Thị thực nhà đầu tư Costa Rica

Ngưỡng là một trăm năm mươi nghìn đô la Mỹ, quy đổi theo tỉ giá bán chính thức do Ngân hàng Trung ương Costa Rica công bố hoặc giá trị tương đương bằng colón, và điều đáng chú ý là bảy loại tài sản đều được tính chung vào một ngưỡng:

Bất động sản hoặc động sản phải đăng ký, cổ phần, chứng khoán, dự án sản xuất, dự án thuộc diện lợi ích quốc gia, quỹ đầu tư mạo hiểm, và dự án hạ tầng du lịch bền vững.

Nghị định nói rõ người nộp được cộng gộp nhiều khoản đầu tư khác nhau để đạt mức ấy.

Cách chứng minh mới là phần siết chặt, và mỗi loại một kiểu. Với bất động sản, người nộp phải là chủ sở hữu đứng tên trên sổ đăng ký quốc gia, và văn bản loại trừ thẳng hai thứ: Không chấp nhận tài sản đứng tên pháp nhân, và không chấp nhận giấy xác nhận của công chứng viên hay kế toán công để chứng minh khoản đầu tư bất động sản.

Nếu mua bằng vay thế chấp thì phải chứng minh khoản trả ban đầu không dưới 150.000 đô la, hoặc đạt mức ấy khi cộng với các khoản đầu tư khác.

Hồ sơ bất động sản còn phải có chứng nhận của chính quyền đô thị sở tại cấp không quá ba tháng trước ngày nộp, thể hiện giá trị tài sản dùng để tính thuế và xác nhận đã nộp đủ thuế đô thị.

Với cổ phần thì cần chứng nhận tư cách pháp nhân và vốn cổ phần do công chứng viên lập trên cơ sở sổ sách pháp lý của công ty, thể hiện phần tham gia thực của người nước ngoài; với dự án và quỹ thì cần chứng nhận của kế toán công được cấp phép.

Một giới hạn về chủ thể phải đọc kỹ: Nếu khoản đầu tư thực hiện qua tín thác thì chỉ người lập tín thác mới được hưởng diện này, vì đó mới là người bỏ vốn.

Thứ diện này tạo ra không chỉ là quyền cư trú mà là một gói ưu đãi, và cấu trúc của chính văn bản nói lên điều đó: Nghị định thi hành số 43926 do Tổng thống ký cùng ba bộ trưởng — Nội vụ và Cảnh sát, tài chính, và du lịch — tức tuyến cư trú này được buộc vào ngành thuế ngay từ lúc ban hành.

Luật nền mang đúng tên gọi ấy: Luật 9996, Luật thu hút nhà đầu tư, người sống bằng lợi tức và người hưu trí.

Phần ưu đãi gồm các khoản miễn và khuyến khích thuế, và hai khoản cụ thể nhất là như sau.

Khoản thứ nhất là miễn thuế nhập khẩu đồ dùng gia đình theo Điều 115 Bộ luật Hải quan Trung Mỹ, gồm đồ gỗ, đồ điện gia dụng, đồ trang trí, dụng cụ bếp và phòng tắm cùng chăn ga, mới hoặc đã dùng, với số lượng hợp lý cho nhu cầu của người thụ hưởng và gia đình ruột thịt.

Khoản thứ hai là miễn thuế xe nhập khẩu, với việc giải phóng nghĩa vụ nộp thuế do Phòng Quản lý Miễn trừ cấp qua hệ thống Exonet theo yêu cầu của người thụ hưởng.

Nhưng phần đáng đọc nhất là hai điều kiện có thể làm mất toàn bộ ưu đãi, và cả hai nằm ngoài luật di trú. Thứ nhất, Điều 74 khoản 5 Luật thành lập Quỹ Bảo hiểm Xã hội Costa Rica: Không thực hiện nghĩa vụ với bảo hiểm xã hội là căn cứ làm mất các khoản miễn và khuyến khích thuế đã được cấp, xác định qua một thủ tục tố tụng đúng quy định.

Thứ hai, Điều 18 bis Bộ luật Chuẩn mực và Thủ tục Thuế: Ai muốn xin hoặc làm thủ tục cho bất kỳ chế độ miễn trừ hay khuyến khích thuế nào cũng phải đang sạch nghĩa vụ thuế, cả về nội dung lẫn về hình thức, kể cả việc đã nộp đủ các tờ khai trước Bộ Tài chính.

Tiểu hạng nhà đầu tư được cấp cho hai năm, gia hạn được theo từng kỳ hai năm bằng nhau, và điều kiện gia hạn mới là chỗ quyết định: Trước khi gia hạn, người nước ngoài phải chứng minh đã duy trì khoản đầu tư một cách liên tục và không gián đoạn, tính từ thời điểm được cấp quyền cư trú hợp pháp tại Costa Rica.

