vi gia đình gồm vợ hoặc chồng, bạn đời, và con dưới 18 tuổi mà đương đơn chính hoặc vợ, chồng, bạn đời của người ấy có quyền giám hộ pháp lý.

Tư cách cấp cho họ là tư cách trên những điều khoản tương tự với đương đơn chính, và khi đã được cấp thì nó tự động duy trì theo tư cách của đương đơn chính, chừng nào người ấy còn đáp ứng tiêu chí của chương trình.

Điều đó cắt cả hai chiều, và chiều thứ hai ít được nói tới: Ba căn cứ rút tư cách của đương đơn chính rút luôn tư cách của các thành viên gia đình.

Chuẩn chứng minh quan hệ khác nhau theo từng nhóm, và đây là chỗ một hồ sơ đúng về nội dung vẫn hay vướng. Vợ hoặc chồng: Chứng cứ rằng hôn nhân hoặc quan hệ đối tác dân sự là hợp pháp.

Bạn đời chưa kết hôn: Chứng cứ rằng hai người đã sống chung trong một quan hệ theo thông luật hoặc quan hệ thực tế suốt hai năm trước đó — điều kiện nặng nhất của ô này, và tài liệu không nêu ngoại lệ nào.

Con: Phải đang thuộc quyền trông giữ hoặc giám hộ hợp pháp của đương đơn, phải chưa kết hôn và không đang trong một quan hệ thực tế hay quan hệ theo thông luật; với mỗi người con phải nộp giấy khai sinh ghi rõ cha mẹ, hoặc giấy tờ pháp lý xác nhận quyền trông giữ hoặc quyền giám hộ.

Về bản khai có tuyên thệ, ba chi tiết quyết định việc nó được nhận hay không: Mọi thành viên gia đình từ 16 tuổi trở lên đều phải nộp; bản khai phải do một người hành nghề luật có đăng ký hành nghề tại Ireland lập, nên không thể công chứng ở nước sở tại rồi mang sang; và cơ quan di trú hỗ trợ cấp thị thực khi cần để làm đúng việc ấy.

Chế tài thì viết bằng chữ rộng nhất mà tài liệu dùng ở bất cứ đâu: Một khai báo sai sự thật làm vô hiệu mọi giấy phép đã được cấp theo chương trình.

Tư cách mà chương trình này cấp, dù là thị thực hay thẻ cư trú, không thay hộ chiếu của người giữ. Người giữ vẫn đi lại bằng hộ chiếu của nước mình, nên con số dưới đây là của hộ chiếu Ireland và chỉ trở thành của người giữ khi họ được cấp hộ chiếu Ireland.

Theo Passport Index của Prosperous Intelligence, dữ liệu ngày 30/09/2026, hộ chiếu Ireland tới được 201 điểm đến mà không cần xin thị thực lãnh sự trước. Con số ấy gộp ba hình thức nhập cảnh và không tính thị thực điện tử phải xin trước:

Vì vậy đây là thước đo mức đi lại thuận tiện, không phải số nước miễn thị thực theo nghĩa hẹp.

Để đối chiếu, cùng nguồn và cùng cách đếm, hộ chiếu Việt Nam tới được 44 điểm đến. Hai danh sách điểm đến không lồng vào nhau, nên hiệu số chỉ là chỉ dấu chứ không phải danh sách những nơi được mở thêm.

Prosperous Intelligence ghi ngày cho dữ liệu và khuyến nghị xác minh với cơ quan chính thức của nước đến trước khi đi.

Bản hướng dẫn nói thẳng trong một hộp ghi chú rằng chương trình không có điều khoản đặc biệt nào về thuế, và mọi vấn đề thuế do luật thuế cùng các hiệp định thuế hiện hành điều chỉnh.

Nhưng cùng tài liệu ấy dành hẳn một mục cho chế độ thuế mà nó muốn người đọc nhìn vào, và bảy nét nó nêu đều là thuế doanh nghiệp chứ không phải thuế của người giữ giấy phép: Thuế suất doanh nghiệp 12,5% cho hoạt động kinh doanh chủ động.

Tín dụng thuế nghiên cứu và phát triển 25%, có thể được hoàn trong ba năm. Chế độ sở hữu trí tuệ cho khấu trừ thuế đối với các khoản mua tài sản trí tuệ được định nghĩa rộng. Chế độ công ty mẹ, gồm miễn thuế lãi vốn khi chuyển nhượng cổ phần trong công ty con.

Thuế suất thực tế bằng không đối với cổ tức từ nước ngoài, cụ thể là 12,5% với cổ tức nước ngoài đủ điều kiện cộng cơ chế gộp linh hoạt các khoản tín dụng thuế nước ngoài tại Ireland.

Một chế độ thuế ổn định đã được Liên minh châu Âu chấp thuận, có mạng hiệp định rộng và các chỉ thị của Liên minh; và nhiều miễn trừ thuế khấu trừ tại nguồn theo luật trong nước.

Giới hạn phải nói rõ để người đọc không cộng thêm thứ không có: Tài liệu không nhắc tới thuế thu nhập, không nêu một mức thuế thu nhập cá nhân nào, không nêu tiêu chí xác định cư trú thuế, cũng không nói gì về cách đánh thuế thu nhập phát sinh ngoài Ireland.

Thêm một điều về tuổi của chính tài liệu: Bản tháng 9/2023 này vẫn dẫn hạng của Doing Business 2010, Global Innovation Survey 2009, xếp hạng môi trường kinh doanh 2008–2012 và Forbes 2011, nên mục thuế của nó là bản tự giới thiệu của chương trình chứ không phải một ý kiến thuế cập nhật.

Muốn tính thuế thật thì phải tra luật thuế và hiệp định thuế đang có hiệu lực, đúng như chính hộp ghi chú ấy chỉ sang.

Phí hồ sơ 350 EUR là khoản duy nhất trang này công bố, và nó bao trọn đương đơn chính cùng toàn bộ thành viên gia đình được đề cử — nhưng bốn điều kiện đi kèm mới là phần dễ làm hỏng một hồ sơ đúng về nội dung. Thứ nhất, khoản này không hoàn lại, bất kể kết quả xét ra sao.

Thứ hai, hồ sơ sẽ không được xử lý cho tới khi phí được nộp đủ. Thứ ba, mọi phí chuyển tiền và phí quy đổi ngoại tệ đều do đương đơn chịu, và cơ quan nói rõ đủ 350 EUR phải vào đến tài khoản của Bộ — nộp thiếu sẽ làm chậm hồ sơ, nên khi ra lệnh chuyển phải tính dư phần phí ngân hàng.

Thứ tư, chỉ nhận chuyển khoản điện tử, và trường nội dung chuyển tiền phải chứa đúng hai thông tin là chữ step cùng số hộ chiếu, không thêm gì khác.

Cơ quan cũng nói thẳng rằng hồ sơ không đầy đủ sẽ bị trả lại, tức một thiếu sót về giấy tờ tiêu luôn khoản phí đã nộp.

Trang chương trình không nhắc tới phí đăng ký cư trú, nhưng khoản ấy có trên trang đăng ký của cơ quan di trú: Người được Bộ trưởng cấp thư cho phép cư trú theo Chương trình Doanh nhân Khởi nghiệp phải đăng ký tư cách ấy, và lệ phí đăng ký là 300 EUR mỗi người, nếu thuộc diện phải nộp.