Nghĩa là đồng hồ của diện này không dừng ở ngày được cấp; cứ hai năm một lần khoản đầu tư lại bị soi lại. Nghị định dùng chữ gia hạn hai năm một lần cho cả người nộp chính và người phụ thuộc.

Ba mốc ngắn khác nằm trong bộ hồ sơ. Chứng nhận của chính quyền đô thị về giá trị bất động sản phải được cấp không quá ba tháng trước ngày nộp đơn — giấy cũ hơn là hồ sơ hỏng.

Chứng nhận tư cách pháp nhân và vốn cổ phần cũng có hạn tuổi riêng tính từ ngày nộp. Và với người xin theo diện thu nhập thụ động mà nghị định này cùng điều chỉnh, tài liệu ngân hàng phải chứng minh khoản thu ổn định trong thời hạn không dưới hai năm.

Một khoản nghĩa vụ mang tính năm cũng nên đọc ở đây vì nó lặp lại đều đặn: Người giữ phải nộp khoản thanh toán hằng năm hai mươi lăm đô la cho Chính phủ, tức giữa hai kỳ gia hạn vẫn có một nghĩa vụ đến hạn mỗi năm.

Điều kiện cư trú của diện này có một điều khoản mà người đọc lướt rất dễ bỏ qua, và nó thay đổi hẳn bản chất của tấm thẻ: Điều 13, điều kiện hạn chế, quy định rằng người nước ngoài được cấp cư trú tạm thời với tư cách nhà đầu tư và người phụ thuộc của họ không được thực hiện bất kỳ công việc chân tay hay trí óc nào có trả công.

Đây là diện cho phép sống chứ không cho phép làm công. Nghĩa vụ thứ hai là nghĩa vụ giữ vốn: Khoản đầu tư phải được duy trì liên tục và không gián đoạn kể từ khi quyền cư trú được cấp, và việc ấy phải chứng minh lại trước mỗi kỳ gia hạn hai năm.

Nghĩa vụ thứ ba mang tính giám sát chéo và ít được nhắc: Tổng cục Di trú và Ngoại kiều phải thông báo cho Bộ Tài chính mọi thay đổi trong tình trạng cư trú của người mang tư cách nhà đầu tư, thường trú theo thu nhập hoặc theo lương hưu, dù là do đương sự tự nguyện chuyển hạng, tự nguyện từ bỏ, hay do bị thi hành biện pháp đối với mình.

Về hiện diện, toàn văn nghị định không nhắc tới sự vắng mặt, việc rời khỏi đất nước hay việc ở ngoài lãnh thổ, nên văn bản này không đặt số ngày có mặt tối thiểu.

Những gì nó có đặt là chế tài: Cấp cư trú trên cơ sở giấy tờ giả hoặc bị sửa đổi thì bị xử lý theo Điều 129 Luật Di trú và Ngoại kiều, không loại trừ việc bị khởi tố hình sự. Và những vấn đề di trú mà nghị định này không quy định rõ thì áp dụng Quy chế Ngoại kiều, Nghị định 37112 ngày 21/03/2012.

Quy chế thi hành nói thẳng ở Điều 5 rằng người nước ngoài và những người phụ thuộc của họ đều được phép lưu trú hợp pháp theo tiểu diện Nhà đầu tư, rồi Điều 6 định nghĩa người phụ thuộc bằng một câu.

Người là vợ chồng, con chưa thành niên, con đã thành niên có khuyết tật đã được tuyên bố hợp lệ, hoặc con độc thân dưới 25 tuổi có quan hệ phụ thuộc kinh tế, của người đang xin hoặc đã được cấp tiểu diện Nhà đầu tư, phải nộp các giấy tờ ở mục 1 đến mục 7 của điều trước đó.

Con dưới 25 tuổi phải nộp thêm ba thứ: Tuyên thệ độc thân trước viên chức nhận hồ sơ hoặc công chứng viên, giấy xác nhận đang theo học một nghề hoặc một chuyên môn, và chứng minh phụ thuộc kinh tế.

Con đã thành niên có khuyết tật phải nộp thêm giám định y khoa chứng minh tình trạng và sự lệ thuộc vào người thứ ba. Vợ chồng chứng minh bằng giấy kết hôn đã hợp pháp hoá hoặc apostille, và quy chế không có điều khoản nào cho bạn đời chưa kết hôn.

Không có cha mẹ, ông bà hay anh chị em: Toàn bộ quy chế không nhắc tới cha hay mẹ. Người phụ thuộc cùng được cấp giấy tờ và cùng gia hạn hai năm một lần, lệ phí tài liệu 30 đô la Mỹ mỗi người, và không có ngưỡng tiền tăng thêm vì Điều 6 chỉ đòi nộp lại các mục của Điều 5 chứ không nhân khoản đầu tư.

Một điều siết lại đáng chú ý: Điều 13 cấm cả nhà đầu tư lẫn người phụ thuộc làm việc có thù lao, cả lao động chân tay lẫn trí óc.

Tư cách mà chương trình này cấp, dù là thị thực hay thẻ cư trú, không thay hộ chiếu của người giữ. Người giữ vẫn đi lại bằng hộ chiếu của nước mình, nên con số dưới đây là của hộ chiếu Costa Rica và chỉ trở thành của người giữ khi họ được cấp hộ chiếu Costa Rica.

Theo Passport Index của Prosperous Intelligence, dữ liệu ngày 30/09/2026, hộ chiếu Costa Rica tới được 157 điểm đến mà không cần xin thị thực lãnh sự trước. Con số ấy gộp ba hình thức nhập cảnh và không tính thị thực điện tử phải xin trước:

Vì vậy đây là thước đo mức đi lại thuận tiện, không phải số nước miễn thị thực theo nghĩa hẹp.

Để đối chiếu, cùng nguồn và cùng cách đếm, hộ chiếu Việt Nam tới được 44 điểm đến. Hai danh sách điểm đến không lồng vào nhau, nên hiệu số chỉ là chỉ dấu chứ không phải danh sách những nơi được mở thêm.

Prosperous Intelligence ghi ngày cho dữ liệu và khuyến nghị xác minh với cơ quan chính thức của nước đến trước khi đi.

Đây là một trong số rất ít chương trình có điều khoản thuế viết thẳng vào luật, và điều khoản ấy nói không.

Điều 6 Luật 9996 mang chính đầu đề Residencia fiscal và quy định rằng người nước ngoài được xếp loại nhà đầu tư, hưu trí hoặc rentista theo luật này và có đầu tư tại Costa Rica thì không đương nhiên được coi là người cư trú thuế theo Luật 7092 về thuế thu nhập.

Tư cách ấy chỉ phát sinh khi thoả đoạn cuối Điều 2 Luật 7092 cùng Điều 5 quy chế thi hành, và người thụ hưởng chịu quy trình thẩm định để trao đổi thông tin theo Điều 106 quáter Bộ luật Thuế vụ.

Điều 5 cho một bộ ưu đãi: Miễn thuế nhập khẩu một lần duy nhất cho hành lý gia dụng, miễn thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng cho tối đa hai phương tiện, và miễn thuế nhập khẩu dụng cụ hành nghề.

Điều ấy còn giảm 20 phần trăm thuế chuyển nhượng bất động sản khi người thụ hưởng đứng tên trên sổ đăng ký, và miễn thuế thu nhập đối với chính các khoản đã khai để được hưởng chế độ. Nhưng thu nhập phát sinh trong lãnh thổ từ khoản đầu tư thì vẫn chịu thuế theo Luật 7092.

Điều 7 buộc nộp lại toàn bộ thuế đã được miễn nếu từ bỏ hoặc bị huỷ tình trạng di trú, và Điều 10 phạt thêm 10 phần trăm số thuế đã miễn nếu làm giả hồ sơ. Một giới hạn thời gian phải đọc kỹ: Điều 12 chỉ cho xin các ưu đãi ấy trong năm năm đầu kể từ ngày luật có hiệu lực, còn ai đã xin trong năm năm đó thì giữ ưu đãi mười năm.

Nghị định in ra một biểu phí đầy đủ, và tổng của nó nhỏ so với ngưỡng đầu tư nhưng chia thành nhiều khoản đến hạn ở nhiều thời điểm khác nhau, nên phải đọc theo mốc chứ không đọc theo tổng.

Khi nộp đơn có hai khoản: Năm mươi đô la theo Điều 255 Luật Di trú và Ngoại kiều, và hai trăm đô la theo Điều 89 của cùng luật đó.

Khi được chấp thuận có bốn khoản: Khoản thanh toán theo Điều 251 của Luật ấy, ba mươi đô la cho giấy tờ chứng minh quyền cư trú theo Điều 252, ba mươi đô la nữa theo Điều 253, và hai mươi lăm đô la nộp hằng năm.

Khi gia hạn, hai năm một lần, bộ bốn khoản ấy lặp lại y nguyên: Điều 251, ba mươi đô la, ba mươi đô la, và hai mươi lăm đô la hằng năm.

Mọi khoản đều trả cho Chính phủ bằng đô la Mỹ hoặc giá trị tương đương bằng colón theo tỉ giá bán do Ngân hàng Trung ương ấn định. Hai nhóm chi phí nữa không được nghị định định giá nhưng chắc chắn phát sinh, và văn bản buộc phải có: Chứng nhận của kế toán công được cấp phép cho các khoản đầu tư vào cổ phần, dự án và quỹ.

Chứng nhận tư cách pháp nhân và vốn cổ phần do công chứng viên lập. Chứng nhận của chính quyền đô thị cho bất động sản; và với giấy tờ cấp ở nước ngoài thì phải hợp pháp hoá qua Lãnh sự Costa Rica và xác thực tại Bộ Ngoại giao và Lễ tân, kèm lệ phí lãnh sự đã nộp đủ.